مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِتَّقُوا اَللَّهَ اَلَّذِي إِنْ قُلْتُمْ سَمِعَ وَ إِنْ أَضْمَرْتُمْ عَلِمَ وَ بَادِرُوا لِلْمَوْتِ اَلَّذِي إِنْ هَرَبْتُمْ أَدْرَكَكُمْ وَ إِنْ أَقَمْتُمْ أَخَذَكُمْ وَ إِنْ نَسِيتُمُوهُ ذَكَّرَكُمْ.
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:ای مردم بترسید از خدایی که اگر سخنی بگویید می شنود، و اگر امری را پنهان کنید می داند، به استقبال مرگ بروید، آن مرگی که اگر از آن فرار کنید شما را دریابد، و اگر هم سر جای خود بمانید شما را فرا گیرد، و اگر آن را از یاد ببرید، او شما را به یاد می آورد.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا أَنْزَلَ اَلْمَوْتَ حَقَّ مَنْزِلَتِهِ مَنْ عَدَّ غَدا مِنْ أَجَلِهِ وَ مَا أَطَالَ عَبْدٌ اَلْأَمَلَ إِلاَّ أَسَاءَ اَلْعَمَلَ وَ كَانَ يَقُولُ لَوْ رَأَى اَلْعَبْدُ أَجَلَهُ وَ سُرْعَتَهُ إِلَيْهِ لَأَبْغَضَ اَلْأَمَلَ وَ طَلَبَ اَلدُّنْيَا.
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:هر کس خودش را برای فردا ی دنیا آماده سازد، حقیقت مرگ را درک نکرده، و بنده ای آرزوی طولانی نداشت جز آنکه به گناه گرفتار شد و کار زشت انجام داد، و می فرمود:اگر بنده مرگ خود و سرعتش را به سوی خویش می دید، از آرزوی دراز و دنیا خواهی نفرت می داشت.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَلاَ إِنَّ اَلْقُبُورَ رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ اَلْجَنَّةِ أَوْ حُفْرَةٌ مِنْ حُفَرِ اَلنِّيرَانِ أَلاَ وَ إِنَّهُ يَتَكَلَّمُ فِي كُلِّ يَوْمٍ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ أَنَا بَيْتُ اَلْوَحْشَةِ أَنَا بَيْتُ اَلدُّودِ أَلاَ وَ إِنَّ وَرَاءَ ذَلِكَ يَوْما تَذْهَلُ فِيهِ كُلُّ مُرْضِعَةٍ عَمّٰا أَرْضَعَتْ : وَ يَكُونُ اَلْوِلْدٰانَ شِيبا اَلسَّمٰاءُ مُنْفَطِرٌ بِهِ : وَ تَضَعُ كُلُّ ذٰاتِ حَمْلٍ حَمْلَهٰا وَ تَرَى اَلنّٰاسَ سُكٰارىٰ وَ مٰا هُمْ بِسُكٰارىٰ وَ لٰكِنَّ عَذٰابَ اَللّٰهِ شَدِيدٌ : أَلاَ إِنَّ مِنْ وَرَاءِ ذَلِكَ جَنَّة عَرْضُهَا…
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:بدانید که قبرها باغی از باغهای بهشت و یا گودالی از گودالهای جهنمند، هشیار باشید که قبر هر روز سه مرتبه می گوید:من خانۀ تنهائیم، من خانۀ کرمهایم، آگاه باشید بعد از این روزی خواهد آمد که از شدّت ترس و هول هر زن شیر دهی کودک شیر خوارش را رها می کند، و کودکان پیر می شوند و آسمان از هم پاشیده می شود، و هر زن حامله ای بچه اش را سقط می کند، و مردم را به نظرت مست می بینی، در حالی که آنان مست نیستند، بلکه عذاب الهی سخت است. آگاه باش ما وراء این قبرها بهشتی است که وسعت آن به اندازۀ آسمانها و زمین است ، خداوند ما و شما را از عذاب دردناک حفظ کند، و به ما و شما از عذاب خوارکننده رحم کند.
رُوِيَ أَنَّ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ اِشْتَرَى وَلِيدَة بِمِائَةِ دِينَارٍ إِلَى شَهْرٍ فَسَمِعَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ أَ لاَ تَعْجَبُونَ مِنْ أُسَامَةَ اَلْمُشْتَرِي إِلَى شَهْرٍ إِنَّ أُسَامَةَ لَطَوِيلُ اَلْأَمَلِ وَ اَلَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا طَرَفَتْ عَيْنَايَ إِلاَّ ظَنَنْتُ أَنَّ شُفْرَيَّ لاَ يَلْتَقِيَانِ حَتَّى يَقْبِضَ اَللَّهُ رُوحِي وَ لاَ رَفَعْتُ طَرْفِي وَ ظَنَنْتُ أَنِّي خَافِضُهُ حَتَّى أُقْبَضَ وَ لاَ لَقَمْتُ لُقْمَة إِلاَّ وَ ظَنَنْتُ أَنِّي لاَ أُسِيغُهَا أَنْحَصِرُ بِهَا مِنَ اَلْمَوْتِ ثُمَّ قَالَ يَا بَنِي آدَمَ إِنْ كُنْتُمْ…
روایت شده که اسامة بن زید کنیزی را به صد دینار به صورت نسیه تا یک ماه خرید، خبر به رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله رسید، فرمود:آیا شما از اسامه که آن را به مدت یک ماه خریده تعجب نمی کنید؟اسامه آرزویی دراز دارد، قسم به آنکه جانم در دست اوست حتی به اندازۀ چشم بر هم زدن گمان زنده ماندن ندارم، و هر لحظه منتظرم خداوند جانم را بستاند، و لقمه ای را نخوردم مگر اینکه گمان کردم قبل از فرو بردنش جانم گرفته شود. سپس فرمود:ای فرزندان آدم اگر عاقل هستید خود را برای مرگ آماده سازید، قسم به آنکه جانم در دست اوست آنچه وعده داده شده اید خواهد آمد، و شما نمی توانید نسبت عجز به خدا بدهید .
مِنْ كِتَابِ اَلرَّوْضَةِ قَالَ رَجُلٌ مِنَ اَلْأَنْصَارِ يَا رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَا لِي لاَ أُحِبُّ اَلْمَوْتَ قَالَ هَلْ لَكَ مَالٌ قَالَ نَعَمْ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ قَدِّمْ مَالَكَ فَإِنَّ قَلْبَ اَلرَّجُلِ مَعَ مَالِهِ إِنْ قَدَّمَهُ أَحَبَّ أَنْ يَلْحَقَهُ وَ إِنْ خَلَّفَهُ أَحَبَّ أَنْ يَتَخَلَّفَ مَعَهُ .
یکی از انصار به رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله عرض کرد:چرا من مرگ را دوست ندارم؟فرمود:آیا مال و ثروتی داری؟گفت:بلی ای رسول خدا، فرمود:مالت را قبل از خود بفرست، زیرا دل آدمی همیشه همراه مالش می باشد، اگر آن را پیش بفرستد دوست دارد به او ملحق شود، و اگر به جای مانده باشد دوست دارد خودش هم همراه مال بماند.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَوْ تَعْلَمُ اَلْبَهَائِمُ مِنَ اَلْمَوْتِ مَا تَعْلَمُونَ مَا أَكَلْتُمْ مِنْهَا سَمِينا أَبَدا .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:اگر چهارپایان آنچه را شما از مرگ می دانید؛ می دانستند، هرگز شما حیوان فربهی از آنان را نمی خوردید.
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَانَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ بِالْكُوفَةِ إِذَا صَلَّى اَلْعِشَاءَ اَلْآخِرَةَ يُنَادِي اَلنَّاسَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ حَتَّى يَسْمَعَ أَهْلُ اَلْمَسْجِدِ أَيُّهَا اَلنَّاسُ تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ اَللَّهُ فَقَدْ نُودِيَ فِيكُمْ بِالرَّحِيلِ فَمَا اَلتَّعَرُّجُ عَلَى اَلدُّنْيَا بَعْدَ نِدَاءٍ فِيهَا بِالرَّحِيلِ تَجَهَّزُوا رَحِمَكُمُ اَللَّهُ وَ اِنْتَقِلُوا بِأَفْضَلِ مَا بِحَضْرَتِكُمْ مِنَ اَلزَّادِ وَ هُوَ اَلتَّقْوَى وَ اِعْلَمُوا أَنَّ طَرِيقَكُمْ إِلَى اَلْمَعَادِ وَ مَمَرَّكُمْ عَلَى اَلصِّرَاطِ وَ اَلْهَوْلَ اَلْأَعْظَمَ…
امام باقر علیه السّلام فرمود:امیر مؤمنان علیه السّلام هنگامی که در کوفه نماز عشا را می خواندند، با صدای بلند به طوری که همۀ اهل مسجد بشنوند مردم را صدا می زد، و می فرمود:ای مردم، خداوند رحمت کند شما را، برای مرگ آماده شوید، اینک بانگ کوچ کردن بر آورده شده، پس چرا بعد از این نداء شما به دنیا دل بسته اید؟آماده شوید، خدا رحمتتان کند، و بهترین زاد و توشۀ خود را که تقوی است اختیار کنید، و بدانید که راهتان به سوی آخرت است و باید از پل صراط بگذرید، و اضطرابی بزرگ در پیش روی شماست، و در بین راهتان گردنه های صعب العبور و منزلهایی هولناک و وحشت آور می باشد، که ناچار هستید از آنها بگذرید و در آنها توقف کنید، یا شما به وسیلۀ رحمت خدا می توانید از هراس آن راه و سختیهایی که دارد و منظره های ترسناکش و…
قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ مَلَكا يُنَادِي فِي كُلِّ يَوْمٍ اِبْنَ آدَمَ لِدْ لِلْمَوْتِ وَ اِجْمَعْ لِلْفَنَاءِ وَ اِبْنِ لِلْخَرَابِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:فرشته ای هر روز صدا می زند:ای فرزند آدم برای مرگ بزای، و برای از بین رفتن؛ مال جمع کن، و خانه ات را برای خراب شدن بساز.
وَ مِنْ كِتَابٍ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَتَى جَبْرَئِيلُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ اَللَّهَ يُقْرِئُكَ اَلسَّلاَمَ وَ يَقُولُ اِعْمَلْ مَا شِئْتَ فَإِنَّكَ لاَقِيهِ وَ أَحْبِبْ مَنْ شِئْتَ فَإِنَّكَ مُفَارِقُهُ وَ عِشْ مَا شِئْتَ فَإِنَّكَ مَيِّتٌ يَا مُحَمَّدُ صَلاَةُ اَللَّيْلِ شَرَفُ اَلْمُؤْمِنِ وَ عِزُّ اَلْمُؤْمِنِ فِي لِسَانِهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:جبرئیل خدمت رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آمد و عرض کرد:ای محمّد خداوند به تو سلام می رساند و می فرماید:هر کاری می خواهی انجام بده زیرا به آن خواهی رسید، و هر که را می خواهی دوست بدار، زیرا از وی جدا خواهی شد، و هر چه می خواهی زندگی کن زیرا تو خواهی مرد، ای محمّد نماز شب شرافتی برای مؤمن است، و عزّت مؤمن در گرو زبان اوست.
وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَكْثِرْ ذِكْرَ اَلْمَوْتِ فَإِنَّهُ لَمْ يُكْثِرْ عَبْدٌ ذِكْرَ اَلْمَوْتِ إِلاَّ زَهِدَ فِي اَلدُّنْيَا.
امام صادق علیه السّلام فرمود:بسیار به یاد مرگ باش، زیرا بنده ای زیاد به یاد مرگ نبود مگر اینکه از دنیا دل بر کند.
عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ عِيسَى اِبْنُ مَرْيَمَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ هَوْلٌ لاَ تَدْرِي مَتَى يَغْشَاكَ مَا يَمْنَعُكَ أَنْ تَسْتَعِدَّ لَهُ قَبْلَ أَنْ يُفَاجِئَكَ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:عیسی بن مریم علیه السّلام می فرمود: مرگ هراسی است که نمی دانی چه موقع تو را در بر می گیرد، چرا آمادۀ مرگ نمی شوی قبل از اینکه ناگهانی تو را دریابد؟
سُئِلَ اَلرِّضَا عَنْ قَوْلِ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ لَضَرْبَةٌ بِالسَّيْفِ أَهْوَنُ مِنْ مَوْتٍ عَلَى فِرَاشٍ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ .
از امام رضا علیه السّلام در بارۀ این سخن امیر مؤمنان علیه السّلام سؤال شد که فرمود:کشته شدن با شمشیر بهتر از مرگ در بستر است، امام علیه السّلام فرمود:یعنی در راه خدا.
