امام موسی کاظم (علیه السلام)
أَيْضا مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ فَضْلِ بْنِ يَحْيَى قَالَ : سَأَلْتُ أَبَا اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ شَيْءٍ مِنَ اَلصِّفَةِ فَقَالَ لاَ تُجَاوِزْ مَا فِي اَلْقُرْآنِ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى لَوْ كٰانَ فِيهِمٰا آلِهَةٌ إِلاَّ اَللّٰهُ لَفَسَدَتٰا : .
فضل بن یحیی گفت:از امام کاظم علیه السّلام از چیزی از صفت توحید پرسیدم، ایشان فرمود: از آنچه که در قرآن است تجاوز نکن، خداوند متعال می فرماید: اگر در آسمان و زمین آلهه ای غیر از خدا بود هر آینه آسمان و زمین فاسد می شدند .
عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ قَبَّلَ لِلرَّحِمِ ذَا قَرَابَةٍ فَلَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ وَ قُبْلَةُ اَلْأَخِ عَلَى اَلْخَدِّ وَ قُبْلَةُ اَلْإِمَامِ بَيْنَ عَيْنَيْهِ.
امام کاظم علیه السّلام فرمود:هر کس یکی از ارحام خود را ببوسد مانعی ندارد، بوسه گاه برادر گونۀ او، و بوسه گاه امام پیشانی مبارک ایشان است.
عَنِ اَلْكَاظِمِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ تُذْهِبِ اَلْحِشْمَةَ بَيْنَكَ وَ بَيْنَ أَخِيكَ وَ أَبْقِ مِنْهَا فَإِنَّ ذَهَابَهَا ذَهَابُ اَلْحَيَاءِ.
امام کاظم علیه السّلام فرمود:قدر و منزلت میان خود و برادرت را حفظ کن و آن را باقی گذار، زیرا برداشتن پردۀ شکوه و جلال، موجب از بین رفتن حیاء می شود.
عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَا حَسَّنَ اَللَّهُ خَلْقَ عَبْدٍ وَ خُلُقَهُ إِلاَّ اِسْتَحْيَا أَنْ يُطْعِمَ اَلنَّارَ مِنْ لَحْمِهِ.
امام کاظم علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:خداوند خوی و بدن بنده ای را نیکو و سالم نیافرید، مگر اینکه از سوختن گوشتش به آتش دوزخ شرم خواهد داشت.
عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ مُوسَى عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سَأَلَهُ عَلِيُّ بْنُ سُوَيْدٍ اَلْمَدَنِيُّ عَنِ اَلتَّوَاضُعِ اَلَّذِي إِذَا فَعَلَهُ اَلْعَبْدُ كَانَ مُتَوَاضِعا فَقَالَ اَلتَّوَاضُعُ دَرَجَاتٌ مِنْهَا أَنْ يَعْرِفَ اَلْمَرْءُ قَدْرَ نَفْسِهِ فَيُنْزِلَهَا مَنْزِلَتَهَا بِقَلْبٍ سَلِيمٍ وَ لاَ يُحِبَّ أَنْ يَأْتِيَ إِلَى أَحَدٍ إِلاَّ مِثْلَ مَا يَأْتُوا إِلَيْهِ وَ إِنْ كَانَ سَيِّئَةٌ دَرَأَهَا بِالْحَسَنَةِ وَ يَكُونَ كَاظِمَ اَلْغَيْظِ عَافِيا عَنِ اَلنَّاسِ وَ اَللّٰهُ يُحِبُّ اَلْمُحْسِنِينَ : .
علی بن سوید مدنی از امام کاظم علیه السّلام در مورد تواضع پرسید:چه تواضعی است که اگر بنده آن را انجام دهد متواضع شناخته می شود؟فرمود:تواضع دارای درجاتی است: برخی از آن این است که انسان قدر خود را بشناسد، و با دلی سالم خود را به جایگاه خویش نشاند، و با مردم آن کار را بکند که دوست دارد مردم نسبت به او انجام دهند، اگر بدی بیند آن را با نیکی بپوشاند، خشم خود را فرو خورد، از مردم درگذرد، و خداوند هم نیکوکاران را دوست می دارد.
عَنِ اَلْكَاظِمِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا أَقْبَحَ بِالرَّجُلِ أَنْ يُسْأَلَ اَلشَّيْءَ فَيَقُولَ لاَ.
امام کاظم علیه السّلام فرمود:چه زشت است از مردی چیزی بخواهند و او بگوید:نه.
سَأَلَ رَجُلٌ أَبَا اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ هُوَ فِي اَلطَّوَافِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي عَنِ اَلْجَوَادِ فَقَالَ إِنَّ فِي كَلاَمِكَ وَجْهَيْنِ فَإِنْ كُنْتَ تَسْأَلُ عَنِ اَلْمَخْلُوقِينَ فَإِنَّ اَلْجَوَادَ يُؤَدِّي مَا اِفْتَرَضَ اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ إِنْ كُنْتَ تَسْأَلُ عَنِ اَلْخَالِقِ فَهُوَ اَلْجَوَادُ إِنْ أَعْطَى وَ هُوَ اَلْجَوَادُ إِنْ مَنَعَ لِأَنَّهُ إِنْ أَعْطَاكَ أَعْطَاكَ مَا لَيْسَ لَكَ وَ إِنْ مَنَعَكَ مَنَعَكَ مَا لَيْسَ لَكَ .
مردی از حضرت موسی بن جعفر علیه السّلام در حال طواف پرسید:جواد کیست؟فرمود: سخنت دو معنا دارد، اگر در بارۀ مخلوق سؤال می پرسی، جواد به کسی گویند که واجبات خدا را ادا کند، و اگر در بارۀ خالق سؤال کنی، او جواد است چه بدهد و چه ندهد، زیرا اگر به تو چیزی دهد، آنچه را مال تو نیست به تو داده، و اگر هم ندهد، آنچه که متعلق به تو نیست به تو نداده.
قَالَ أَبُو اَلْحَسَنِ اَلْأَوَّلُ مَا بَقِيَ مِنْ أَمْثَالِ اَلْأَنْبِيَاءِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ إِلاَّ كَلِمَةٌ إِذَا لَمْ تَسْتَحْيِ فَاعْمَلْ مَا شِئْتَ وَ قَالَ أَمَا إِنَّهَا فِي بَنِي أُمَيَّةَ .
امام کاظم علیه السّلام فرمود:از مثلهای پیامبران علیهم السّلام فقط یک کلمه مانده، و آن اینکه:هر زمان حیا نداشتی هر کاری خواستی بکن، و فرمود:این کلمه در مورد بنی امیّه است.
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ قَالَ : لَوْ أَنَّ قَوْما حَضَرُوا مَدِينَة فَسَأَلُوهُمُ اَلنُّزُولَ عَلَيْهِمْ فَقَالُوا لاَ فَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَالُوا نَعَمْ فَنَزَلُوا عَلَيْهِمْ كَانُوا آمِنِينَ.
امام کاظم علیه السّلام فرمود:اگر گروهی وارد شهری شدند، و از اهالی شهر خواستند که نزد آنان بمانند، و آنها گفتند:نه، لکن اینان گمان کردند که گفتند:بلی، و در این هنگام بر آنان فرود آمدند؛ در امان هستند.
عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي اَلْحَسَنِ اَلْأَوَّلِ لِلرَّجُلِ تَكُونُ اَلْجَارِيَةُ أَوْ اَلْجَوَارِي أَوِ اَلْمَرْأَةُ قَالَ يُقَفِّلُ عَلَيْهِنَّ اَلْأَبْوَابَ وَ يُشَدِّدُ عَلَيْهِنَّ غَيْرَة مِنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ كَانَ إِبْرَاهِيمُ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ غَيُورا وَ أَنَا أَغْيَرُ مِنْهُ وَ جَدَعَ اَللَّهُ أَنْفَ مَنْ لاَ يَغَارُ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ .
اسحاق بن عمّار گوید:به امام کاظم علیه السّلام عرض کردم:مردی در خانه کنیز یا کنیزها و زنی دارد تکلیفش چیست ؟فرمود:درها را به روی آنها قفل کند، و بر آنان سخت بگیرد به خاطر غیرتی که دارد. امام علیه السّلام فرمود:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:ابراهیم صلوات اللّٰه علیه غیرتمند بود، و من از او غیرتمندترم، خداوند بینی مؤمنی را که غیور نباشد خرد کند.
عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ اَلْأَوَّلِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَنْبَغِي لِمَنْ عَقَلَ عَنِ اَللَّهِ لاَ يَسْتَبْطِيهِ يَسْتَبْطِئُهُ فِي رِزْقِهِ وَ لاَ يَتَّهِمُهُ فِي قَضَائِهِ.
امام کاظم علیه السّلام فرمود:سزاوار است برای کسی که غافل از خدا شد، از عقب افتادن روزیش ناراحت نشود، و خدا را در قضا و قدرش متهم نسازد.
عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ اَلْأَوَّلِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِيَّاكَ أَنْ تُتْبِعَ اَلنَّفْسَ هَوَاهَا فَإِنَّ فِي هَوَاهَا رَدَاهَا وَ تَرْكُ هَوَاهَا دَوَاؤُهَا.
امام کاظم علیه السّلام فرمود:از پیروی هوای نفس بپرهیز، زیرا هلاکت در پیروی از هوای نفس است، و دوای آن ترک هواست.
