امام محمد باقر (علیه السلام)
صِلَةُ اَلْأَرْحَامِ تُزَكِّي اَلْأَعْمَالَ وَ تُنْمِي اَلْأَمْوَالَ وَ تَدْفَعُ اَلْبَلْوَى وَ تُيَسِّرُ اَلْحِسَابَ وَ تُنْسِئُ فِي اَلْأَجَلِ .
ارتباط خویشاوندی، کردارها را پاکیزه دارد و دارایی را فزون کند و گرفتاری را دور سازد و حساب روز جزا را آسان نماید و مرگ را عقب اندازد.
أَيُّهَا اَلنَّاسُ إِنَّكُمْ فِي هَذِهِ اَلدَّارِ أَغْرَاضٌ تَنْتَضِلُ فِيكُمُ اَلْمَنَايَا لَنْ يَسْتَقْبِلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ يَوْماً جَدِيداً مِنْ عُمُرِهِ إِلاَّ بِانْقِضَاءِ آخَرَ مِنْ أَجَلِهِ فَأَيَّةُ أُكْلَةٍ لَيْسَ فِيهَا غُصَصٌ أَمْ أَيُّ شَرْبَةٍ لَيْسَ فِيهَا شَرَقٌ اِسْتَصْلِحُوا مَا تَقْدَمُونَ عَلَيْهِ بِمَا تَظْعَنُونَ عَنْهُ فَإِنَّ اَلْيَوْمَ غَنِيمَةٌ وَ غَداً لاَ تَدْرِي لِمَنْ هُوَ أَهْلُ اَلدُّنْيَا سَفْرٌ يَحُلُّونَ عَقْدَ رِحَالِهِمْ فِي غَيْرِهَا قَدْ خَلَتْ مِنَّا أُصُولٌ نَحْنُ فُرُوعُهَا فَمَا بَقَاءُ اَلْفَرْعِ بَعْدَ أَصْلِهِ أَيْنَ اَلَّذِينَ كَانُوا أَطْوَلَ…
ای مردم به راستی شما در این دنیا در تیررس تیرهای مرگ هستید. هیچ کس از شما روزی از زندگی اش را پشت سر ننهد. جز آن که روزی دیگر از عمرش سپری گردد. پس کدامین لقمه گلوگیر نیست یا کدام آشامیدنی راه گلو را نگیرد. از این منزلگه کوچ، سرای پیش روی خود را آباد کنید؛ چرا که امروز غنیمت است و فردا را ندانی از آن کیست؟ اهل دنیا مسافرانی هستند که بار و بندیل خود را در سرایی دگر آخرت باز کنند. ریشه ها پیشینیان نابود شدند و ما شاخه های آنهاییم. چون ریشه رود، شاخه چسان بماند؟ کجایند آنان که از شما بیشتر زیستند و بلند آرزوتر بودند؟ ای فرزند آدم آنچه را که توان دور ساختنش را نداری تو را پیش آمد و آنچه که بازنگردد از دستت رفت؛ پس زندگی زودگذر را زندگی نخوان، چه چیزی عاید تو شود جز خوشی ای که به مرگت کشاند و…
مَنْ صَنَعَ مِثْلَ مَا صُنِعَ إِلَيْهِ فَقَدْ كَافَأَ وَ مَنْ أَضْعَفَ كَانَ شَكُوراً وَ مَنْ شَكَرَ كَانَ كَرِيماً وَ مَنْ عَلِمَ أَنَّهُ مَا صَنَعَ كَانَ إِلَى نَفْسِهِ لَمْ يَسْتَبْطِئِ اَلنَّاسَ فِي شُكْرِهِمْ وَ لَمْ يَسْتَزِدْهُمْ فِي مَوَدَّتِهِمْ فَلاَ تَلْتَمِسْ مِنْ غَيْرِكَ شُكْرَ مَا آتَيْتَهُ إِلَى نَفْسِكَ وَ وَقَيْتَ بِهِ عِرْضَكَ وَ اِعْلَمْ أَنَّ طَالِبَ اَلْحَاجَةِ لَمْ يُكْرِمْ وَجْهَهُ عَنْ مَسْأَلَتِكَ فَأَكْرِمْ وَجْهَكَ عَنْ رَدِّهِ.
هر که آن گونه نیکی کند که با او کرده اند تنها جبران نموده و آن که دو چندان جبران کند سپاسمندی نموده و آن کس که سپاس دارد، بزرگوار است و آن که بداند هر چه کرده بر خودش کرده انتظار سپاس مردم را نکشد و فزون شدن مهر مردم را نخواهد. پس از دیگری نخواه که در آنچه برای خود کرده ای و آبرویت را بدان حفظ نموده ای، تو را سپاس گزارد و آگاه باش که نیازمند با خواهش کردن از تو، آبرویش را نگه نمی دارد پس تو آبرویت را با نیکی نمودن به او نگهدار.
إِنَّ اَللَّهَ يَتَعَهَّدُ عَبْدَهُ اَلْمُؤْمِنَ بِالْبَلاَءِ كَمَا يَتَعَهَّدُ اَلْغَائِبُ أَهْلَهُ بِالْهَدِيَّةِ وَ يَحْمِيهِ عَنِ اَلدُّنْيَا كَمَا يَحْمِي اَلطَّبِيبُ اَلْمَرِيضَ.
به راستی خداوند به بنده مومن با بلا و سختی، لطف نماید همان طور که مسافر خانواده اش را با سوغاتی مورد لطف قرار دهد. و خدا بنده مومن را از دنیا پرهیز دهد همان طور که طبیب بیمار را پرهیز دهد.
إِنَّ اَللَّهَ يُعْطِي اَلدُّنْيَا مَنْ يُحِبُّ وَ يُبْغِضُ وَ لاَ يُعْطِي دِينَهُ إِلاَّ مَنْ يُحِبُّ .
همانا خداوند دنیا را به دوست و دشمن بدهد ولی دینش را جز به دوستدارش ندهد.
إِنَّمَا شِيعَةُ عَلِيٍّ ع اَلْمُتَبَاذِلُونَ فِي وَلاَيَتِنَا اَلْمُتَحَابُّونَ فِي مَوَدَّتِنَا اَلْمُتَزَاوِرُونَ لِإِحْيَاءِ أَمْرِنَا اَلَّذِينَ إِذَا غَضِبُوا لَمْ يَظْلِمُوا وَ إِذَا رَضُوا لَمْ يُسْرِفُوا بَرَكَةٌ عَلَى مَنْ جَاوَرُوا سِلْمٌ لِمَنْ خَالَطُوا.
به راستی شیعیان علی علیه السلام آنهایند که در راه ولایت ما نسبت به یک دیگر فداکاری می کنند و در دوستی ما به یک دیگر مهر می ورزند و برای برپاداری امر ما به دیدار هم می روند؛ آنان که چون خشم گیرند ستم نورزند و چون خشنود گردند زیاده روی ننمایند؛ برکت همسایگان و آسودگی همنشینانند.
لَوْ يَعْلَمُ اَلسَّائِلُ مَا فِي اَلْمَسْأَلَةِ مَا سَأَلَ أَحَدٌ أَحَداً وَ لَوْ يَعْلَمُ اَلْمَسْئُولُ مَا فِي اَلْمَنْعِ مَا مَنَعَ أَحَدٌ أَحَداً.
اگر گدا می دانست که در گدایی چه ذلتی نهفته است هرگز کسی از دیگری گدایی نمی کرد و اگر آن کسی که از او چیزی خواسته شده می دانست که در برآورده نکردن خواهش چه بدی ای وجود دارد هرگز کسی از دیگری مضایقه نمی کرد.
إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً مَيَامِينَ مَيَاسِيرَ يَعِيشُونَ وَ يَعِيشُ اَلنَّاسُ فِي أَكْنَافِهِمْ وَ هُمْ فِي عِبَادِهِ مِثْلُ اَلْقَطْرِ وَ لِلَّهِ عِبَادٌ مَلاَعِينُ مَنَاكِيدُ لاَ يَعِيشُونَ وَ لاَ يَعِيشُ اَلنَّاسُ فِي أَكْنَافِهِمْ وَ هُمْ فِي عِبَادِهِ مِثْلُ اَلْجَرَادِ لاَ يَقَعُونَ عَلَى شَيْ ءٍ إِلاَّ أَتَوْا عَلَيْهِ .
همانا خداوند را بندگانی باشد که با خوشبختی و توانگری زندگی می کنند و مردمان در سایه ایشان به نیکی زندگی می کنند و آنان در میان بندگان چون بارانند و خداوند را بندگانی باشد نفرین شده و بی خیر که نه خودشان زندگی می کنند و نه مردم در سایه آنان به نیکی زندگی می کنند و آنان در میان بندگان چون ملخی هستند که بر چیزی نمی افتند مگر آن که تار و مارش می کنند.
قُولُوا لِلنَّاسِ أَحْسَنَ مَا تُحِبُّونَ أَنْ يُقَالَ لَكُمْ فَإِنَّ اَللَّهَ يُبْغِضُ اَللَّعَّانَ اَلسَّبَّابَ اَلطَّعَّانَ عَلَى اَلْمُؤْمِنِينَ اَلْفَاحِشَ اَلْمُتَفَحِّشَ اَلسَّائِلَ اَلْمُلْحِفَ وَ يُحِبُّ اَلْحَيِيَّ اَلْحَلِيمَ اَلْعَفِيفَ اَلْمُتَعَفِّفَ .
با مردم به نیکوترین سخنی که دوست دارید آنان به شما بگویند، سخن گویید. زیرا خداوند از نفرین کننده دشنام پیشه طعنه زننده بر مومنین و دشنام گوی بی آبرو و گدای سمج نفرت دارد و با حیای صبر پیشه پاکدامن پرهیزگار را دوست دارد.
إِنَّ اَللَّهَ يُحِبُّ إِفْشَاءَ اَلسَّلاَمِ.
به راستی خداوند سلام رسا را دوست دارد.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : عَلَيْكَ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَ اَلاِجْتِهَادِ فِي دِينِكَ وَ اِعْلَمْ أَنَّهُ لاَ يُغْنِي عَنْكَ اِجْتِهَادٌ لَيْسَ مَعَهُ وَرَعٌ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:همیشه متقی باش و نسبت به دین خود کوشا، و آگاه باش، سعی و کوشش بدون پرهیز از گناه تو را بی نیاز نمی سازد.
عَنْ خَيْثَمَةَ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : دَخَلْتُ عَلَيْهِ لِأُوَدِّعَهُ فَقَالَ أَبْلِغْ مَوَالِيَنَا اَلسَّلاَمَ عَنَّا وَ أَوْصِهِمْ بِتَقْوَى اَللَّهِ اَلْعَظِيمِ وَ أَعْلِمْهُمْ يَا خَيْثَمَةُ أَنَّا لاَ نُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اَللَّهِ شَيْئا إِلاَّ بِعَمَلٍ وَ لَنْ يَنَالُوا وَلاَيَتَنَا إِلاَّ بِوَرَعٍ وَ أَنَّ أَشَدَّ اَلنَّاسِ حَسْرَة يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ مَنْ وَصَفَ عَدْلا ثُمَّ خَالَفَهُ إِلَى غَيْرِهِ .
خیثمه گوید:به نزد امام رفتم تا با او خداحافظی کنم، فرمود:به دوستان ما سلام ما را برسان و آنها را به تقوای خداوند بزرگ سفارش بنما، و به آنها اعلام کن که نزد خداوند به مقامی نرسند مگر به واسطۀ عملشان، و به ولایت ما نخواهند رسید مگر به وسیلۀ تقوی و خویشتن داری، و پر حسرت ترین مردم در روز قیامت کسی است که از شخص عادلی تعریف کند، سپس در مقام عمل تخلف کند و به دیگری رجوع کند.
