پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْحَيَاءُ حَيَاءَانِ حَيَاءُ عَقْلٍ وَ حَيَاءُ حُمْقٍ فَحَيَاءُ اَلْعَقْلِ هُوَ اَلْعِلْمُ وَ حَيَاءُ اَلْحُمْقِ هُوَ اَلْجَهْلُ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:حیاء بر دو قسم است:حیاء عقل و حیاء حماقت، حیاء عقل علم است و حیاء حماقت جهل است.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَلْقَى جِلْبَابَ اَلْحَيَاءِ فَلاَ غِيْبَةَ لَهُ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس لباس حیا را بیفکند غیبت ندارد.
مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اِسْتَحْيُوا مِنَ اَللَّهِ حَقَّ اَلْحَيَاءِ قَالُوا وَ مَا نَفْعَلُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ إِنْ كُنْتُمْ فَاعِلِينَ فَلاَ يَبِيتَنَّ أَحَدُكُمْ إِلاَّ وَ أَجَلُهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَ لْيَحْفَظِ اَلرَّأْسَ وَ مَا حَوَى وَ اَلْبَطْنَ وَ مَا وَعَى وَ لْيَذْكُرِ اَلْقَبْرَ وَ اَلْبِلَى وَ مَنْ أَرَادَ اَلْآخِرَةَ فَلْيَتْرُكْ زِينَةَ اَلْحَيَاةِ اَلدُّنْيَا .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:از خداوند آن طور که شایسته است حیاء کنید، پرسیدند:چه کنیم ای رسول خدا؟فرمود:اگر این کار را بکنید، هیچ کدامتان نخوابد مگر اینکه مرگش را پیش رو بنگرد، و باید سرش را و آنچه در آنست و شکمش با آنچه در بر دارد نگه دارد، و به یاد گور و پوسیدن باشد، هر کس آخرت خواهد باید از زینت و زیور دنیا دست کشد.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْإِيمَانُ عُرْيَانٌ وَ لِبَاسُهُ اَلْحَيَاءُ وَ زِينَتُهُ اَلْوَفَاءُ وَ مُرُوَّتُهُ اَلْعَمَلُ اَلصَّالِحُ وَ عِمَادُهُ اَلدِّرْعُ وَ لِكُلِّ شَيْءٍ أَسَاسٌ وَ أَسَاسُ اَلْإِسْلاَمِ حُبُّنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:ایمان پیکری برهنه است و لباسش حیا، و زینتش وفای به عهد، و مردانگیش عمل صالح، و ستونش پرهیزگاری، هر چیزی پایه ای دارد، و پایۀ اسلام دوستی ما خاندان است.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَا كَانَ اَلْحَيَاءُ فِي شَيْءٍ قَطُّ إِلاَّ زَانَهُ وَ لاَ كَانَ اَلْفُحْشُ فِي شَيْءٍ قَطُّ إِلاَّ شَانَهُ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هرگز حیا در چیزی نبود مگر اینکه زینتش داد، و هرگز در چیزی فحش نبود، مگر اینکه موجب ننگ آن شد.
عَنْ أَبِي سَعِيدٍ اَلْخُدْرِيِّ قَالَ : كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَحْيَا مِنَ اَلْكَاعِبِ اَلْعَذْرَاءِ .
ابو سعید خدری گوید:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله از یک دختر باکره بیشتر حیا داشت.
عَنِ اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَنَّهُ قَالَ : إِنَّ مِمَّا أَدْرَكَ اَلنَّاسُ مِنْ كَلاَمِ اَلنُّبُوَّةِ اَلْأَوْلَى إِذَا لَمْ تَسْتَحْيِ فَاصْنَعْ مَا شِئْتَ.
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:از چیزهایی که مردم از کلام اوّلین پیامبران فهمیده اند این است که:هر گاه حیا نداشتی هر کاری خواستی انجام بده. ابو طیب رازی می گوید:این کلام پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله معنایش این نیست که آزادی هر چه خواهی بکن، بلکه معنایش تهدید و امر به پرهیز است.یعنی:هر چه خواهی بکن که به زودی در قیامت مجازات خواهی شد.
وَ قَالَ : بَيْنَمَا رَسُولُ اَللَّهِ جَالِسٌ وَ بِيَدِهِ مِشْقَصٌ فَإِذَا نُظِرَ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا صَاحِبَ اَلْعَيْنِ أَمَا إِنَّكَ إِنْ ثَبَتَّ لِي حَتَّى أَقُومَ إِلَيْكَ لَأَفْقَأَنَّ عَيْنَكَ بِمِشْقَصِي هَذَا قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ مِنْ أَيْنَ يَنْظُرُ إِلَى اَلنَّبِيِّ وَ هُوَ جَالِسٌ فَقَالَ يَا أَبَا مَرْيَمَ مِنْ خَلَلِ اَلْجَرِيدِ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:روزی رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله در حالی که چوبدستی به دستش بود در منزل نشسته بود، در این هنگام متوجه شدند کسی به ایشان نگاه می کند، فرمود:ای بیننده، اگر سر جایت بایستی تا من به سویت بیایم با این چوبدستیم چشمت را به در خواهم آورد، راوی گوید:به امام باقر علیه السّلام عرض کردم:پیامبر در حالی که نشسته بود از کجا فهمید که به او نگاه کرده می شود؟فرمود:ای ابا مریم، از لابلای شبکه های دیواری که از چوب خرما ساخته شده بود.
مَحَاسِنُ اَلْأَخْلاَقِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ اَلْبَرْقِيِّ فِي حَدِيثٍ مَرْفُوعٍ إِلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ : جَاءَ جَبْرَئِيلُ إِلَى اَلنَّبِيِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ بِهَدِيَّةٍ لَمْ يُعْطِهَا أَحَدا قَبْلَكَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ فَقُلْتُ وَ مَا هِيَ قَالَ اَلصَّبْرُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلْقَنَاعَةُ وَ أَحْسَنُ مِنْهَا قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلرِّضَا وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلزُّهْدُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلْإِخْلاَصُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ…
جبرئیل علیه السّلام نزد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آمد و عرض کرد:ای رسول خدا خداوند مرا فرستاده تا هدیه ای به تو بدهم که تاکنون به احدی قبل از تو داده نشده، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود: سؤال کردم، آن هدیه چیست؟گفت:صبر و بهتر از آن، گفتم:بهتر از صبر چیست؟ گفت:قناعت و بهتر از آن، گفتم:بهتر از قناعت چیست؟گفت:رضا و بهتر از آن، پرسیدم:بهتر از رضا چیست؟گفت:زهد و بهتر از آن، گفتم:بهتر از آن چیست؟گفت: اخلاص و نیکوتر از آن، پرسیدم:بهتر از اخلاص چیست؟گفت:یقین و پسندیده تر از آن، گفتم: پسندیده تر از آن چیست؟گفت:ای رسول خدا، نردبان رسیدن به تمامی آنها توکل بر خدا می باشد، گفتم:ای جبرئیل، معنای توکل بر خدا چیست؟گفت: اول آنکه:بدانی مخلوق نه ضرری دارد، و نه سودی و نه بخششی دارد و نه منعی…
مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَعْبَدُ اَلنَّاسِ مَنْ أَقَامَ اَلْفَرَائِضَ وَ أَزْهَدُ اَلنَّاسِ مَنِ اِجْتَنَبَ اَلْحَرَامَ وَ أَتْقَى اَلنَّاسِ مَنْ قَالَ اَلْحَقَّ فِيمَا لَهُ وَ عَلَيْهِ وَ أَوْرَعُ اَلنَّاسِ مَنْ تَرَكَ اَلْمِرَاءَ وَ إِنْ كَانَ مُحِقّا وَ أَشَدُّ اَلنَّاسِ اِجْتِهَادا مَنْ تَرَكَ اَلذُّنُوبَ وَ أَكْرَمُ اَلنَّاسِ أَتْقَاهُمْ وَ أَعْظَمُ اَلنَّاسِ قَدْرا مَنْ تَرَكَ مَا لاَ يَعْنِيهِ وَ أَسْعَدُ اَلنَّاسِ مَنْ خَالَطَ اَلْكِرَامَ مِنْ غَيْرِهِ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:عابدترین مردم کسی است که واجبات را انجام دهد، و زاهدترین مردم کسی است که از حرام دست بکشد، و با تقواترین مردم کسی است که حق را بگوید چه به نفعش باشد چه به ضررش، و پرهیزگارترین مردم کسی است که از جدال بپرهیزد گرچه محق باشد، و قوی ترین مردم کسی است که گناهان را ترک کند، و شریف ترین مردم با تقواترین آنهاست، بزرگ ترین مردم از جهت قدر و منزلت آن است که سخن بی معنی نگوید، و خوشبخت ترین مردم کسی است که با بزرگان محشور باشد.
وَ مِنْ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ مَقَتَ نَفْسَهُ دُونَ مَقْتِ اَلنَّاسِ آمَنَهُ اَللَّهُ مِنْ فَزَعِ يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس خودش را بیش از دیگران سرزنش کند، خداوند او را از وحشت روز قیامت ایمن دارد.
قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ سَنَّ سُنَّة حَسَنَة فَلَهُ أَجْرُهَا وَ أَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْتَقِصَ مِنْ أُجُورِهِمْ شَيْءٌ.
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس سنّت خوبی را پایه گذاری کند، پاداشش را و پاداش کسی را که تا روز قیامت به آن عمل کند به او می دهند، بدون اینکه از آنها عمل کنندگان چیزی کم شود.
