مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : وَجَدْنَا فِي كِتَابِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ وَ هُوَ عَلَى مِنْبَرِهِ وَ اَللَّهِ اَلَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ مَا أُعْطِيَ مُؤْمِنٌ خَيْرَ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ إِلاَّ بِحُسْنِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ وَ رَجَائِهِ لَهُ وَ حُسْنِ خُلُقِهِ وَ اَلْكَفِّ عَنِ اِغْتِيَابِ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ اَللَّهِ اَلَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ لاَ يُعَذِّبُ اَللَّهُ مُؤْمِنا بَعْدَ اَلتَّوْبَةِ وَ اَلاِسْتِغْفَارِ إِلاَّ بِسُوءِ ظَنِّهِ بِاللَّهِ وَ تَقْصِيرٍ مِنْ رَجَائِهِ لِلَّهِ وَ سُوءِ خُلُقِهِ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:در کتاب علی بن ابی طالب علیه السّلام یافتیم که رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله بر روی منبر می فرمود:سوگند به آن خدائی که جز او معبودی نیست به هیچ مؤمنی خیر دنیا و آخرت داده نشد مگر به خاطر گمان نیکویش به خدا و امید به او، و به خاطر خوش اخلاقیش، و خود داری از بدگوئی و غیبت. و سوگند به خدائی که هیچ معبودی بجز او نیست؛ خداوند هیچ بندۀ مؤمنی را بعد از توبه و طلب آمرزش عذاب نمی کند مگر به سوء ظنش به خدا و کوتاهی در امیدش به خدا و بد اخلاقیش و غیبت مؤمن کردنش، و قسم به آن خدایی که هیچ معبودی جز او نیست، هیچ بندۀ مؤمنی خوشگمانی به خدا نکند مگر اینکه خدا به اندازۀ گمانش با او رفتار کند، چون خداوند کریم است و تمام خیرات در دست اوست، و شرم دارد از اینکه بندۀ مؤمنش گمان…
قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ لاَ تَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اَللَّهِ وَلِيجَة أَ فَلاَ تَكُونُوا مُؤْمِنِينَ فَإِنَّ كُلَّ سَبَبٍ وَ نَسَبٍ وَ قَرَابَةٍ وَ وَلِيجَةٍ وَ بِدْعَةٍ وَ سُنَّةٍ وَ شُبْهَةٍ مُنْقَطِعٌ مُضْمَحِلٌّ كَمَا يَضْمَحِلُّ اَلْغُبَارُ اَلَّذِي يَكُونُ عَلَى اَلْحَجَرِ اَلصَّلْدِ إِذَا أَصَابَهُ اَلْمَطَرُ اَلْجَوْدُ إِلاَّ مَا أَثْبَتَهُ اَلْقُرْآنُ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:غیر خدا را برای خود تکیه گاه و محرم راز نگیرید، مگر شما مؤمن نیستید؟زیرا هر وسیله و نسبتی و هر خویشی و محرم راز و بدعت و سنّت و شبهه ای منقطع و بی اثر است، مانند غباری که روی سنگ صاف نشسته و بارانی شفّاف آن را بر طرف می کند، به جز آنچه را قرآن اثبات کرده باشد.
قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اِنْزِلِ اَلدُّنْيَا مِنْكَ كَمَنْزِلٍ نَزَلْتَهُ ثُمَّ أَرَدْتَ اَلتَّحَوُّلَ عَنْهُ مِنْ يَوْمِكَ أَوْ كَمَالٍ اِكْتَسَبْتَهُ فِي مَنَامِكَ وَ اِسْتَيْقَظْتَ فَلَيْسَ فِي يَدِكَ مِنْهُ شَيْءٌ وَ إِذَا حَضَرْتَ فِي جَنَازَةٍ فَكُنْ كَأَنَّكَ اَلْمَحْمُولُ عَلَيْهَا وَ كَأَنَّكَ سَأَلْتَ رَبَّكَ اَلرَّجْعَةَ إِلَى اَلدُّنْيَا فَرَدَّكَ فَاعْمَلْ عَمَلَ مَنْ قَدْ عَايَنَ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:دنیا را مانند منزلی بدان که در آن فرود آمده ای و می خواهی همان روز از آن بگذری، و یا همچون مالی است که در خواب به دست آورده باشی، و هنگامی که بیدار شدی چیزی از آن در دستت نباشد، هر گاه جنازه ای را دیدی خودت را جای او فرض کن، و خیال کن از پروردگارت خواسته ای که دوباره تو را به دنیا برگرداند و او هم برگردانده، اینک چون کسی عمل کن که نتیجۀ عملش را به چشم دیده.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ كَانَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقِيرٌ مُؤْمِنٌ عَابِدٌ شَدِيدُ اَلْحَاجَةِ مِنْ أَهْلِ اَلصُّفَّةِ وَ كَانَ مُلاَزِما لِرَسُولِ اَللَّهِ عِنْدَ مَوَاقِيتِ اَلصَّلاَةِ عَلَيْهَا لاَ يَفْقِدُهُ وَ كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ يَرِقُّ لَهُ إِذَا نَظَرَ إِلَى حَاجَتِهِ وَ عِزَّتِهِ وَ كَانَ يَقُولُ يَا سَعْدُ لَوْ كَانَ جَاءَنِي شَيْءٌ لَأَغْنَيْتُكَ فَأَتَاهُ جَبْرَئِيلُ فَأَعْطَاهُ دِرْهَمَيْنِ فَقَالَ أَعْطِهِ إِيَّاهُمَا وَ مُرْهُ أَنْ يَتَّجِرَ بِهِمَا وَ يَنْصَرِفَ لِرِزْقِ اَللَّهِ فَأَخَذَهُمَا سَعْدٌ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:در زمان رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله یکی از اصحاب صفّه که شخصی فقیر و با ایمان و عابد و بسیار محتاج بود، و همیشه هنگام نماز ملازم رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله بود و از ایشان جدا نمی گشت، و رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله هم وقتی به احتیاج و عزّت نفس او توجّه می کرد دلش می سوخت، روزی به او فرمود:ای سعد اگر چیزی به دستم رسید تو را بی نیاز می کنم.جبرئیل بر او نازل شد و دو درهم به حضرت داد و گفت:این دو درهم را به او بده و امرش کن که با آنها تجارت کند و با روزی خدا زندگی کند، سعد دو درهم را گرفت، بعد از اینکه رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نماز ظهر و عصر را خواند، فرمود:ای سعد برخیز و به دنبال روزی برو، من نسبت به حال تو غمگینم، سعد به طرف تجارت رفت، و چیزی را…
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا عَظُمَتْ نِعْمَةُ اَللَّهِ عَلَى أَحَدٍ قَطُّ إِلاَّ اِزْدَادَ حَقُّ اَللَّهِ عَلَيْهِ عِظَما .
امام باقر علیه السّلام فرمود:هرگز نعمت خداوند بر کسی بزرگ نگردید، مگر اینکه حق خدا در آن زیاد شد.
عَنْ جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : نُحِبُّ اَلْمَالَ وَ لاَ نُؤْتَى إِلاَّ خَيْرا وَ مَا أُوتِيَ عَبْدٌ فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا إِلاَّ كَانَ نقص أَنْقَصَ لِحَظِّهِ فِي اَلْآخِرَةِ وَ مَا مِنْ شِيعَتِنَا مَنْ لَهُ مِائَةُ أَلْفِ دِرْهَمٍ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:ما مال را دوست داریم، و آن را فقط در راه خیر مصرف می کنیم، و هر بنده ای در این دنیا مال بسیار به دست آورد بهره اش از آخرت کم گردد، و شیعۀ ما نخواهد بود کسی که دارای صد هزار درهم باشد.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اَلَّذِينَ يَكْنِزُونَ اَلذَّهَبَ وَ اَلْفِضَّةَ : اَلْآيَةَ قَالَ إِنَّمَا عَنَى ذَلِكَ مَا جَازُوا أَلْفَيْ دِرْهَمٍ وَ ذَكَرَ أَنَّ اَلْعُلَمَاءَ يُحَاسِبُونَ أَنْفُسَهُمْ كُلَّ لَيْلَةٍ فَإِنْ كَانَ عِنْدَهُمْ مِنَ اَلْعَيْنِ أَكْثَرَ مِنْ أَلْفَيْ دِرْهَمٍ أَخْرَجُوهُ فَقَسَّمُوهُ وَ لاَ يَثْبُتُ عِنْدَهُمْ أَكْثَرُ مِنْ أَلْفَيْ دِرْهَمٍ .
امام باقر علیه السّلام در بارۀ آیۀ شریفۀ و کسانی که طلا و نقره را پنهان می کنند فرمود:مقصود کسانی هستند که بیش از دو هزار درهم جمع کنند. گفته شده که:علماء همواره هنگام شب به محاسبۀ خود می پردازند، اگر نزد آنان بیش از دو هزار درهم بود آن را جدا نموده و تقسیم می کردند، و هرگز بیش از دو هزار درهم نزد خود نگاه نمی داشتند.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا مِنْ عَبْدٍ أُعْطِيَ قَلْبا شَاكِرا وَ لِسَانا ذَاكِرا وَ جَسَدا عَلَى اَلْبَلاَءِ صَابِرا وَ زَوْجَة صَالِحَة إِلاَّ وَ قَدْ أُعْطِيَ خَيْرَ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:به هیچ بنده ای دل شکرگزار و زبان ذکرکننده و بدن صبرکننده در مقابل سختیها و زن پارسا داده نشد، مگر اینکه خیر دنیا و آخرت به او داده شد.
عَنْ جَابِرٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا اَلصَّبْرُ اَلْجَمِيلُ فَقَالَ ذَاكَ اَلصَّبْرُ اَلَّذِي لَيْسَ فِيهِ شَكْوَى إِلَى أَحَدٍ مِنَ اَلنَّاسِ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ بَعَثَ يَعْقُوبَ إِلَى رَاهِبٍ مِنَ اَلرُّهْبَانِ عَابِدٍ مِنَ اَلْعُبَّادِ فِي حَاجَةٍ فَلَمَّا رَآهُ اَلرَّاهِبُ حَسِبَهُ إِبْرَاهِيمَ فَوَثَبَ إِلَيْهِ فَاعْتَنَقَهُ ثُمَّ قَالَ مَرْحَبا بِخَلِيلِ اَلرَّحْمَنِ قَالَ لاَ وَ لكن لَكِنِّى يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لَهُ اَلرَّاهِبُ فَمَا بَلَغَ بِكَ مَا أَرَى بِكَ اَلْكِبَرُ فَقَالَ اَلْهَمُّ وَ اَلْحَزَنُ وَ اَلسُّقْمُ فَمَا…
جابر گوید:به امام باقر علیه السّلام عرض کردم:صبر جمیل چیست؟فرمود:صبری است که در کنارش شکایتی نزد مردم نبرد، ابراهیم علیه السّلام حضرت یعقوب را برای حاجتی نزد راهبی از راهبان و عابدی از عابدان فرستاد، چون راهب یعقوب را دید گمان کرد او ابراهیم است، به طرف او خیزش نمود و او را در آغوش گرفت، سپس گفت:ای دوست خدا خوش آمدی. یعقوب گفت:من یعقوب بن اسحاق بن ابراهیم هستم، راهب گفت:پس چرا این قدر سالخورده شده ای؟فرمود:غم و اندوه و بیماری چنینم نموده، هنوز از آستانۀ در خارج نشده بود که خداوند به او وحی فرمود:ای یعقوب شکایت مرا نزد بنده ام نمودی؟در اینجا حضرت کنار در به سجده افتاد، و گفت:خدایا دیگر تکرار نخواهم کرد، خداوند به او وحی فرمود:من تو را آمرزیدم، دیگر مثل این سخن را نگو، پس از آن دیگر یعقوب از…
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا مِنْ عَبْدٍ يُصَابُ بِمُصِيبَةٍ فَيَسْتَرْجِعُ عِنْدَ ذِكْرِ اَلْمُصِيبَةِ وَ يَصْبِرُ حِينَ تَفْجَأُهُ إِلاَّ غَفَرَ اَللَّهُ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ وَ كُلَّمَا ذَكَرَ مُصِيبَة فَاسْتَرْجَعَ عِنْدَ ذِكْرِهِ اَلْمُصِيبَةَ غَفَرَ لَهُ كُلَّ ذَنْبٍ اِكْتَسَبَهُ فِيمَا بَيْنَهُمَا.
امام باقر علیه السّلام فرمود:هر بنده ای که گرفتار مصیبت شود، و هر گاه مصیبت به یادش آمد بگوید: إِنّٰا لِلّٰهِ وَ إِنّٰا إِلَیْهِ رٰاجِعُونَ : و هنگامی که برایش ناگوار آمد صبر کند، خداوند تمامی گناهان گذشته اش را می بخشد، و هر وقت به یاد مصیبتی افتاد و کلمۀ استرجاع را به زبان آورد، گناهانی را که بین دو استرجاع مرتکب شده بخشیده می شود.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنْ أُصِبْتَ بِمُصِيبَةٍ فِي نَفْسِكَ أَوْ مَالِكَ أَوْ وُلْدِكَ فَاذْكُرْ مُصَابَكَ بِرَسُولِ اَللَّهِ فَإِنَّ اَلْخَلاَئِقَ لَمْ يُصَابُوا بِمِثْلِهِ قَطُّ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:اگر به مصیبتی در جانت یا مالت یا فرزندت گرفتار شدی، مصیبت رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله را بیاد آور، زیرا هیچ کس از مخلوقات مانند او گرفتار نشدند.
عَنْ مِهْرَانَ قَالَ : كَتَبَ رَجُلٌ إِلَى أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَشْكُو إِلَيْهِ مُصَابَهُ بِوَلَدِهِ وَ شِدَّةَ مَا دَخَلَهُ فَكَتَبَ إِلَيْهِ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ اَللَّهَ يَخْتَارُ مِنْ مَالِ اَلْمُؤْمِنِ وَ مِنْ وُلْدِهِ أَنْفَسَهُ لِيَأْجُرَهُ عَلَى ذَلِكَ .
مهران گوید:مردی به امام باقر علیه السّلام نامه ای نوشت، و از مصیبت فرزندش و سختیهایی که بر او وارد شده بود شکایت نمود، امام علیه السّلام به او نوشت:آیا نمی دانی که خداوند مال مؤمن و فرزندانش را می گیرد تا در مقابل پاداشش دهد؟
