عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَ لاَ أُنَبِّئُكُمْ بِالْمُؤْمِنِ اَلْمُؤْمِنُ مَنِ اِئْتَمَنَهُ اَلْمُؤْمِنُونَ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ أَ لاَ أُنَبِّئُكُمْ بِالْمُسْلِمِ اَلْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ اَلْمُسْلِمُونَ مِنْ يَدِهِ وَ لِسَانِهِ وَ اَلْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ اَلسَّيِّئَاتِ وَ تَرَكَ مَا حَرَّمَ اَللَّهُ عَلَيْهِ.
امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله روایت کند که فرمود:آیا به شما بگویم مؤمن چه کسی است؟مؤمن کسیست که مؤمنان بر مال و جانشان به او اعتماد کنند. آیا مسلم را به شما معرفی کنم؟مسلم کسی است که مسلمانان دیگر از دست و زبانش در امان باشند، و مهاجر کسی است که از گناهان دوری جوید و آنچه را خدا بر او حرام کرده ترک کند.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ أُنَاسا أَتَوْا عَلِيَّ بْنَ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ وَ عِنْدَهُ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ اَلْعَبَّاسِ فَذَكَرُوا لَهُمَا بَلاَيَا اَلشِّيعَةِ وَ مَا يُصِيبُهُمْ مِنْ ذَلِكَ فَأَتَيَا اَلْحُسَيْنَ فَذَكَرَا ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ اَلْحُسَيْنُ وَ اَللَّهِ اَلْبَلاَءُ وَ اَلْفَقْرُ أَسْرَعُ إِلَى مَنْ يُحِبُّنَا مِنْ رَكْضِ اَلْبَرَاذِينِ وَ مِنَ اَلسَّيْلِ إِلَى صِمْرِهِ فَقُلْتُ وَ مَا صِمْرُهُ قَالَ مُنْتَهَاهُ وَ مِنْ قَطْرِ اَلسَّمَاءِ إِلَى اَلْأَرْضِ وَ لَوْ لاَ أَنْ تَكُونُوا كَذَلِكَ لَعَلِمْنَا أَنَّكُمْ لَسْتُمْ مِنَّا ثُمَّ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:گروهی از مردم نزد امام سجاد علیه السّلام آمدند، در حالی که نزد ایشان عبد اللّٰه بن عباس نیز بود، از گرفتاریهای شیعه و سختیهایی که می دیدند سخن گفتند، سپس نزد امام حسین علیه السّلام رفتند، و همین را بر ایشان گفتند، امام حسین علیه السّلام فرمود:به خدا قسم، سرعت گرفتاری و فقر به سوی دوستان ما بیشتر از سرعت دویدن گور خران است، و بیشتر از سرعت سیل به صمرش می باشد، گفتم:صمر چیست؟فرمود:پایان مسیر سیل، و سریعتر از رسیدن باران به زمین است، و اگر این چنین نباشید می دانیم که شما از ما نیستید، سپس فرمود:به وسیلۀ ما یتیمانتان جبران می شوند، و به وسیلۀ ما قرضهایتان ادا می شود، و به وسیلۀ ما گناهانتان آمرزیده می شود.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِذَا كَانَ مِنْ أَمْرِ اَللَّهِ أَنْ يُكْرِمَ عَبْدا وَ لَهُ ذَنْبٌ عِنْدَهُ اِبْتَلاَهُ بِالسُّقْمِ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ بِهِ اِبْتَلاَهُ بِالْحَاجَةِ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ بِهِ شَدَّدَ عَلَيْهِ عِنْدَ اَلْمَوْتِ لِيُكَافِيَهُ بِذَلِكَ اَلذَّنْبِ وَ إِذَا كَانَ مِنْ أَمْرِهِ أَنْ يُهِينَ عَبْدا وَ لَهُ عِنْدَهُ حَسَنَةٌ صَحَّحَ بَدَنَهُ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ بِهِ وَسَّعَ عَلَيْهِ فِي مَعِيشَتِهِ فَإِنْ لَمْ يَفْعَلْ ذَلِكَ هَوَّنَ عَلَيْهِ مَوْتَهُ حَتَّى يُكَافِيَهُ بِتِلْكَ اَلْحَسَنَةِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:هر گاه خداوند بخواهد بنده ای را که در پیشگاهش گنهکار است گرامی بدارد، او را گرفتار بیماری کند، اگر هم این کار را نکند به نیازمندی مبتلایش گرداند، و اگر این کار را هم نکرد مرگ را برایش دشوار سازد تا گناهانش را بدین وسیله جبران کند، و هر گاه بخواهد بنده ای را که نزدش کار نیکی دارد؛ خوار کند، بدنش را سالم سازد، و اگر این کار را در باره اش نکند، زندگیش را گشایش دهد، و اگر این کار را نکند مرگ را بر او آسان کند تا عمل نیکش را جبران نماید.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : خَرَجَ مُوسَى فَمَرَّ بِرَجُلٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ فَذَهَبَ بِهِ حَتَّى خَرَجَ إِلَى اَلطُّورِ فَقَالَ لَهُ اِجْلِسْ حَتَّى أَجِيئَكَ وَ خَطَّ عَلَيْهِ خَطَّة ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى اَلسَّمَاءِ فَقَالَ اِسْتَوْدَعْتُكَ صَاحِبِي وَ أَنْتَ خَيْرُ مُسْتَوْدَعٍ ثُمَّ مَضَى فَنَاجَاهُ اَللَّهُ بِمَا أَحَبَّ أَنْ يُنَاجِيَهُ ثُمَّ اِنْصَرَفَ نَحْوَ صَاحِبِهِ فَإِذَا أَسَدٌ قَدْ وَثَبَ عَلَيْهِ فَشَقَّ بَطْنَهُ وَ فَرَثَ لَحْمَهُ وَ شَرِبَ دَمَهُ قُلْتُ وَ مَا فَرْثُ اَللَّحْمِ قَالَ قَطْعُ أَوْصَالِهِ فَرَفَعَ مُوسَى رَأْسَهُ فَقَالَ يَا…
امام باقر علیه السّلام فرمود:روزی موسی علیه السّلام از منزل خارج شد، به مردی از بنی اسرائیل رسید و با او به کوه طور رفت، و به او گفت:اینجا بنشین تا برگردم، بعد خطّی به دور او کشید، سپس سرش را به سوی آسمان بلند کرد و فرمود:دوستم را به تو سپردم و تو بهترین نگهدارنده ای، سپس رفت و خداوند با او به صورتی که دوست داشت مناجات کرد، سپس به طرف دوستش بازگشت، و ناگاه مشاهده کرد که شیری بر او حمله ور شده و شکمش را دریده و گوشتش را خورده و خونش را آشامیده، راوی گوید:گوشتش را چگونه خورده بود؟گفت:قطعه قطعه کرده بود، موسی در این هنگام سرش را بلند کرد و گفت:پروردگارا به تو سپردمش و تو بهترین نگهداری، ولی بدترین سگانت را بر او مسلط نمودی تا شکمش را بدرد، و گوشتش را تکه تکه کند و خونش را بنوشد. گفته شد:ای موسی…
عَنْ ضُرَيْسٍ اَلْكُنَاسِيِّ قَالَ : كُنَّا عِنْدَ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ جَمَاعَة وَ فِينَا حُمْرَانُ بْنُ أَعْيَنَ فَقَالَ لَهُ حُمْرَانُ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مٰا أَصٰابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِمٰا كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ : أَ رَأَيْتَ مَا أَصَابَ اَلنَّبِيَّ وَ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ أَهْلَ بَيْتِهِ مِنَ اَلْمَصَائِبِ بِذَنْبٍ فَقَالَ يَا حُمْرَانُ أَصَابَهُمْ مَا أَصَابَهُمْ مِنَ اَلْمَصَائِبِ بِغَيْرِ ذَنْبٍ وَ لَكِنْ يَطُولُ عَلَيْهِمْ بِالْمَصَائِبِ لِيَأْجُرَهُمْ عَلَيْهَا مِنْ غَيْرِ ذَنْبٍ .
ضریس کناسی گوید:به همراه جماعتی خدمت امام باقر علیه السّلام رسیدیم، و در بین ما حمران بن اعین نیز بود، حمران گفت:فدایت شوم، خداوند فرموده: آنچه از مصیبت به شما برسد به واسطه کردارتان است ، آیا مصیبت پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله و امیر مؤمنان علیه السّلام و اهل بیتش به واسطۀ گناه بود؟فرمود:ای حمران مصیبتهایی که به آنان رسید از ناحیۀ گناه نبود، بلکه مصیبتهایشان طولانی می شد تا به عوض پاداش داده شوند.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ مِنْ عِبَادِيَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَعِبَادا لاَ يَصْلُحُ لَهُمْ أَمْرُ دِينِهِمْ إِلاَّ بِالْفَاقَةِ وَ اَلْمَسْكَنَةِ وَ اَلسُّقْمِ فِي أَبْدَانِهِمْ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:خدای عزّ و جلّ می فرماید:برخی از بندگان مؤمنم کسانیند که دینشان جز با فقر و تنگدستی و بیماری در بدنهایشان کامل نگردد.
عَنْهُ قَالَ : إِنَّ اَلرَّجُلَ يَعْرِفُ اَلدُّعَاءَ فَتَنْزِلُ بِهِ اَلشِدَّةُ وَ اَلضَّرُورَةُ فَيَدْعُو بِهِ فَيُعْرَفُ صَوْتُهُ وَ إِنَّ اَلَّذِي لَيْسَ كَذَلِكَ يَنْزِلُ بِهِ اَلشِدَّةُ وَ اَلضَّرُورَةُ فَيَدْعُو فَيُقَالُ مَا يُعْرَفُ قَالَ مَا عَرَضَ لِي أَمْرَانِ أَحَدُهُمَا لِلدُّنْيَا وَ اَلْآخَرُ لِلْآخِرَةِ فَآثَرْتُ اَلَّذِي لِلدُّنْيَا إِلاَّ رَأَيْتُ مَا أَكْرَهُ قَبْلَ أَنْ أُمْسِيَ ثُمَّ قَالَ عَجَبا لِبَنِي أُمَيَّةَ إِنَّهُمْ يُؤْثِرُونَ اَلدُّنْيَا عَلَى اَلْآخِرَةِ مُنْذُ كَانُوا وَ لاَ يُرِيدُونَ شَيْئا يَكْرَهُونَهُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:مردی که اهل دعاست، هنگامی که گرفتار سختی و مشکل می شود و دعا می کند، صدایش شناخته می شود، اما آنکه چنین نیست، اگر دچار مشکل و گرفتاری شود و دعا کند گفته می شود:شناخته نشد. فرمود:هنگامی که دو موضوع برایم پیش می آید که یکی مربوط به دنیا و دیگری مربوط به آخرت است، دنیا را مقدم نکردم جز آنکه هنوز شب فرا نرسیده برایم یک ناراحتی پیش می آید، سپس فرمود:از بنی امیّه در شگفتم که همواره دنیا را بر آخرت بر می گزیدند، و هرگز به دنبال چیزی که ناراحتشان کند نمی رفتند.
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِذَا أَحَبَّ عَبْدا غَتَّهُ بِالْبَلاَءِ غَتّا وَ ثَجَّهُ بِالْبَلاَءِ ثَجّا فَإِذَا دَعَاهُ قَالَ لَبَّيْكَ عَبْدِي لَئِنْ عَجَّلْتُ لَكَ مَا سَأَلْتَ إِنِّي عَلَى ذَلِكَ لَقَادِرٌ وَ لَئِنِ اِدَّخَرْتُ لَكَ فَمَا اِدَّخَرْتُ لَكَ خَيْرٌ لَكَ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:خداوند متعال هر گاه بنده ای را دوست بدارد او را در بلا غوطه ور سازد، و باران بلا را بر سرش ریزد، و چون به درگاه خدا دعا کند، خداوند می فرماید:ای بندۀ من دعایت را شنیدم، اگر بخواهم خواسته ات را به زودی انجام دهم قدرتش را دارم، ولی آن را برایت ذخیره می کنم، و آنچه را برایت ذخیره کنم بهتر است.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ اَلْحُسَيْنِ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ إِنَّ اَلْعَبْدَ اَلْمُؤْمِنَ لَيَطْلُبُ اَلْإِمَارَةَ وَ اَلتِّجَارَةَ فَإِذَا أَشْرَفَ مِنْ ذَلِكَ عَلَى مَا يَهْوَى بَعَثَ اَللَّهُ إِلَيْهِ مَلَكا فَقَالَ اِصْرِفْ عَبْدِي أَوْ صُدَّهُ عَنْ أَمْرٍ لَوْ أَمْسَكَ فِيهِ أَدْخَلَهُ اَلنَّارَ فَيَنْزِلُ اَلْمَلَكُ فَيَصُدُّهُ بِلُطْفِ اَللَّهِ فَيُصْبِحُ وَ هُوَ يَقُولُ لَقَدْ دَهَانِي مَنْ دَهَانِي فَعَلَ اَللَّهُ بِهِ وَ فَعَلَ وَ مَا يَدْرِي إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ وَ عَلاَ لَنَاظِرٌ لَهُ فِي ذَلِكَ وَ لَوْ ظَفِرَ بِهِ أَدْخَلَهُ…
امام باقر علیه السّلام از قول امام سجاد علیه السّلام فرمود:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله می فرمود:بندۀ مؤمن به دنبال کسب امارت و تجارت می رود، هنگامی که به آنچه می خواست دست پیدا کرد، خداوند فرشته ای را به سویش می فرستد و می فرماید:بنده ام را از این کار باز دارید، و جلوگیری نمائید از کاری که اگر ادامه دهد او را وارد دوزخ کنم، فرشته ای نازل می شود، و به لطف خدا مانعش می شود، صبح روز بعد می گوید:باز دارنده ای مرا از این کار بازداشت، البته خداوند این کار را در باره اش انجام داد و او نمی داند که خداوند جلّ و علا در این کار شاهد او بود، و اگر موفق به انجام آن کار می شد، او را داخل دوزخ می کرد.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : أَشَدُّ اَلنَّاسِ بَلاَء اَلْأَنْبِيَاءُ ثُمَّ اَلْأَمَاثِلُ فَالْأَمَاثِلُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:گرفتارترین مردم پیامبرانند، بعد از آنان هر که به پیامبران شبیه تر باشد.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّمَا يُبْتَلَى اَلْمُؤْمِنُ فِي اَلدُّنْيَا عَلَى قَدْرِ دِينِهِ أَوْ قَالَ عَلَى حَسَبِ دِينِهِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:مؤمن در دنیا به اندازۀ دیانتش مبتلا شود، یا فرمود:بر حسب دیانتش.
قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْعَبْدُ بَيْنَ ثَلاَثَةٍ بَلاَءٍ وَ قَضَاءٍ وَ نِعْمَةٍ وَ عَلَيْهِ فِي اَلْبَلاَءِ مِنَ اَللَّهِ اَلصَّبْرُ فَرِيضَة وَ عَلَيْهِ فِي اَلْقَضَاءِ مِنَ اَللَّهِ اَلتَّسْلِيمُ فَرِيضَة وَ عَلَيْهِ فِي اَلنِّعْمَةِ مِنَ اَللَّهِ اَلشُّكْرُ فَرِيضَة .
امام باقر علیه السّلام فرمود:بنده همواره بین سه چیز است:بلا، قضا و قدر، نعمت؛ در برابر بلای نازل از طرف خدا واجب است صبر کند، و در برابر قضا و قدر خدا واجب است تسلیم باشد، و در برابر نعمت خدا واجب است شکرگزار باشد.
