عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَللَّهَ قَضَى فَأَمْضَى قَضَاءَهُ وَ حَكَمَ فَعَدَلَ فِي حُكُومَتِهِ فَلَمْ يَكُ لِقَضَائِهِ رَادٌّ وَ لاَ لِحُكْمِهِ مُعَقِّبٌ فَأَحَقُّ خَلْقِ اَللَّهِ أَنْ يُسَلِّمَ لِمَا قَضَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ مَنْ عَرَفَ اَللَّهَ تَعَالَى وَ مَنْ رَضِيَ بِالْقَضَاءِ مَضَى عَلَيْهِ اَلْقَضَاءُ وَ عَظَّمَ اَللَّهُ أَجْرَهُ وَ مَنْ سَخِطَ اَلْقَضَاءَ مَضَى عَلَيْهِ اَلْقَضَاءُ وَ أَحْبَطَ اَللَّهُ أَجْرَهُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:خداوند آنچه را مقدّر فرموده انجام می دهد، و در اجرای حکمش به عدالت رفتار می کند، کسی نمی تواند مقدّرات خدا را برگرداند و یا حکمش را به تأخیر اندازد، بهترین مخلوقات خدا کسی است که در برابر حکم خدا تسلیم باشد، هر که خداوند متعال را شناخت و هر که به قضای خدا راضی شد، حکم خدا بر او جاری می شود و خداوند پاداشش را افزون کند، و هر کس از قضا و قدر خوشش نیاید، حکم خدا بر او جاری شده و اجرش ضایع گردیده است.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَجَبا لِلْمُؤْمِنِ إِنَّ اَللَّهَ لاَ يَقْضِي عَلَيْهِ قَضَاء إِلاَّ كَانَ خَيْرا لَهُ سَرَّهُ ذَلِكَ أَمْ سَاءَهُ وَ إِنِ اِبْتَلاَهُ كَانَ كَفَّارَة لِذَنْبِهِ وَ إِنْ أَعْطَاهُ وَ أَكْرَمَهُ فَقَدْ حَبَاهُ.
امام باقر علیه السّلام از قول رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:از مؤمن تعجب می کنم، خداوند هر حکمی بر او مقدر نموده برایش خیر است، چه خوشحالش کند و چه ناراحت، و اگر گرفتار بلایش سازد کفّارۀ گناهش باشد، و اگر چیزی به او عطا کند و او را احترام کند، هدیه است.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ نَتَمَتَّعَ بِالْأَهْلِ وَ اَللُّحْمَةِ وَ اَلْخَوَلِ وَ لَنَا أَنْ نَدْعُوَ اَللَّهَ بِمَا لَمْ يَنْزِلْ أَمْرُ اَللَّهِ فَإِذَا نَزَلَ أَمْرُ اَللَّهِ لَمْ يَكُنْ لَنَا أَنْ نُحِبَّ مَا لَمْ يُحِبَّهُ اَللَّهُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:ما واقعا دوست داریم که از خانواده و خویشاوندان و کارگزاران خود بهره مند شویم، و برای ما حق است از خدا بخواهیم که گرفتاریها بر ما نازل نشود، و هر گاه مقدّر خدا واقع شد برای ما جایز نیست دوست داشته باشیم آنچه را که خدا دوست نداشته است.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ مُوسَى بْنَ عِمْرَانَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ يَا رَبِّ رَضِيتُ بِمَا قَضَيْتَ تُمِيتُ اَلْكَبِيرَ وَ تُبْقِي اَلطِّفْلَ اَلصَّغِيرَ فَقَالَ اَللَّهُ يَا مُوسَى أَ مَا تَرْضَانِي لَهُمْ رَازِقا وَ كَفِيلا قَالَ بَلَى يَا رَبِّ فَنِعْمَ اَلْكَفِيلُ أَنْتَ وَ نِعْمَ اَلْوَكِيلُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:موسی بن عمران صلوات اللّٰه علیه عرض کرد:پروردگارا به حکمت راضیم، بزرگان را می میرانی و کودکان را نگاه می داری، خداوند فرمود:ای موسی آیا از اینکه آنان را روزی می دهم و سرپرستی می کنم راضی نیستی؟گفت:آری ای پروردگار، تو چه خوب سرپرست و وکیلی هستی.
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَانَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ بِالْكُوفَةِ إِذَا صَلَّى اَلْعِشَاءَ اَلْآخِرَةَ يُنَادِي اَلنَّاسَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ حَتَّى يَسْمَعَ أَهْلُ اَلْمَسْجِدِ أَيُّهَا اَلنَّاسُ تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ اَللَّهُ فَقَدْ نُودِيَ فِيكُمْ بِالرَّحِيلِ فَمَا اَلتَّعَرُّجُ عَلَى اَلدُّنْيَا بَعْدَ نِدَاءٍ فِيهَا بِالرَّحِيلِ تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ اَللَّهُ وَ اِنْتَقِلُوا بِأَفْضَلِ مَا بِحَضْرَتِكُمْ مِنَ اَلزَّادِ وَ هُوَ اَلتَّقْوَى وَ اِعْلَمُوا أَنَّ طَرِيقَكُمْ إِلَى اَلْمَعَادِ وَ مَمَرَّكُمْ عَلَى اَلصِّرَاطِ وَ اَلْهَوْلَ اَلْأَعْظَمَ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:امیر مؤمنان علیه السّلام هنگامی که در کوفه نماز عشا را می خواندند، با صدای بلند به طوری که همۀ اهل مسجد بشنوند مردم را صدا می زد، و می فرمود:ای مردم، خداوند رحمت کند شما را، برای مرگ آماده شوید، اینک بانگ کوچ کردن بر آورده شده، پس چرا بعد از این نداء شما به دنیا دل بسته اید؟آماده شوید، خدا رحمتتان کند، و بهترین زاد و توشۀ خود را که تقوی است اختیار کنید، و بدانید که راهتان به سوی آخرت است و باید از پل صراط بگذرید، و اضطرابی بزرگ در پیش روی شماست، و در بین راهتان گردنه های صعب العبور و منزلهایی هولناک و وحشت آور می باشد، که ناچار هستید از آنها بگذرید و در آنها توقف کنید، یا شما به وسیلۀ رحمت خدا می توانید از هراس آن راه و سختیهایی که دارد و منظره های ترسناکش و…
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ مَلَكا يُنَادِي فِي كُلِّ يَوْمٍ اِبْنَ آدَمَ لِدْ لِلْمَوْتِ وَ اِجْمَعْ لِلْفَنَاءِ وَ اِبْنِ لِلْخَرَابِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:فرشته ای هر روز صدا می زند:ای فرزند آدم برای مرگ بزای، و برای از بین رفتن؛ مال جمع کن، و خانه ات را برای خراب شدن بساز.
وَ قَالَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ اَلْحَوَارِيُّونَ لِعِيسَى اِبْنِ مَرْيَمَ يَا مُعَلِّمَ اَلْخَيْرِ أَعْلِمْنَا أَيُّ اَلْأَشْيَاءِ أَشَدُّ قَالَ أَشَدُّ اَلْأَشْيَاءِ غَضَبُ اَللَّهِ قَالُوا فِيمَ يُتَّقَى غَضَبُ اَللَّهِ قَالَ بِأَنْ لاَ تَغْضَبُوا قَالُوا وَ مَا بَدْءُ اَلْغَضَبِ قَالَ اَلْكِبْرُ وَ اَلتَّجَبُّرُ وَ مَحْقَرَةُ اَلنَّاسِ.
امام صادق علیه السّلام از قول پدر بزرگوارشان می فرمایند:حواریون به عیسی بن مریم گفتند: ای تعلیم دهندۀ خوبیها، به ما بیاموز که کدامین اعمال سخت تر است؟گفت: سخت ترین آنها خشم خداوند است، گفتند:چگونه می شود از خشم خدا بر کنار بود؟ گفت:به اینکه غضب نکنید، گفتند:غضب چگونه شروع می شود؟گفت:به وسیلۀ کبر و خود پسندی و کوچک شمردن مردم.
ذَكَرُوا اَلْغَضَبَ عِنْدَ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فَقَالَ إِنَّ اَلرَّجُلَ لَيَغْضَبُ حَتَّى مَا يَرْضَى أَبَدا وَ يَدْخُلُ بِذَلِكَ اَلنَّارَ فَأَيُّمَا رَجُلٍ غَضِبَ وَ هُوَ قَائِمٌ فَلْيَجْلِسْ فَإِنَّهُ سَيَذْهَبُ عَنْهُ رِجْزُ اَلشَّيْطَانِ وَ إِنْ كَانَ جَالِسا فَلْيَقُمْ وَ أَيُّمَا رَجُلٍ غَضِبَ عَلَى ذَوِي رَحِمِهِ فَلْيَقُمْ إِلَيْهِ وَ لْيَدْنُ مِنْهُ وَ لْيَمَسَّهُ فَإِنَّ اَلرَّحِمَ إِذَا مَسَّتِ اَلرَّحِمَ سَكَنَتْ .
در محضر حضرت باقر علیه السّلام سخن از غضب به میان آمد، فرمود:مرد خشمگین می شود به حدّی که راضی نشود و خشمش باعث گناه شود و بدین سبب داخل دوزخ گردد، اگر مردی در حال ایستاده خشمگین شد باید بنشیند، تا پلیدی شیطان از او دور شود، و اگر نشسته باید بایستد، و هر کس بر خویشاوندش غضب کند باید برخیزد و به طرف او رود تا به او نزدیک شود و او را لمس کند، زیرا هر گاه با خویشاوند تماس بگیرد آرام گیرد.
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أُوتِينَا مَا أُوتِيَ اَلنَّاسُ وَ مَا لَمْ يُؤْتَوْا وَ عُلِّمْنَا مَا عُلِّمَ اَلنَّاسُ وَ مَا لَمْ يُعَلَّمُوا فَلَمْ نَجِدْ شَيْئا أَفْضَلَ مِنْ خَشْيَةِ اَللَّهِ فِي اَلْمَغِيبِ وَ اَلْمَشْهَدِ وَ اَلْقَصْدِ فِي اَلْغِنَى وَ اَلْفَقْرِ وَ كَلِمَةِ اَلْحَقِّ فِي اَلرِّضَا وَ اَلْغَضَبِ وَ اَلتَّضَرُّعِ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى كُلِّ حَالٍ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:سلیمان بن داود گفت:هر آنچه را که مردم دارند و یا ندارند نزد ما هست، و هر آنچه را که مردم می دانند یا نمی دانند ما بدان آگاهیم، ما چیزی بهتر از ترس از خدا در پنهان و آشکار ندیدیم، و چیزی بهتر از میانه روی در حال توانگری و فقر و گفتن سخن حق چه در حالت رضا، و چه در حالت خشم، و خضوع و خشوع در برابر خداوند در هر حال؛ نیست.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : خُلِقَتِ اَلتَّقِيَّةُ لِيُحْقَنَ بِهَا اَلدَّمُ فَإِذَا بَلَغَ اَلدَّمَ فَلاَ تَقِيَّةَ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:تقیه برای جلوگیری از خونریزی و حفظ جان انسانها است.هر گاه خونی ریخته شد دیگر جای تقیه کردن نیست.
فِي رِوَايَةٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ مِنْ عِبَادِيَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَمَنْ يَسْأَلُنِي اَلشَّيْءَ مِنَ اَلْعِبَادَةِ فَأَصْرِفُهُ عَنْهُ مَخَافَةَ اَلْإِعْجَابِ بِنَفْسِهِ وَ إِنَّ مِنْ عِبَادِيَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَمَنْ لاَ يُصْلِحُهُ إِلاَّ اَلْفَقْرُ وَ لَوْ صَرَفْتُهُ إِلَى اَلْغِنَى لَهَلَكَ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:خداوند عزّ و جلّ می فرماید:بعضی از بندگان مؤمنم از من طلب توفیق در عبادت را می کنند، من این توفیق را نصیبشان نمی کنم چون می ترسم موجب خود بزرگ بینی او شود، و بعضی از بندگان مؤمنم کسانیند که فقط در حال فقر ساخته می شوند، و اگر او را توانگر سازم هلاک شود.
عَنْهُ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ مِنْ عِبَادِي لَعِبَادا لاَ يَصْلُحُ لَهُمْ أَمْرُ دِينِهِمْ إِلاَّ بِالْغِنَى وَ اَلسَّعَةِ وَ اَلصِّحَّةِ فِي اَلْبَدَنِ فَأَبْلُوهُمْ بِالْغِنَى وَ اَلسَّعَةِ وَ صِحَّةِ اَلْبَدَنِ فَيَصْلُحُ عَلَيْهِمْ أَمْرُ دِينِهِمْ وَ إِنَّ مِنْ عِبَادِيَ اَلْمُؤْمِنِينَ عِبَادا لاَ يَصْلُحُ لَهُمْ أَمْرُ دِينِهِمْ إِلاَّ بِالْفَاقَةِ وَ اَلْمَسْكَنَةِ وَ اَلسُّقْمِ فِي أَبْدَانِهِمْ فَأَبْلُوهُمْ بِالْفَاقَةِ وَ اَلْمَسْكَنَةِ وَ اَلسُّقْمِ فَيَصْلُحُ عَلَيْهِمْ أَمْرُ دِينِهِمْ وَ أَنَا أَعْلَمُ بِمَا يَصْلُحُ عَلَيْهِ أَمْرُ دِينِ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند عزّ و جلّ می فرماید:بعضی از بندگانم کسانیند که امر دینشان جز با توانگری و گشایش در زندگی و تندرستی اصلاح نشود، آنان را با توانگری و گشایش و سلامتی بدن می آزمایم تا امر دینشان اصلاح گردد، و بعضی از بندگان مؤمنم کسانیند که امر دینشان فقط با فقر و تهیدستی و بیماری در بدنهایشان اصلاح می شود، و من آنان را با تنگدستی و فقر و بیماری می آزمایم، و امر دینشان را اصلاح می کنم، و من به آنچه امر دین بندگان مؤمنم را اصلاح می کند آگاه ترم، و بعضی از بندگان مؤمنم کسانیند که در عبادتم کوشا هستند، از بستر خواب و بالش نرم بر می خیزند و برای من شب زنده داری می کنند و خود را در عبادتم به مشقّت می اندازند، من او را یک شب یا دو شب به چرت می اندازم به خاطر لطفی که نسبت به او دارم…
