احادیث درباره ترس از پیامبر اکرم (ص)

خشیة اللَّه رأس کلّ حکمة.

ترسیدن از خدای تعالی سر هر حکمت است.

اِنَّ الْمُوْمِنَ بَینَ مَخافَتَینِ یوْمٌ قَد مَضی لایدْری مَا اللهُ قاضٍ فیهٍ وَ یوْمٌ قَدْ بَقِی لایدْری مَا اللهُ صانِعٌ بِهِ، فَلْیأْخُذِ اَلْعَبْدُ لِنَفْسِهِ مِنْ نَفْسِهِ وَ مِنْ دُنْیاهْ لآخِرَتِهِ وَ مِنْ شَبابِهِ لِهِرَمِهِ وَ مِنْ صِحَّتِهِ لِسُقْمِهِ وَ مِنْ حَیاتِهِ لِوَفاتِهِ

همانا مؤمن همواره میان دو خوف و بیم و ترس قرار دارد یکی خوف از روزی که با اعمالی گذرانده است و نمی داند خداوند چه حکمی و قضاوتی درباره آن روز او خواهد کرد. دیگری خوف از روزی که از عمر او باقی مانده است و نمی­داند که در این روزهای آینده و باقی مانده خداوند با او چه خواهد کرد. پس بنده باید از تمام نیروها و توان خویش به نفع خودش استفاده کند و از دنیای خویش برای آخرتش بهره ببرد و از جوانی برای پیری خود استفاده کند و از صحّت و سلامتی خود قبل از این که بیمار شود استفاده کند و از زندگی خود برای وفات و مرگ و آخرت استفاده کند.

1. بحارالانوار، جلد 74، صفحه 179

طوبی لِمَن شَغَلَهُ خَوفُ اللّهِ عَن خَوفِ النّاسِ.

خوشا بر آن که ترس از خدا، او را از ترس از مردم، بازداشته باشد!

عَن ابنِ عَبّاسٍ قالَ: سَمِعتُ رَسولَ اللّهِ صلی الله علیه و آله یقولُ فی خُطبَتِهِ: انَّ المُؤمِنَ بَینَ مَخافَتَینِ: یومٌ قَد مَضی لا یدری مَا اللّهُ قاضٍ فِیهِ وَیومٌ قَد بَقِی لا یدری مَا اللّهُ صانِعٌ بِهِ فَلیأخُذِ العَبدُ لِنَفسِهِ مِن نَفسِهِ وَمِن دُنیاهُ لِآخِرَتِهِ وَمِن شَبابِهِ لِهَرَمِهِ وَ مِن صِحَّتِهِ لِسُقمِهِ وَ مِن حَیاتِه لِوَفاتِهِ. فَوَ الَّذی نَفسی بِیدِهِ ما بَعدَ المَوتِ مِن مُستَعتَبٍ وَلا بَعدَ الدُّنیا مِن دارٍ، الّا الجَنَّةَ اوِالنّارَ.

از ابن عبّاس نقل است که شنیدم رسول خدا صلی الله علیه و آله در خطبه اش فرمود: مؤمن (همیشه) بین دو ترس است: نمی داند که خداوند در مورد روزی که بر او گذشته است چه قضاوتی می کند و نمی داند که خداوند با او در روزی که باقی مانده است چه می کند. ازاین رو باید هر بنده ای از وجود خود (برای سعادت و کمال) و از دنیا برای آخرت و از جوانی برای پیری و از سلامتی برای بیماری و از زندگی برای مرگ خود بهره برداری کند، قسم به کسی که جانم در دست اوست بعد از مرگ هیچ عذر و بهانه ای پذیرفته نمی شود و بعد از دنیا خانه ای جز بهشت یا جهنّم نیست.

1. بحارالانوار، ج 77، ص 177

مَحَاسِنُ اَلْأَخْلاَقِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ اَلْبَرْقِيِّ فِي حَدِيثٍ مَرْفُوعٍ إِلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ : جَاءَ جَبْرَئِيلُ إِلَى اَلنَّبِيِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ بِهَدِيَّةٍ لَمْ يُعْطِهَا أَحَدا قَبْلَكَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ فَقُلْتُ وَ مَا هِيَ قَالَ اَلصَّبْرُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلْقَنَاعَةُ وَ أَحْسَنُ مِنْهَا قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلرِّضَا وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلزُّهْدُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلْإِخْلاَصُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ…

جبرئیل علیه السّلام نزد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آمد و عرض کرد:ای رسول خدا خداوند مرا فرستاده تا هدیه ای به تو بدهم که تاکنون به احدی قبل از تو داده نشده، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود: سؤال کردم، آن هدیه چیست؟گفت:صبر و بهتر از آن، گفتم:بهتر از صبر چیست؟ گفت:قناعت و بهتر از آن، گفتم:بهتر از قناعت چیست؟گفت:رضا و بهتر از آن، پرسیدم:بهتر از رضا چیست؟گفت:زهد و بهتر از آن، گفتم:بهتر از آن چیست؟گفت: اخلاص و نیکوتر از آن، پرسیدم:بهتر از اخلاص چیست؟گفت:یقین و پسندیده تر از آن، گفتم: پسندیده تر از آن چیست؟گفت:ای رسول خدا، نردبان رسیدن به تمامی آنها توکل بر خدا می باشد، گفتم:ای جبرئیل، معنای توکل بر خدا چیست؟گفت: اول آنکه:بدانی مخلوق نه ضرری دارد، و نه سودی و نه بخششی دارد و نه منعی…

قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ اَلْعَقْلَ مِنْ نُورٍ مَخْزُونٍ مَكْنُونٍ فِي سَابِقِ عِلْمِهِ اَلَّذِي لَمْ يَطَّلِعْ عَلَيْهِ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ وَ لاَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ فَجَعَلَ اَلْعِلْمَ نَفْسَهُ وَ اَلْفَهْمَ رُوحَهُ وَ اَلزُّهْدَ رَأْسَهُ وَ اَلْحَيَاءَ عَيْنَيْهِ وَ اَلحِكْمَةَ لِسَانَهُ وَ اَلرَّأْفَةَ هِمَّتَهُ وَ اَلرَّحْمَةَ قَلْبَهُ ثُمَّ حَشَاهُ وَ قَوَّاهُ بِعَشَرَةِ أَشْيَاءَ بِالْيَقِينِ وَ اَلْإِيمَانِ وَ اَلصِّدْقِ وَ اَلسَّكِينَةِ وَ اَلْإِخْلاَصِ وَ اَلرِّفْقِ وَ اَلْعَطِيَّةِ وَ اَلْقُنُوعِ وَ اَلتَّسْلِيمِ…

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند تبارک و تعالی عقل را از نوری که در گنجینۀ دانش پیشینۀ خود پنهان بود، و هیچ پیغمبر مرسل و فرشتۀ مقرّبی بدان دسترسی نداشت؛ آفرید، سپس دانش را جان آن، و فهم را روان آن، و پارسایی را سرش، و شرم را دو چشمش، و حکمت را زبانش، و مهربانی را همّتش، و دلسوزی را قلب آن قرار داد. بعد از آن به وسیلۀ ده چیز پر و تقویت نمود، و آنها را به منزلۀ امعاء و احشاء آن قرار داد:به یقین و ایمان و راستی و متانت و اخلاص و مدارا و بخشش و قناعت و فرمانبرداری و صبر، سپس به او فرمود:عقب برو عقب رفت، بعد فرمود:جلو بیا جلو آمد، بعد فرمود:سخن بگو، گفت:ستایش مخصوص پروردگاری است که نه ضدّی دارد و نه همتایی و نه شبیهی و نه همسری و نه هم شأنی و نه نظیری، آنکه همه چیز در برابر بزرگیش سر…

قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ جَلاَلُهُ أَوْحَى إِلَى اَلدُّنْيَا أَتْعِبِي مَنْ خَدَمَكِ وَ اُخْدُمِي مَنْ رَفَضَكِ وَ إِنَّ اَلْعَبْدَ إِذَا تَخَلَّى بِسَيِّدِهِ فِي جَوْفِ اَللَّيْلِ اَلْمُظْلِمِ وَ نَاجَاهُ أَثْبَتَ اَللَّهُ اَلنُّورَ فِي قَلْبِهِ فَإِذَا قَالَ يَا رَبِّ نَادَاهُ اَلْجَلِيلُ جَلَّ جَلاَلُهُ لَبَّيْكَ عَبْدِي سَلْنِي أُعْطِكَ وَ تَوَكَّلْ عَلَيَّ أَكْفِكَ ثُمَّ يَقُولُ جَلَّ جَلاَلُهُ لِلْمَلاَئِكَةِ مَلاَئِكَتِي اُنْظُرُوا إِلَى عَبْدِي قَدْ تَخَلَّى بِي فِي جَوْفِ اَللَّيْلِ اَلْمُظْلِمِ وَ اَلْبَطَّالُونَ لاَهُونَ وَ…

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند جلّ جلاله به دنیا وحی فرمود:هر کس به تو خدمت کرد او را به سختی بیانداز، و هر که تو را ترک کرد به او خدمت نما، هر گاه بنده با مولایش در دل سیاه شب خلوت کند و او را بخواند، خداوند نوری در دلش پدید آورد، هر گاه بگوید:پروردگارا آن با عظمت و شکوه پاسخش دهد:شنیدم بندۀ من، حال هر چه از من می خواهی طلب کن تا عطایت کنم، و بر من توکّل کن تا تو را کفایت کنم، سپس به فرشتگان می فرماید:ای ملائکۀ من، به بنده ام توجه کنید که در دل سیاه شب با من خلوت کرده، در حالی که بی کار و ولگردها وقت خود را به لهو می گذرانند و غافلان در خوابند، گواه باشید که من او را آمرزیدم. سپس رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:از خدا بترسید و مشغول عبادت باشید، و از دنیایی که به شما بی…

مِنْ كِتَابِ اَلشِّهَابِ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثَلاَثٌ مُهْلِكَاتٌ وَ ثَلاَثٌ مُنْجِيَاتٌ فَالثَّلاَثُ اَلْمُهْلِكَاتُ شُحٌّ مُطَاعٌ وَ هَو ى مُتَّبَعٌ وَ إِعْجَابُ اَلْمَرْءِ بِنَفْسِهِ وَ اَلثَّلاَثُ اَلْمُنْجِيَاتُ خَشْيَةُ اَللَّهِ فِي اَلسِّرِّ وَ اَلْعَلاَنِيَةِ وَ اَلْقَصْدُ فِي اَلْفَقْرِ وَ اَلْغِنَى وَ اَلْعَدْلُ فِي اَلْغَضَبِ وَ اَلرِّضَا.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:سه چیز هلاک کنندۀ انسان، و سه چیز نجات دهندۀ اوست:اما سه خصلتی که هلاک کننده است:اطاعت از بخل و هوای نفس مسلط و خود بینی است. و آن سه که نجات دهنده است:ترس از خدا در آشکار و نهان، میانه روی در حالت فقر و توانمندی، و عدالت در هنگام خشم و خوشنودی.

يَا عَلِيُّ إِيَّاكَ وَ دُخُولَ اَلْحَمَّامِ بِغَيْرِ مِئْزَرٍ فَإِنَّ مَنْ دَخَلَ اَلْحَمَّامَ بِغَيْرِ مِئْزَرٍ مَلْعُونٌ اَلنَّاظِرُ وَ اَلْمَنْظُورُ إِلَيْهِ يَا عَلِيُّ لاَ تَتَخَتَّمْ فِي اَلسَّبَّابَةِ وَ اَلْوُسْطَى فَإِنَّهُ كَانَ يَتَخَتَّمُ قَوْمُ لُوطٍ فِيهِمَا وَ لاَ تُعَرِّ اَلْخِنْصِرَ يَا عَلِيُّ إِنَّ اَللَّهَ يُعْجَبُ مِنْ عَبْدِهِ إِذَا قَالَ ;رَبِّ اِغْفِرْ لِي فَإِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ اَلذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ; يَقُولُ يَا مَلاَئِكَتِي عَبْدِي هَذَا قَدْ عَلِمَ أَنَّهُ لاَ يَغْفِرُ اَلذُّنُوبَ غَيْرِي اِشْهَدُوا أَنِّي قَدْ غَفَرْتُ لَهُ يَا عَلِيُّ إِيَّاكَ وَ اَلْكَذِبَ…

سفارشی دیگر از پیامبر صلی الله علیه و آله به امیر المومنین علیه السلام -ای علی مبادا بی لنگ به حمام روی؛ زیرا هر که چنین کند و هم کسی که در این حال به او بنگرد-هر دو-ملعون اند. ای علی انگشتری به انگشت شهادت و انگشت میانه مکن؛ زیرا قوم لوط چنین می کردند و لازم است انگشت کوچک را بی انگشتری مگذاری. ای علی به راستی خدا را خوش آید از بنده اش هنگامی که بگوید: پروردگارا مرا بیامرز که کسی جز تو گناه را نمی بخشد؛ خداوند به فرشتگانش خطاب می فرماید: فرشتگانم این بنده من دانسته که جز من آمرزنده ای نیست، اینک گواه باشید که او را آمرزیدم. ای علی از دروغ بپرهیز که دروغ رو سیاهی آرد و سپس او نزد خدا دروغگو نوشته می شود و به راستی که راستی انسان را روسفید می گرداند و نزد خدا راستگو نوشته می شود و بدان که…

قَالَ أَخْبِرْنِي عَنِ اَلْعَقْلِ مَا هُوَ وَ كَيْفَ هُوَ وَ مَا يَتَشَعَّبُ مِنْهُ وَ مَا لاَ يَتَشَعَّبُ وَ صِفْ لِي طَوَائِفَهُ كُلَّهَا فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص إِنَّ اَلْعَقْلَ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ اَلنَّفْسَ مِثْلُ أَخْبَثِ اَلدَّوَابِّ فَإِنْ لَمْ تُعْقَلْ حَارَتْ فَالْعَقْلُ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَ اَلْعَقْلَ فَقَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ وَ قَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ فَقَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي مَا خَلَقْتُ خَلْقاً أَعْظَمَ مِنْكَ وَ لاَ أَطْوَعَ مِنْكَ بِكَ أُبْدِأُ وَ بِكَ أُعِيدُ لَكَ اَلثَّوَابُ وَ عَلَيْكَ…

در ضمن یک حدیث طولانی آمده است که راهبی به نام شمعون بن لاوی از نواده گان یهودا-که این یهودا خود از حواریان حضرت عیسی علیه السلام بود-پرسش های بسیاری از پیامبر صلی الله علیه و آله پرسید و حضرت به تمام آن پرسشها، پاسخ گفت تا اینکه آن راهب به پیامبر صلی الله علیه و آله ایمان آورد و نبوتش را تصدیق کرد و ما همان اندازه که مورد نیاز است از این حدیث نقل می کنیم. -از آن جمله شمعون راهب پرسید: به من بگو عقل چیست و چگونه است و چه چیز از آن منشعب می شود و چه چیز منشعب نمی شود و اقسام و انواع عقل را برایم توصیف نما؟ پس رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: همانا عقل زانوبندی است بر نادانی و نفس اماره مانند پلیدترین جانوران است که اگر پایش بسته نشود، بیراهه می رود و سرگردان می شود، پس عقل زانوبند نادانی…

يَا مُعَاذُ عَلِّمْهُمْ كِتَابَ اَللَّهِ وَ أَحْسِنْ أَدَبَهُمْ عَلَى اَلْأَخْلاَقِ اَلصَّالِحَةِ وَ أَنْزِلِ اَلنَّاسَ مَنَازِلَهُمْ خَيْرَهُمْ وَ شَرَّهُمْ وَ أَنْفِذْ فِيهِمْ أَمْرَ اَللَّهِ وَ لاَ تُحَاشِ فِي أَمْرِهِ وَ لاَ مَالِهِ أَحَداً فَإِنَّهَا لَيْسَتْ بِوَلاَيَتِكَ وَ لاَ مَالِكَ وَ أَدِّ إِلَيْهِمُ اَلْأَمَانَةَ فِي كُلِّ قَلِيلٍ وَ كَثِيرٍ وَ عَلَيْكَ بِالرِّفْقِ وَ اَلْعَفْوِ فِي غَيْرِ تَرْكٍ لِلْحَقِّ يَقُولُ اَلْجَاهِلُ قَدْ تَرَكْتَ مِنْ حَقِّ اَللَّهِ وَ اِعْتَذِرْ إِلَى أَهْلِ عَمَلِكَ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ خَشِيتَ أَنْ يَقَعَ إِلَيْكَ مِنْهُ عَيْبٌ حَتَّى يَعْذِرُوكَ وَ…

سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله به معاذ بن جبل هنگام اعزام او به یمن -ای معاذ قرآن را به ایشان بیاموز و تربیت آنان را بر اساس اخلاق شایسته قرار ده و مردم را در مقام خودشان بنشان-چه نیک باشند و چه بد-فرمان خدا را در میان آنان اجرا کن و در اجرای فرمان الهی و پاسداری از بیت المال از هیچ کس در هراس مباش و هیچ کس را ملاحظه مکن ، زیرا در این خصوص نه اختیاری داری و نه آن مال از آن توست. امانت را به آنان پس ده چه کم باشد و چه زیاد. بر تو باد نرمش و بخشایش جز در مورد حق که در این صورت، نادان بگوید حق خدا را ترک کردی. از کارگزاران خود در هر چه می ترسی دچار عیبی شوی پوزش خواه تا تو را معذور دارند. کارهای عصر جاهلیت را، جز آنچه اسلام تاییدش نموده، ریشه کن ساز. امر اسلام را، چه کوچک و چه بزرگ، علنی ساز…

مَا لِي أَرَى حُبَّ اَلدُّنْيَا قَدْ غَلَبَ عَلَى كَثِيرٍ مِنَ اَلنَّاسِ حَتَّى كَأَنَّ اَلْمَوْتَ فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا عَلَى غَيْرِهِمْ كُتِبَ وَ كَأَنَّ اَلْحَقَّ فِي هَذِهِ اَلدُّنْيَا عَلَى غَيْرِهِمْ وَجَبَ وَ حَتَّى كَأَنَّ مَا يَسْمَعُونَ مِنْ خَبَرِ اَلْأَمْوَاتِ قَبْلَهُمْ عِنْدَهُمْ كَسَبِيلِ قَوْمٍ سَفْرٍ عَمَّا قَلِيلٍ إِلَيْهِمْ رَاجِعُونَ تُبَوِّءُونَهُمْ أَجْدَاثَهُمْ وَ تَأْكُلُونَ تُرَاثَهُمْ وَ أَنْتُمْ مُخَلَّدُونَ بَعْدَهُمْ هَيْهَاتَ هَيْهَاتَ أَ مَا يَتَّعِظُ آخِرُهُمْ بِأَوَّلِهِمْ لَقَدْ جَهِلُوا وَ نَسُوا كُلَّ مَوْعِظَةٍ فِي كِتَابِ اَللَّهِ وَ أَمِنُوا شَرَّ كُلِّ…

یک اندرز -از چیست که می بینم دنیا دوستی بر بسیاری از مردم چیره گشته تا آنجا که گویا در این دنیا مرگ برای غیر آنان رقم خورده؟ گویا حق در این دنیا بر دیگران واجب شده است تا آنجا که وقتی خبر مردگان پیش از خود را می شنوند چنین می پندارند که آنان به مسافرتی رفته اند و به زودی نزد اینان برمی گردند آنان را به خاک می سپارید و میراثشان را می خورید و می پندارید خود بعد از آنان جاوید می مانید؟ دریغا، دریغا آیا آیندگان از گذشتگان پند نمی گیرند؟ هر پند و اندرزی را که در قرآن آمده نادیده گرفته و به دست فراموشی سپردند و از فرجام بد هر کار ناروا خود را در امان پنداشتند و از نزول هیچ بلا و بروز هیچ حادثه ناخوشایندی نهراسیدند. خوشا به حال آن کس که ترس از خدایش او را از ترس مردم باز دارد. خوشا به حال آن کس که…