احادیث درباره محبت و شوق

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا ضَرَّكَ إِنْ أَحْبَبْتَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ أَحَبَّكَ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ مَنْ أَبْغَضَكَ فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنْ أَوْلِيَاءِ اَللَّهِ يُبْغِضُ أَحِبَّاءَ اَللَّهِ وَ لاَ أَحَدٌ مِنْ غَيْرِهِ يُحِبُّكَ فَيَنْفَعُكَ حُبُّهُ ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لاَ يَسْتَوْحِشُ مَنْ كَانَ اَللَّهُ أَنِيسَهُ وَ لاَ يَذِلُّ مَنْ كَانَ اَللَّهُ أَعَزَّهُ وَ لاَ يَفْتَقِرُ مَنْ كَانَ بِاللَّهِ غَنَاؤُهُ فَمَنِ اِسْتَأْنَسَ بِاللَّهِ آنَسَهُ اَللَّهُ بِغَيْرِ أَنِيسٍ وَ مَنِ اِعْتَزَّ بِاللَّهِ…

امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:اگر خدا و رسولش را دوست بداری، و خدا و رسولش تو را دوست بدارند، دشمنت به تو زیانی نمی رساند زیرا هیچ یک از دوستان خدا نیست که با دوستان خدا دشمن باشد، و دوستی کسی جز خدا نمی تواند برایت سودمند باشد. سپس فرمود:رسول خدا فرمود:کسی که خدا انیس و همدم او باشد، ترس و وحشتی ندارد، و کسی که خدا عزیزش نموده، ذلیل نمی شود، و کسی را که خدا بی نیازش ساخته، محتاج نمی شود، هر کس به خدا انس بگیرد فقط خداوند همدمش خواهد شد، و هر کس از خدا طلب عزّت کند؛ خداوند بدون یاور و قبیله او را عزت دهد، و هر کس از خدا طلب بی نیازی کند، خداوند او را از غیر دنیایش بی نیاز سازد.

قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَحَبَّنَا كَانَ مَعَنَا يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ وَ لَوْ أَنَّ رَجُلا أَحَبَّ حَجَرا لَحَشَرَهُ اَللَّهُ مَعَهُ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس ما را دوست بدارد؛ در روز قیامت همراه ما خواهد بود، و اگر مردی سنگی را دوست بدارد خدا با همانش محشور گرداند.

قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ طَعْمَ اَلْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَ مَنْ كَانَ يُحِبُّ اَلْمَرْءَ لاَ يُحِبُّهُ إِلاَّ لِلَّهِ وَ مَنْ كَانَ يُلْقَى فِي اَلنَّارِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنْ أَنْ يَرْجِعَ إِلَى اَلْكُفْرِ بَعْدَ أَنْ أَنْقَذَهُ اَللَّهُ مِنْهُ.

پیغمبر صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:اگر در کسی سه خصلت باشد طعم ایمان را چشیده:کسی که خدا و رسولش در نظر او محبوبتر از غیر این دو باشد، و کسی که مردم را فقط برای خدا دوست می دارد، و کسی که افتادن در دوزخ برایش محبوبتر از آنست که بعد از نجات از آتش جهنم دوباره کافر گردد.

وَ قَالَ أَيْضا لِبَعْضِ أَصْحَابِهِ ذَاتَ يَوْمٍ يَا عَبْدَ اَللَّهِ أَحْبِبْ فِي اَللَّهِ وَ أَبْغِضْ فِي اَللَّهِ وَ وَالِ فِي اَللَّهِ وَ عَادِ فِي اَللَّهِ فَإِنَّهُ لاَ تُنَالُ وَلاَيَةُ اَللَّهِ إِلاَّ بِذَلِكَ وَ لاَ يَجِدُ رَجُلٌ طَعْمَ اَلْإِيمَانِ وَ إِنْ كَثُرَ صَلاَتُهُ وَ صِيَامُهُ حَتَّى يَكُونَ كَذَلِكَ وَ قَدْ صَارَتْ مُوَاخَاةُ اَلنَّاسِ يَوْمَكُمْ هَذَا أَكْثَرُهَا فِي اَلدُّنْيَا عَلَيْهَا يَتَوَادُّونَ وَ عَلَيْهَا يَتَبَاغَضُونَ وَ ذَلِكَ لاَ يُغْنِي عَنْهُمْ مِنَ اَللَّهِ شَيْئا فَقَالَ لَهُ وَ كَيْفَ لِي أَنْ أَعْلَمَ أَنِّي قَدْ وَالَيْتُ فِي اَللَّهِ وَ عَادَيْتُ فِي…

روزی رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به یکی از یاران خود فرمود:ای بندۀ خدا، برای خدا دوستی کن، و برای رضای خدا دشمنی کن، و برای خدا دوست بدار، و در راه خدا ستیز کن، به حقیقت کسی به ولایت خدا نمی رسد؛ جز به آن طریق، و هیچ کس مزۀ ایمان را نخواهد چشید تا چنین نشود، گرچه نماز و روزه اش بسیار باشد، و مسلما برادری نمودن مردم امروز بیشتر در بارۀ دنیاست، بر اساس آن به یک دیگر اظهار دوستی می کنند، و بر همان اساس به یک دیگر خشم و کینه می ورزند، و این کار از پروردگار بی نیازشان نمی سازد، در این هنگام آن مرد عرض کرد:ای پیامبر خدا برایم میسّر خواهد شد که بفهمم به یقین و اطمینان در راه خدا دوستی و دشمنی کرده ام؟و ولیّ خدای عزّ و جل کیست؛ تا دوستدار و فرمانبردار او باشم؟و دشمن خدا چه کسی است؛ تا با او کینه…

قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ عَرَفَ اَللَّهَ وَ عَظَّمَهُ مَنَعَ فَاهُ مِنَ اَلْكَلاَمِ وَ بَطْنَهُ مِنَ اَلطَّعَامِ وَ عَنَّى نَفْسَهُ بِالصِّيَامِ وَ اَلْقِيَامِ قَالُوا بِآبَائِنَا وَ أُمَّهَاتِنَا أَنْتَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ هَؤُلاَءِ أَوْلِيَاءُ اَللَّهِ قَالَ إِنَّ أَوْلِيَاءَ اَللَّهِ سَكَتُوا فَكَانَ سُكُوتُهُمْ فِكْرا وَ تَكَلَّمُوا فَكَانَ كَلاَمُهُمْ ذِكْرا وَ نَظَرُوا فَكَانَ نَظَرُهُمْ عِبْرَة وَ نَطَقُوا فَكَانَ نُطْقُهُمْ حِكْمَة وَ مَشَوْا فَكَانَ مَشْيُهُمْ بَيْنَ اَلنَّاسِ بَرَكَة وَ لَوْ لاَ اَلْآجَالُ اَلَّتِي كُتِبَتْ عَلَيْهِمْ لَمْ…

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر که خدا را شناخت و بزرگ داشت، زبانش را از سخن بیهوده نگاه دارد، و شکمش را از پرخوری باز دارد، و نفس خود را با روزه گرفتن و شب زنده داری ریاضت دهد، عرض کردند:ای رسول خدا پدران و مادران ما به فدایت؛ اینها اولیاء خدایند؟فرمود:اولیاء خدا خاموشی گزیدند امّا خاموشی آنها اندیشه بود، و سخن گفتند و سخن گفتنشان ذکر خدا بود، و نگریستند و نگاهشان عبرت بود، و سخن گفتند و سخنانشان حکمت بود، در میان مردم راه رفتند و راه رفتنشان برکت بود، اگر نبود که اجل و مرگشان از قبل معیّن شده بود؛ از ترس عذاب و شوق ثواب روح آنها در پیکرشان آرام نمی گرفت.

عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِذَا أَرَدْتَ أَنْ تَعْلَمَ أَنَّ فِيكَ خَيْرا فَانْظُرْ إِلَى قَلْبِكَ فَإِنْ كَانَ يُحِبُّ أَهْلَ طَاعَةِ اَللَّهِ وَ يُبْغِضُ أَهْلَ مَعْصِيَتِهِ فَفِيكَ خَيْرٌ وَ اَللَّهُ يُحِبُّكَ وَ إِنْ كَانَ يُبْغِضُ أَهْلَ طَاعَةِ اَللَّهِ وَ يُحِبُّ أَهْلَ مَعْصِيَتِهِ فَلَيْسَ فِيكَ خَيْرٌ وَ اَللَّهُ يُبْغِضُكَ وَ اَلْمَرْءُ مَعَ مَنْ أَحَبَّ.

امام باقر علیه السّلام فرمود:هر گاه خواستی بدانی در تو خیری هست، به دلت نگاه کن، اگر اهل طاعت خدا را دوست و اهل معصیت خدا را دشمن بدارد؛ در تو خیر هست و خدا نیز تو را دوست دارد، و اگر اهل طاعت خدا را دشمن و اهل معصیت خدا را دوست بدارد در تو خیری نیست و خدا دشمنت بدارد، و هر کسی همراه دوست خود است.

عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِأَصْحَابِهِ أَيُّ عُرَى اَلْإِيمَانِ أَوْثَقُ فَقَالُوا اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ وَ قَالَ بَعْضُهُمُ اَلصَّلاَةُ وَ قَالَ بَعْضُهُمُ اَلزَّكَاةُ وَ قَالَ بَعْضُهُمُ اَلصِّيَامُ وَ قَالَ بَعْضُهُمُ اَلْحَجُّ وَ اَلْعُمْرَةُ وَ قَالَ بَعْضُهُمُ اَلْجِهَادُ فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ كُلَّمَا قُلْتُمْ فَضْلٌ وَ لَيْسَ بِهِ وَ لَكِنْ أَوْثَقُ عُرَى اَلْإِيمَانِ اَلْحُبُّ فِي اَللَّهِ وَ اَلْبُغْضُ فِي اَللَّهِ وَ أَنْ تُوَالِيَ أَوْلِيَاءَ اَللَّهِ وَ تَبْرَأَ مِنْ…

و نیز از امام صادق علیه السّلام نقل شده که:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به اصحابش فرمود:کدامیک از دستگیره های ایمان محکمتر است؟گفتند:خدا و رسولش داناترند، و بعضی گفتند: نماز، و برخی گفتند:زکات، و بعضی گفتند:روزه، و برخی گفتند:حج و عمره، و بعضی گفتند جهاد. رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:برای هر یک از اینها که گفتید فضیلتی است، ولی جواب سؤال من نیست، لکن محکمترین دستگیره های ایمان دوستی برای خدا و دشمنی برای خداست، و اینکه دوستان خدا را دوست بداری و از دشمنان خدا دوری کنی.

مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي حَدِيثٍ لَهُ قَالَ لِزِيَادٍ وَيْحَكَ هَلِ اَلدِّينُ إِلاَّ اَلْحُبُّ أَ لاَ تَرَى قَوْلَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اَللّٰهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اَللّٰهُ وَ يَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ : أَ وَ لاَ تَرَى قَوْلَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لِمُحَمَّدٍ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ اَلْإِيمٰانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ : وَ قَالَ يُحِبُّونَ مَنْ هٰاجَرَ إِلَيْهِمْ : فَالدِّينُ هُوَ اَلْحُبُّ وَ اَلْحُبُّ هُوَ اَلدِّينُ.

امام باقر علیه السّلام در ضمن حدیث طولانی به زیاد فرمود:وای بر تو آیا دین غیر از دوست داشتن است؟آیا کلام خدای عزّ و جل را ندیده ای؟ اگر خدا را دوست می دارید از من پیروی کنید، تا خدا شما را دوست بدارد و گناهان شما را ببخشد ، آیا سخن خدای عزّ و جل را به محمّد صلّی اللّٰه علیه و آله نشنیده ای ایمان را برای شما محبوب قرار داد و آن را در دلهای شما زینت داد و فرمود: دوست می دارند کسی را که بسوی آنها هجرت کند ، دین همان دوست داشتن است و دوست داشتن همان دین است.

عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْمُتَحَابُّونَ فِي اَللَّهِ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ عَلَى أَرْضٍ زَبَرْجَدَةٍ خَضْرَاءَ فِي ظِلِّ عَرْشِهِ عَنْ يَمِينِهِ وَ كِلْتَا يَدَيْهِ يَمِينٌ وُجُوهُهُمْ أَشَدُّ بَيَاضا مِنَ اَلثَّلْجِ وَ أَضْوَأُ مِنَ اَلشَّمْسِ اَلطَّالِعَةِ يَغْبِطُهُمْ بِمَنْزِلَتِهِمْ كُلُّ مَلَكٍ مُقَرَّبٍ وَ نَبِيٍّ مُرْسَلٍ يَقُولُ اَلنَّاسُ مَنْ هَؤُلاَءِ فَيُقَالُ هَؤُلاَءِ اَلْمُتَحَابُّونَ فِي اَللَّهِ.

امام باقر علیه السّلام از قول رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود: دوستی کنندگان برای خدا در روز قیامت روی زمین زبرجدین و سبز رنگ زیر سایۀ عرش خدا، سمت راست او خواهند بود، در حالی که هر دو دست او راست است، چهره آنان سفیدتر از برف و نورانی تر از خورشید درخشان است، هر فرشته مقرّب و هر پیغمبر مرسلی به مقام آنان حسرت می خورد. مردم گویند:اینها کیانند؟به آنها گفته می شود: دوستی کنندگان برای خدایند.

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَمَّا اِشْتَدَّ عَلَى أَبِي ذَرٍّ اَلْأَمْرُ قَالَ رَبِّ خَنِّقْنِي خِنَاقَكَ فَوَ عِزَّتِكَ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّ قَلْبِي يُحِبُّكَ.

از امام باقر علیه السّلام نقل شده که فرمود:چون که کار بر ابو ذر سخت گشت گفت:پروردگارا اندوه تو مرا خفه کرد، به عزتت قسم تو می دانی که قلبم تو را دوست دارد.

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَوْ أَنَّ رَجُلا أَحَبَّ رَجُلا لِلَّهِ لَأَثَابَهُ اَللَّهُ عَلَى حُبِّهِ إِيَّاهُ وَ إِنْ كَانَ اَلْمَحْبُوبُ فِي عِلْمِ اَللَّهِ مِنْ أَهْلِ اَلنَّارِ وَ لَوْ أَنَّ رَجُلا أَبْغَضَ رَجُلا لِلَّهِ لَأَثَابَهُ اَللَّهُ عَلَى بُغْضِهِ إِيَّاهُ وَ إِنْ كَانَ اَلْمُبْغَضُ فِي عِلْمِ اَللَّهِ مِنْ أَهْلِ اَلْجَنَّةِ .

از امام باقر علیه السّلام نقل شد که فرمود:اگر مردی برای خدا مردی را دوست بدارد، خدا برای دوستیش او را ثواب دهد، اگر چه آن کس را که دوست داشته در علم خدا اهل دوزخ باشد، و اگر مردی برای خدا مردی را دشمن بدارد، خدا برای دشمنیش به او ثواب دهد، اگر چه آن کس را که دشمن داشته در علم خدا از اهل بهشت باشد.

قَالَ اَلْبَاقِرُ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ إِنَّا لَنُحِبُّ أَنْ نَتَمَتَّعَ بِالْأَهْلِ وَ اَللُّحْمَةِ وَ اَلْخَوَلِ وَ لَنَا أَنْ نَدْعُوَ بِمَا لَمْ يَنْزِلْ أَمْرُ اَللَّهِ فَإِذَا نَزَلَ أَمْرُ اَللَّهِ لَمْ يَكُنْ لَنَا أَنْ نُحِبَّ مَا لَمْ يُحِبَّهُ اَللَّهُ.

امام باقر علیه السّلام فرمود:ما علاقمندیم که از همسر و خویشاوندان و عطایای الهی از قبیل بندگان و کنیزکان بهره مند شویم، وظیفه ماست که دعا کنیم به آنچه حکم خدا در بارۀ آن نازل نشده، و هر گاه حکم خدا نازل شد ما نمی توانیم دوست بداریم آنچه را که خدا دوست نمی دارد.