کلام نورانی پیامبر اکرم (ص) و اهل بیت (ع) با متن عربی، ترجمه فارسی و منبع.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ لاِبْنِهِ اَلْحَسَنِ فِي بَعْضِ مَا سَأَلَهُ عَنْهُ يَا بُنَيَّ مَا اَلسَّمَاحَةُ قَالَ اَلْبَذْلُ فِي اَلْيُسْرِ وَ اَلْعُسْرِ.
علی علیه السّلام از فرزندش امام حسن علیه السّلام پرسید:ای فرزندم، سماحت و بزرگواری چیست؟ فرمود:بذل و بخشش در هنگام تنگدستی و فراخی.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْبُخْلُ عَارٌ وَ اَلْجُبْنُ مَنْقَصَةٌ كُنْ سَمْحا وَ لاَ تَكُنْ مُبَذِّرا وَ كُنْ مُقَدِّرا وَ لاَ تَكُنْ مُقَتِّرا وَ لاَ تَسْتَحْيِ مِنْ إِعْطَاءِ اَلْقَلِيلِ فَإِنَّ اَلْحِرْمَانَ أَقَلُّ مِنْهُ عَجِبْتُ لِلْبَخِيلِ يَسْتَعْجِلُ اَلْفَقْرَ اَلَّذِي هَرَبَ مِنْهُ وَ يَفُوتُهُ اَلْغِنَى اَلَّذِي إِيَّاهُ طَلَبَ يَعِيشُ فِي اَلدُّنْيَا عَيْشَ اَلْفُقَرَاءِ وَ يُحَاسَبُ فِي اَلْآخِرَةِ حِسَابَ اَلْأَغْنِيَاءِ اَلْبُخْلُ جَامِعٌ لِمَسَاوِئِ اَلْعُيُوبِ وَ هُوَ زِمَامٌ يُقَادُ بِهِ إِلَى كُلِّ سُوءٍ.
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:بخل موجب عار و ننگ است، و ترس موجب نقص، بخشنده باش ولی تبذیر نکن، به اندازۀ توانائیت ببخش و مال خود را از دیگران دریغ مدار، از کم دادن مال شرم نکن، زیرا محروم کردن فقیر از آنهم کمتر است. از بخیل در شگفتم که به سرعت به سوی فقر می شتابد که از آن فرار کرده، و بی نیازی را از دست داد در حالی که جویای آن بود، و در دنیا همانند فقیران زندگی می کند، ولی در آخرت همچون اغنیا محاسبه می شود، بخل جامع تمام بدیهاست، و مهاری است که آدمی را به سوی هر بدی می کشاند.
رُوِيَ أَنَّ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَتَى رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بِأَسِيرَيْنِ فَأَمَرَ اَلنَّبِيُّ بِضَرْبِ عُنُقِهِمَا فَضَرَبَ عُنُقَ وَاحِدٍ مِنْهُمَا ثُمَّ قَصَدَ اَلْآخَرَ فَنَزَلَ جَبْرَئِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَبَّكَ يُقْرِئُكَ اَلسَّلاَمَ وَ يَقُولُ لاَ تَقْتُلْهُ فَإِنَّهُ حَسَنُ اَلْخُلُقِ سَخِيُّ قَوْمِهِ فَقَالَ اَلْيَهُودِيُّ تَحْتَ اَلسَّيْفِ هَذَا رَسُولُ رَبِّكَ يُخْبِرُكَ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ وَ اَللَّهِ مَا مَلَكْتُ دِرْهَما مَعَ أَخٍ لِي قَطُّ وَ لاَ قَطَبْتُ وَجْهِي فِي اَلْحَرْبِ وَ أَنَا أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ…
روایت شده که:امیر مؤمنان علیه السّلام دو نفر اسیر را نزد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آورد، پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله امر کرد گردن هر دو را بزنند، گردن یکی از آن دو را زد، سپس خواست گردن دیگری را بزند که جبرئیل نازل شد و گفت:ای محمّد خدایت سلام می رساند و می گوید:این را نکشی، زیرا وی در بین قومش خوش اخلاق و با سخاوت است، یهودی اسیر از زیر شمشیر گفت:این فرستادۀ پروردگارت است که به تو خبر می دهد؟فرمود:بلی، گفت: به خدا قسم هرگز در یک درهم با برادر دینی ام شریک نشدم، و هرگز از جنگ روی نگرداندم، و من شهادت می دهم که خدایی جز پروردگار نیست، و تو محمّد رسول خدایی، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:این از کسانی است که خوش اخلاقی و سخاوت او را به طرف بهشت کشانید.
وَ مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لاَ يَنْبَغِي خَصْلَتَانِ فِي مُسْلِمٍ اَلْبُخْلُ وَ سُوءُ اَلْخُلُقِ.
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:در مسلمان دو خصلت روا نیست:بخل و بد اخلاقی.
قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَبْوَابُ اَلْجَنَّةِ مُفَتَّحَةٌ عَلَى اَلْفُقَرَاءِ وَ اَلرَّحْمَةُ نَازِلَةٌ عَلَى اَلرُّحَمَاءِ وَ اَللَّهُ رَاضٍ عَنِ اَلْأَسْخِيَاءِ.
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:درهای بهشت به روی فقرا باز است، و رحمت بر کسانی که رحم کننده باشند نازل می گردد، و خداوند از افراد بخشنده راضی است.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَسْخَى اَلنَّاسِ مَنْ أَدَّى زَكَاةَ مَالِهِ وَ أَعْظَمُ اَلنَّاسِ فِي اَلدُّنْيَا خَطَرا مَنْ لَمْ يَجْعَلْ لِلدُّنْيَا عِنْدَهُ خَطَرا وَ أَقَلُّ اَلنَّاسِ رَاحَة اَلْبَخِيلُ وَ أَبْخَلُ اَلنَّاسِ مَنْ بَخِلَ بِمَا اِفْتَرَضَ اَللَّهُ عَلَيْهِ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:سخی ترین مردم کسی است که زکات مالش را بپردازد، بلند مرتبه ترین مردم در دنیا کسی است که دنیا را برای خود مهم و بزرگ نداند، بخیل کمترین آسایش را در بین مردم دارد، و بخیل ترین مردم کسی است که نسبت به واجبات خدا بخل بورزد.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلسَّخِيُّ قَرِيبٌ مِنَ اَللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ اَلْجَنَّةِ قَرِيبٌ مِنَ اَلنَّاسِ بَعِيدٌ مِنَ اَلنَّارِ وَ اَلْبَخِيلُ بَعِيدٌ مِنَ اَللَّهِ بَعِيدٌ مِنَ اَلْجَنَّةِ بَعِيدٌ مِنَ اَلنَّاسِ قَرِيبٌ مِنَ اَلنَّارِ .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:سخاوتمند به خدا نزدیک، به بهشت نزدیک، و به مردم نزدیک است، و از دوزخ دور است، و بخیل از خدا دور، از بهشت دور، از مردم دور، و به دوزخ نزدیک است.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَا عَلِيُّ كُنْ سَخِيّا فَإِنَّ اَللَّهَ يُحِبُّ كُلَّ سَخِيٍّ وَ إِنْ أَتَاكَ اِمْرُؤٌ فِي حَاجَةٍ فَاقْضِهَا لَهُ فَإِنْ لَمْ يَكُنْ لَهُ أَهْلا فَأَنْتَ لَهُ أَهْلٌ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:ای علی با سخاوت باش، که خداوند هر سخاوتمندی را دوست می دارد، و اگر کسی نزد تو آمد و حاجتی داشت؛ روا کن، اگر او اهلیّت نداشت، تو که اهلیّت داری.
قَالَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ سَادَةُ اَلنَّاسِ فِي اَلدُّنْيَا اَلْأَسْخِيَاءُ وَ سَادَةُ اَلنَّاسِ فِي اَلْآخِرَةِ اَلْأَتْقِيَاءُ.
امام سجاد علیه السّلام فرمود:سخاوتمندان سروران مردم در دنیا هستند، و پرهیزگاران سروران مردم در آخرتند.
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سَخَاءُ اَلْمَرْءِ عَمَّا فِي أَيْدِي اَلنَّاسِ أَكْثَرُ مِنْ سَخَاءِ اَلنَّفْسِ وَ اَلْبَذْلِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:سخاوت انسان نسبت به آنچه در دست مردم است بیشتر از سخاوتش نسبت به خود و مالش است.
عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْجَنَّةُ دَارُ اَلْأَسْخِيَاءِ.
امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:بهشت منزلگاه سخاوتمندان است.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : شَابٌّ مُقَارِفٌ لِلذُّنُوبِ سَخِيٌّ أَحَبُّ إِلَى اَللَّهِ مِنْ شَيْخٍ عَابِدٍ بَخِيلٍ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:جوان غرق در گناهان ولی با سخاوت، نزد خداوند از پیرمرد عابد بخیل بهتر است.
