احادیث درباره علم

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَلَى اَلْمِنْبَرِ لاَ يَجِدُ عَبْدٌ طَعْمَ اَلْإِيمَانِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَهُ وَ أَنَّ مَا أَخْطَأَهُ لَمْ يَكُنْ يُصِيبُهُ.

امام باقر علیه السّلام فرمود:حضرت علی علیه السّلام بر منبر می فرمود:هیچ بنده ای از بندگان خدا طعم و مزۀ ایمان را نمی چشد مگر اینکه بداند آنچه قسمت او بود از آن او بود و به دیگری نمی رسید، و آنچه از آن دیگری بود فقط به او می رسید و به این شخص نمی رسید.

عَنْ عَمْرِو بْنِ سَعِيدِ بْنِ هِلاَلٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ جُعِلْتُ فِدَاكَ إِنِّي لاَ أَكَادُ أَنْ أَلْقَاكَ إِلاَّ فِي اَلسِّنِينَ فَأَوْصِنِي بِشَيْءٍ آخُذْ بِهِ قَالَ أُوصِيكَ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَ اَلْوَرَعِ وَ اَلاِجْتِهَادِ وَ اِعْلَمْ أَنَّهُ لَمْ يَنْفَعْ وَرَعٌ إِلاَّ بِالاِجْتِهَادِ وَ إِيَّاكَ أَنْ تُطْمِعَ نَفْسَكَ إِلَى مَنْ فَوْقَكَ وَ كَثِيرا مَا قَالَ اَللَّهُ جَلَّ ثَنَاؤُهُ لِنَبِيِّهِ فَلاٰ تُعْجِبْكَ أَمْوٰالُهُمْ وَ لاٰ أَوْلاٰدُهُمْ : وَ قَالَ لاٰ تَمُدَّنَّ عَيْنَيْكَ إِلىٰ مٰا مَتَّعْنٰا بِهِ أَزْوٰاجا مِنْهُمْ زَهْرَةَ اَلْحَيٰاةِ…

عمرو بن سعید بن هلال گوید:به امام صادق علیه السّلام عرض کردم:فدایت شوم من شما را ملاقات نمی کنم مگر تا چند سال دیگر؛ مرا وصیتی نما تا به آن عمل نمایم.فرمود:تو را وصیت می کنم به تقوای الهی، و پرهیزگاری و تلاش در راه خدا.بدان، هیچ پرهیزگاری بدون تلاش و کوشش سودمند نیست، و بپرهیز از اینکه نفست را به طمع اندازی تا به کسی که بالاتر از تو است برتری دهی، چه بسیار زیاد خداوند متعال به پیامبرش فرمود: مالها و فرزندان آنان تو را متعجب نسازد و فرمود: ای رسول ما هرگز به متاع ناچیزی که به قومی در این حیات فانی برای امتحان داده ایم چشم آرزو مگشا و رزق خدای تو بسیار بهتر و پاینده تر است . اگر وسوسه شدی زندگانی رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله را بیاد آور، که طعامش و شیرینیش خرما بود، و هیزمش شاخه های درخت…

وَ عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَقِيَ رَسُولَ اَللَّهِ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ رَكْبٌ فَقَالُوا اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ فَقَالَ مَنْ أَنْتُمْ قَالُوا نَحْنُ مُؤْمِنُونَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ فَمَا حَقِيقَةُ إِيمَانِكُمْ قَالُوا اَلرِّضَا بِقَضَاءِ اَللَّهِ وَ اَلتَّفْوِيضُ إِلَى اَللَّهِ وَ اَلتَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اَللَّهِ فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عُلَمَاءُ وَ حُكَمَاءُ كَادُوا أَنْ يَكُونُوا مِنَ اَلْحِكْمَةِ أَنْبِيَاءَ فَإِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ فَلاَ تَبْنُوا مَا لاَ تَسْكُنُونَ وَ لاَ تَجْمَعُوا مَا لاَ تَأْكُلُونَ…

امام باقر علیه السّلام فرمود:رسول خدا در یکی از سفرهایش به جمعی شترسوار برخورد، آنها گفتند:درود بر تو ای رسول خدا ایشان فرمود:شما کیستید؟ گفتند:ما مؤمنان هستیم ای رسول خدا حضرت فرمود:حقیقت ایمان شما چیست؟ گفتند:رضا به قضای خدا، و واگذاری خود به خدا، و تسلیم به امر خدا، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به اطرافیان خود فرمود:اینها دانشمندانی حکیم هستید که نزدیک است از مقام بلند حکمت خود انبیاء باشند. سپس رو به آنها کرده و فرمود:اگر راست می گوئید:نسازید آنچه را که در آن سکنی نمی گزینید، و جمع نکنید آنچه را که نمی خورید، و بترسید از خدائی که بسوی او بازگردانده خواهید شد.

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَمَّا اِشْتَدَّ عَلَى أَبِي ذَرٍّ اَلْأَمْرُ قَالَ رَبِّ خَنِّقْنِي خِنَاقَكَ فَوَ عِزَّتِكَ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّ قَلْبِي يُحِبُّكَ.

از امام باقر علیه السّلام نقل شده که فرمود:چون که کار بر ابو ذر سخت گشت گفت:پروردگارا اندوه تو مرا خفه کرد، به عزتت قسم تو می دانی که قلبم تو را دوست دارد.

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَوْ أَنَّ رَجُلا أَحَبَّ رَجُلا لِلَّهِ لَأَثَابَهُ اَللَّهُ عَلَى حُبِّهِ إِيَّاهُ وَ إِنْ كَانَ اَلْمَحْبُوبُ فِي عِلْمِ اَللَّهِ مِنْ أَهْلِ اَلنَّارِ وَ لَوْ أَنَّ رَجُلا أَبْغَضَ رَجُلا لِلَّهِ لَأَثَابَهُ اَللَّهُ عَلَى بُغْضِهِ إِيَّاهُ وَ إِنْ كَانَ اَلْمُبْغَضُ فِي عِلْمِ اَللَّهِ مِنْ أَهْلِ اَلْجَنَّةِ .

از امام باقر علیه السّلام نقل شد که فرمود:اگر مردی برای خدا مردی را دوست بدارد، خدا برای دوستیش او را ثواب دهد، اگر چه آن کس را که دوست داشته در علم خدا اهل دوزخ باشد، و اگر مردی برای خدا مردی را دشمن بدارد، خدا برای دشمنیش به او ثواب دهد، اگر چه آن کس را که دشمن داشته در علم خدا از اهل بهشت باشد.

عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ مِنْ عِبَادِيَ اَلْمُؤْمِنِينَ عِبَادا لاَ يَصْلُحُ لَهُمْ أَمْرُ دِينِهِمْ إِلاَّ بِالْغِنَاءِ وَ اَلسَّعَةِ وَ اَلصِّحَّةِ فِي اَلْبَدَنِ فَأَبْلُوهُمْ بِالْغِنَى وَ اَلسَّعَةِ وَ صِحَّةِ اَلْبَدَنِ فَيَصْلُحُ عَلَيْهِمْ أَمْرُ دِينِهِمْ وَ إِنَّ مِنْ عِبَادِيَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَعِبَادا لاَ يَصْلُحُ أَمْرُ دِينِهِمْ إِلاَّ بِالْفَاقَةِ وَ اَلْمَسْكَنَةِ وَ اَلسُّقْمِ فِي أَبْدَانِهِمْ فَأَبْلُوهُمْ بِالْفَاقَةِ وَ اَلْمَسْكَنَةِ وَ اَلسُّقْمِ فَيَصْلُحُ…

امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل می کند که فرمود:خداوند عزّ و جل فرمود:برخی از بندگان مؤمنم کسانی باشند که امر دینشان جز با ثروتمندی و وسعت در زندگی و تندرستی اصلاح نشود، از این جهت آنها را با ثروت و وسعت در زندگی و تندرستی می آزمایم، تا امر دینشان اصلاح شود، و برخی از بندگان مؤمنم کسانی اند که امر دینشان جز با فقر و تهیدستی و ناخوشی در بدنهایشان اصلاح نشود، آنها را با فقر و تهیدستی و بیماری می آزمایم تا امر دینشان اصلاح شود، من به آنچه امر دین بندگان مؤمنم را اصلاح کند داناترم.

سُئِلَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا حَقُّ اَللَّهِ عَلَى اَلْعِبَادِ قَالَ أَنْ لاَ يَقُولُوا مَا لاَ يَعْلَمُونَ .

از امام باقر علیه السّلام سؤال شد:حق خدا بر بندگان چیست؟فرمود:آنچه را نمی دانند نگویند.

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : كَانَ أَبُو ذَرٍّ يَقُولُ فِي خُطْبَتِهِ يَا مُبْتَغِيَ اَلْعِلْمِ إِنَّ هَذَا اَللِّسَانَ مِفْتَاحُ خَيْرٍ وَ مِفْتَاحُ شَرٍّ فَاخْتِمْ عَلَى لِسَانِكَ كَمَا تَخْتِمُ عَلَى ذَهَبِكَ وَ وَرِقِكَ .

امام باقر علیه السّلام فرمود:ابو ذر در خطبه اش می گفت:ای دانش جو این زبان کلید خیر و کلید شرّ است، پس همان طور که بر طلا و نقره ای مهر می زنی؛ بر زبانت هم مهر بزن.

عَنْهُ قَالَ : أَنْفِقْ بِالْخَلَفِ وَ اِعْلَمْ أَنَّهُ مَنْ لَمْ يُنْفِقْ فِي طَاعَةِ اَللَّهِ اُبْتُلِيَ بِأَنْ يُنْفِقَ فِي مَعْصِيَةِ اَللَّهِ وَ اِعْلَمْ أَنَّ مَنْ لَمْ يَمْشِ فِي حَاجَةِ وَلِيِّ اَللَّهِ اُبْتُلِيَ بِأَنْ يَمْشِيَ فِي حَاجَةِ عَدُوِّ اَللَّهِ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:انفاق کن و به پاداشی که بعدا به تو می رسد یقین داشته باش، و بدان هر که در راه طاعت خدا انفاق نکند، مبتلی به انفاق کردن در راه معصیت خدا شود، و هر که به دنبال بر آوردن احتیاج دوست خدا نرود ناگزیر می شود که به دنبال بر آوردن حاجت دشمن خدا رود.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اِشْتَدَّتْ حَالُ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِ اَلنَّبِيِّ فَقَالَتْ لَهُ اِمْرَأَتُهُ لَوْ أَتَيْتَ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَسَأَلْتَهُ فَجَاءَ إِلَى اَلنَّبِيِّ فَلَمَّا رَآهُ اَلنَّبِيُّ قَالَ مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَيْنَاهُ وَ مَنِ اِسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اَللَّهُ فَقَالَ اَلرَّجُلُ مَا يَعْنِي غَيْرِي فَرَجَعَ إِلَى اِمْرَأَتِهِ فَأَعْلَمَهَا فَقَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ بَشَرٌ فَأَعْلِمْهُ فَأَتَاهُ فَلَمَّا رَآهُ رَسُولُ اَللَّهِ قَالَ مَنْ سَأَلَنَا أَعْطَيْنَاهُ وَ مَنِ اِسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اَللَّهُ حَتَّى…

امام صادق علیه السّلام فرمود:زندگانی یکی از اصحاب حضرت رسول صلّی اللّٰه علیه و آله بسیار سخت شد، همسرش گفت:ای کاش نزد رسول خدا می رفتی و از او درخواست کمک می نمودی، آن مرد خدمت رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آمد، و چون پیامبر او را دید فرمود:هر که از ما طلب کند ما به او عطا می کنیم، و هر که بی نیازی جوید خدایش بی نیاز کند.مرد با خود گفت: مقصودش غیر از من نیست، به سوی همسرش آمد و جریان را برایش گفت، زن گفت: رسول خدا هم بشر است، باید وضع خود را به او می گفتی، مرد نزد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آمد و چون حضرت او را دید فرمود:هر که از ما طلب نماید به او عطا کنیم و هر که بی نیازی بجوید خداوند بی نیازش کند، تا سه مرتبه آن مرد این کار را تکرار کرد. سپس رفت و کلنگی را عاریه گرفت و به بالای کوه…

عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ قُوا أَنْفُسَكُمْ بِالاِسْتِغْنَاءِ عَنْ طَلَبِ اَلْحَوَائِجِ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ مَنْ خَضَعَ لِصَاحِبِ سُلْطَانٍ جَائِرٍ أَوْ لِمَنْ يُخَالِفُهُ فِي دِينِهِ طَلَبا لِمَا فِي يَدَيْهِ مِنْ دُنْيَاهُ أَخْمَلَهُ اَللَّهُ وَ مَقَّتَهُ عَلَيْهِ وَ وَكَلَهُ إِلَيْهِ فَإِنْ هُوَ غَلَبَ عَلَى شَيْءٍ مِنْ دُنْيَاهُ فَصَارَ إِلَيْهِ مِنْهُ شَيْءٌ نَزَعَ اَللَّهُ اَلْبَرَكَةَ مِنْهُ وَ لَمْ يُؤْجِرْهُ عَلَى شَيْءٍ يَنْفَعُهُ مِنْهُ فِي حَجٍّ وَ لاَ عِتْقٍ وَ لاَ بِرٍّ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:پرهیزگار باشید و خود را بی نیاز از طلب حاجتها نگاهدارید، و بدانید که هر کس برای سلطانی ستمگر یا برای کسی که در دین با او مخالف است برای طلب کردن آنچه دارد فروتنی نماید، خداوند او را گمنام کند و مورد غضبش قرار دهد و او را به خودش واگذارد، و اگر بر مقداری از دنیای سلطان غالب شود، و چیزی از آن به او برسد، خداوند برکت را از او سلب کند، و به او پاداشی در مقابل آنچه برای حج و آزاد کردن بنده و کار نیکش انفاق نموده ندهد.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِذَا ضَاقَ أَحَدُكُمْ فَلْيُعْلِمْ أَخَاهُ وَ لاَ يُعِنْ عَلَى نَفْسِهِ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:هر گاه زندگی بر یکی از شما تنگ و سخت شد باید برادران خود را خبر کند و به خود متّکی و مغرور نباشد.