مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ أَوْ وَاحِدَةٌ مِنْهَا كَانَ فِي ظِلِّ عَرْشِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ يَوْمَ لاَ ظِلَّ إِلاَّ ظِلُّهُ رَجُلٌ أَعْطَى اَلنَّاسَ مِنْ نَفْسِهِ بِمَا هُوَ سَائِلُهُمْ لَهَا وَ رَجُلٌ لَمْ يُقَدِّمْ رِجْلا وَ لَمْ يُؤَخِّرْ أُخْرَى حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّ ذَلِكَ لِلَّهِ فِيهِ رِض ى أَوْ سَخَطٌ وَ رَجُلٌ لَمْ يَعِبْ أَخَاهُ اَلْمُسْلِمَ بِعَيْبٍ حَتَّى يَنْفِيَ ذَلِكَ مِنْ نَفْسِهِ فَإِنَّهُ لاَ يَنْفِي مِنْهَا عَيْبا إِلاَّ بَدَا لَهُ عَيْبٌ وَ كَفَى بِالْمَرْءِ شُغُلا بِنَفْسِهِ عَنِ…
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:سه خصلت است که اگر همۀ آنها یا یکی از آنها در کسی باشد در روز قیامت که هیچ سایه ای جز سایۀ خدا نخواهد بود او در سایۀ عرش خداست: مردی که آنچه را خود می خواهد به مردم ببخشد، و مردی که گامی پس و پیش نگذارد مگر آنکه بداند خدا به آن راضی است یا ناخشنود، و مردی که از برادر مسلمانش عیبی نگیرد مگر اینکه آن عیب را از خود بزداید، زیرا عیبی از خود نزداید مگر آنکه عیبی دیگر برایش پدیدار گردد، و انسان را همین بس که به خود مشغول باشد نه به مردم.
عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِذَا بَلَغَكُمْ عَنْ رَجُلٍ حُسْنُ حَالِهِ فَانْظُرُوا فِي حُسْنِ عَقْلِهِ فَإِنَّمَا يُجَازَى بِعَقْلِهِ.
امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:هر گاه خوبی رفتار کسی نزد شما تعریف شد، در خوبی عقلش بنگرید، زیرا به میزان عقلش پاداش یابد.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ رَأْسُ اَلْعَقْلِ بَعْدَ اَلْإِيمَانِ بِاللَّهِ تَعَالَى اَلتَّحَبُّبُ إِلَى اَلنَّاسِ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:بالاترین مرتبه عقل بعد از ایمان به خدای متعال اظهار دوستی با مردم است.
قِيلَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَا اَلْعَقْلُ قَالَ اَلْعَمَلُ بِطَاعَةِ اَللَّهِ وَ إِنَّ اَلْعُمَّالَ بِطَاعَةِ اَللَّهِ هُمُ اَلْعُقَلاَءُ .
از پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله پرسیدند:عقل چیست؟فرمود:عمل نمودن به طاعت خدا، و عمل کنندگان به طاعت خدا همان عقلایند.
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ اَلْعَقْلَ مِنْ نُورٍ مَخْزُونٍ مَكْنُونٍ فِي سَابِقِ عِلْمِهِ اَلَّذِي لَمْ يَطَّلِعْ عَلَيْهِ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ وَ لاَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ فَجَعَلَ اَلْعِلْمَ نَفْسَهُ وَ اَلْفَهْمَ رُوحَهُ وَ اَلزُّهْدَ رَأْسَهُ وَ اَلْحَيَاءَ عَيْنَيْهِ وَ اَلحِكْمَةَ لِسَانَهُ وَ اَلرَّأْفَةَ هِمَّتَهُ وَ اَلرَّحْمَةَ قَلْبَهُ ثُمَّ حَشَاهُ وَ قَوَّاهُ بِعَشَرَةِ أَشْيَاءَ بِالْيَقِينِ وَ اَلْإِيمَانِ وَ اَلصِّدْقِ وَ اَلسَّكِينَةِ وَ اَلْإِخْلاَصِ وَ اَلرِّفْقِ وَ اَلْعَطِيَّةِ وَ اَلْقُنُوعِ وَ اَلتَّسْلِيمِ…
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند تبارک و تعالی عقل را از نوری که در گنجینۀ دانش پیشینۀ خود پنهان بود، و هیچ پیغمبر مرسل و فرشتۀ مقرّبی بدان دسترسی نداشت؛ آفرید، سپس دانش را جان آن، و فهم را روان آن، و پارسایی را سرش، و شرم را دو چشمش، و حکمت را زبانش، و مهربانی را همّتش، و دلسوزی را قلب آن قرار داد. بعد از آن به وسیلۀ ده چیز پر و تقویت نمود، و آنها را به منزلۀ امعاء و احشاء آن قرار داد:به یقین و ایمان و راستی و متانت و اخلاص و مدارا و بخشش و قناعت و فرمانبرداری و صبر، سپس به او فرمود:عقب برو عقب رفت، بعد فرمود:جلو بیا جلو آمد، بعد فرمود:سخن بگو، گفت:ستایش مخصوص پروردگاری است که نه ضدّی دارد و نه همتایی و نه شبیهی و نه همسری و نه هم شأنی و نه نظیری، آنکه همه چیز در برابر بزرگیش سر…
قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَا عَلِيُّ إِذَا تَقَرَّبَ اَلْعِبَادُ إِلَى خَالِقِهِمْ بِالْبِرِّ فَتَقَرَّبْ إِلَيْهِ بِالْعَقْلِ تَسْبِقْهُمْ إِنَّا مَعَاشِرَ اَلْأَنْبِيَاءِ نُكَلِّمُ اَلنَّاسَ عَلَى قَدْرِ عُقُولِهِمْ.
پیامبر اکرم صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:ای علی هر گاه بندگان به وسیلۀ عمل نیک به پروردگارشان تقرّب می جویند، تو با عقلت تقرّب بجو، تا از آنان پیشی بگیری، ما پیامبران با مردم به اندازۀ خردشان سخن می گوییم.
مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي اَلْإِنْسَانِ مُضْغَةٌ إِذَا هِيَ سَلِمَتْ وَ صَحَّتْ سَلِمَ بِهَا سَائِرُ اَلْجَسَدِ وَ إِذَا هِيَ سَقِمَتْ سَقِمَ بِهَا سَائِرُ اَلْجَسَدِ وَ فَسَدَ وَ هِيَ اَلْقَلْبُ.
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:در آدمی پارۀ گوشتی است که هر گاه سالم باشد تمام بدن سالم است، و هر گاه بیمار شود تمام بدن بیمار گردد، و آن قلب است.
وَ قَالَ : أَرْبَعٌ يُمِتْنَ اَلْقَلْبَ اَلذَّنْبُ عَلَى اَلذَّنْبِ وَ كَثْرَةُ مُثَافَنَةِ اَلنِّسَاءِ يَعْنِي مُحَادَثَتَهُنَّ وَ مُمَارَاةُ اَلْأَحْمَقِ تَقُولُ وَ يَقُولُ وَ لاَ يَرْجِعُ إِلَى خَيْرٍ أَبَدا وَ مُجَالَسَةُ اَلْمَوْتَى فَقِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ مَا اَلْمَوْتَى قَالَ كُلُّ غَنِيٍّ مُتْرَفٍ .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:چهار چیز دل را می میراند:گناه روی گناه، زیاد حرف زدن و معاشرت کردن با زنان، مجادله با احمق، با او گفتگو کنی و او هرگز به سوی خیر کشیده نشود، همنشینی با مردگان، عرض شد:ای رسول خدا مردگان کیانند؟فرمود:هر ثروتمند خوش گذران.
قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ اَلْمَرْءَ إِذَا أَذْنَبَ كَانَتْ نُكْتَةٌ سَوْدَاءُ فِي قَلْبِهِ فَإِنْ تَابَ وَ نَزَعَ فَاسْتَغْفَرَ صُقِلَ قَلْبُهُ مِنْهَا وَ إِنْ زَادَ فَذَلِكَ اَلرَّيْنُ اَلَّذِي ذَكَرَهُ اَللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ كَلاّٰ بَلْ رٰانَ عَلىٰ قُلُوبِهِمْ مٰا كٰانُوا يَكْسِبُونَ : .
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هنگامی که انسان گناه کند نقطۀ سیاهی در دل او پیدا می شود، اگر توبه کند و استغفار نماید دلش از آن پاک گردد، و اگر گناهش اضافه شود آن نقطه نیز بیشتر گردد، و این همان رین زنگاری است که خدای متعالی در کتابش فرموده: نه این چنین است که می پندارند، بلکه اعمالشان چون زنگاری بر دلهایشان نشسته .
قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِكُلِّ شَيْءٍ مَعْدِنٌ وَ مَعْدِنُ اَلتَّقْوَى قُلُوبُ اَلْعَارِفِينَ.
پیامبر خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:برای هر چیزی معدنی است، و معدن تقوا دلهای عارفین است.
حَدَّثَنَا اَلْفَقِيهُ مُوَفَّقُ اَلدِّينِ اَلْحَسَنُ بْنُ مُحَمَّدٍ اَلصُّوفِيُّ اَلسَّرْوِيُّ عَنْ شُيُوخِهِ عَنِ اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَنَّهُ قَالَ : أَجِيعُوا أَكْبَادَكُمْ وَ أَعْرُوا صُوَرَكُمْ وَ أَشْعِثُوا رُءُوسَكُمْ وَ صُبُّوا عَلَيْكُمْ جِلْبَابَ اَلْحَزَنِ وَ جَالِسُوا اَلنَّاسَ قَلِيلا وَ مَعَ اَللَّهِ كَثِيرا لَعَلَّكُمْ تَرَوْنَ اَلْحَقَّ بِقُلُوبِكُمْ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:جگرهای خود را گرسنه نگه دارید، و صورتهای خود را برهنه دارید، و موهای خود را ژولیده کنید، و لباس اندوه بپوشید، و با مردم کم نشینید و با خدا بسیار، شاید حق را با دلهایتان ببینید.
مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ لِكُلِّ حَقٍّ حَقِيقَة وَ مَا بَلَغَ عَبْدٌ حَقَّ حَقِيقِيَّةِ اَلْإِخْلاَصِ حَتَّى لاَ يُحِبَّ أَنْ يُحْمَدَ عَلَى شَيْءٍ مِنْ عَمَلِ اَللَّهِ.
پیغمبر اکرم صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:برای هر مطلب حقّی حقیقتی است، و هیچ بنده ای از بندگان خدا به حقیقت اخلاص نمی رسد مگر اینکه دوست نداشته باشد که به خاطر کاری که برای خدا انجام می دهد او را ستایش و تمجید کنند.
