عَنْ سَعْدَانَ بْنِ يَزِيدَ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ إِنِّي أَرَى مَنْ هُوَ شَدِيدُ اَلْحَالِ مُضَيَّقا عَلَيْهِ اَلْعَيْشُ وَ أَرَى نَفْسِي فِي سَعَةٍ مِنْ هَذِهِ اَلدُّنْيَا لاَ أَمُدُّ يَدِي إِلَى شَيْءٍ إِلاَّ رَأَيْتُ فِيهِ مَا أُحِبُّ وَ قَدْ أَرَى مَنْ هُوَ أَفْضَلُ مِنِّي قَدْ صُرِفَ ذَلِكَ عَنْهُ فَقَدْ خَشِيتُ أَنْ يَكُونَ لِي اِسْتِدْرَاجا مِنَ اَللَّهِ لِي بِخَطِيئَتِي فَقَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَمَّا مَعَ اَلْحَمْدِ فَلاَ وَ اَللَّهِ .
سعدان بن یزید گوید:به امام صادق علیه السّلام عرض کردم:من کسی را دیدم که در حالت سختی بود و زندگانی بر او تنگ شده بود، و خودم را در گشایش از این دنیا دیدم، دستم را به سوی چیزی دراز نمی کنم مگر اینکه آن را محبوب خودم می بینم، و گاهی کسی را می بینم که او از من برتر است در حالی که این نعمتها به او نرسیده، می ترسم که این برای من آزمایشی از ناحیۀ خداوند باشد تا مرا به خطا و اشتباه اندازد. امام علیه السّلام فرمود:اگر در برابر نعمتها شاکر باشید باکی نیست.
عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ قَالَ قَالَ أَبُو اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَا اِبْنَ بُكَيْرٍ إِنِّي لَأَقُولُ لَكَ قَوْلا قَدْ كَانَتْ آبَائِي عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ تَقُولُهُ لَوْ كَانَ فِيكُمْ عِدَّةُ أَهْلِ بَدْرٍ لَقَامَ قَائِمُنَا يَا عَبْدَ اَللَّهِ إِنَّا نُدَاوِي اَلنَّاسَ وَ نَعْلَمُ مَا هُمْ فَمِنْهُمْ مَنْ يُصَدِّقُنَا اَلْمَوَدَّةَ وَ يَبْذُلُ مُهْجَتَهُ لَنَا وَ مِنْهُمْ مَنْ لَيْسَ فِي قَلْبِهِ حَقِيقَةُ مَا يُظْهِرُ بِلِسَانِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ هُوَ عَيْنٌ لِعَدُوِّنَا عَلَيْنَا يَسْمَعُ حَدِيثَنَا وَ إِنْ أَطْمَعُ فِي شَيْءٍ قَلِيلٍ مِنَ اَلدُّنْيَا كَانَ أَشَدَّ…
امام کاظم علیه السّلام فرمود:ای ابن بکیر من چیزی به تو می گویم که پدرانم آن را می گفتند، اگر در بین شما به تعداد افراد جنگ بدر بودند قائم ما قیام می نمود. ای بندۀ خدا، ما مردم را بررسی می کنیم و می دانیم مردم چه هستند، بعضی از آنها در دوستی با ما راستگو هستند و جانشان را برای ما نثار می سازند، و بعضی از آنها حقیقتی را که بر زبانشان جاری می کنند در قلبشان وجود ندارد، و بعضی از آنان همچون چشمی برای دشمنان ما بر علیه ما هستند، کلام ما را می شنوند و اگر در چیز اندکی از دنیا طمع پیدا کنند از دشمن بر ما دشمنتر می شوند، چگونه آنان خوشی و شادی را می بینند در حالی که چنین صفتی دارند؟ حق طرفدارانی و باطل نیز پیروان ویژه ای دارد، اهل حق راهشان از اهل باطل جداست، انتظار امر ما را می کشند و از خدا امید…
عَنْ عَلِيِّ بْنِ يَقْطِينٍ قَالَ قَالَ أَبُو اَلْحَسَنِ مُوسَى مُرْ أَصْحَابَكَ أَنْ يَكُفُّوا مِنْ أَلْسِنَتِهِمْ وَ يَدَعُوا اَلْخُصُومَةَ فِي اَلدِّينِ وَ يَجْتَهِدُوا فِي عِبَادَةِ اَللَّهِ وَ إِذَا قَامَ أَحَدُهُمْ فِي صَلاَةٍ فَرِيضَةٍ فَلْيُحْسِنْ صَلاَتَهُ وَ لْيُتِمَّ رُكُوعَهُ وَ سُجُودَهُ وَ لاَ يُشْغِلْ قَلْبَهُ بِشَيْءٍ مِنْ أُمُورِ اَلدُّنْيَا فَإِنِّي سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ يَقُولُ إِنَّ مَلَكَ اَلْمَوْتِ يَتَصَفَّحُ وُجُوهَ اَلْمُؤْمِنِينَ مِنْ عِنْدِ حُضُورِ اَلصَّلَوَاتِ اَلْمَفْرُوضَاتِ.
امام کاظم علیه السّلام فرمود:به یارانت امر کن که زبانهایشان را نگاه دارند، و دشمنی در دین را ترک نمایند، و در عبادت خداوند کوشش و تلاش کنند، و هر گاه یکی از آنان آماده برای نماز واجبی شد نمازش را به نیکویی بجا آورد، و رکوع و سجودش را کامل انجام دهد، و دلش را به امور دنیایی مشغول نگرداند، زیرا من از امام صادق علیه السّلام شنیدم که می فرمود: ملک الموت هنگام حضور در نمازهای واجب به صورتهای تک تک مؤمنین نظر می کند.
عَنْ مُعَمَّرِ بْنِ خَلاَّدٍ قَالَ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ عَلَيْكُمْ بِالتَّوَاضُعِ وَ اَلشُّكْرِ وَ اَلْحَمْدِ إِنَّهُ كَانَ فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ رَجُلٌ فَأَتَاهُ فِي مَنَامِهِ مَنْ قَالَ لَهُ إِنَّ لَكَ نِصْفَ عُمُرِكَ سَعَة فَاخْتَرْ أَيَّ اَلنِّصْفَيْنِ شِئْتَ فَقَالَ إِنَّ لِي شَرِيكا فَلَمَّا أَصْبَحَ اَلرَّجُلُ قَالَ لِزَوْجَتِهِ قَدْ أَتَانِي فِي هَذِهِ اَللَّيْلَةِ رَجُلٌ فَأَخْبَرَنِي أَنَّ نِصْفَ عُمُرِي لِي سَعَة فَاخْتَرْ أَيَّ اَلنِّصْفَيْنِ شِئْتَ فَقَالَتْ لَهُ زَوْجَتُهُ اِخْتَرِ اَلنِّصْفَ اَلْأَوَّلَ وَ تَعَجِّلِ الْعَافِيَةَ لَعَلَّ اللَّهَ…
امام رضا علیه السّلام فرمود:از خدا بپرهیزید و فروتن و شکرگزار و ستایش کننده باشید، همانا در قوم بنی اسرائیل مردی زندگی می کرد که شبی شخصی به خوابش آمد و به او گفت: نیمی از عمرت را در وسعت و راحتی خواهی گذراند، اینک هر کدام از نصف را که می خواهی انتخاب کن؛ آن مرد گفت:مرا شریکی است، پس چون صبح شد به همسرش گفت:امشب مردی به خواب من آمد و به من خبر داد که نصف عمرم در آسایش است، و گفت هر یک از دو نصف را که می خواهی انتخاب کن؛ همسرش گفت:نصف اول را اختیار کن، گفت:به خاطر تو همین کار را می کنم.در این هنگام دنیا به او روی آورد، دائما به او نعمت می رسید.همسرش به او گفت:فلان همسایه ات محتاج است به او برس، و می گفت:قوم و خویش تو فلانی است نیازش را بر آور. و به همین حالت بودند و هر چه نعمت به آنها عطا می…
عَنِ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَرَّ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ بِرَجُلٍ وَ هُوَ يَدْعُو اَللَّهَ أَنْ يَرْزُقَهُ اَلصَّبْرَ فَقَالَ أَلاَ لاَ تَقُلْ هَذَا وَ لَكِنْ سَلِ اَللَّهَ اَلْعَافِيَةَ وَ اَلشُّكْرَ عَلَى اَلْعَافِيَةِ فَإِنَّ اَلشُّكْرَ عَلَى اَلْعَافِيَةِ خَيْرٌ مِنَ اَلصَّبْرِ عَلَى اَلْبَلاَءِ كَانَ دُعَاءُ اَلنَّبِيِّ اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ اَلْعَافِيَةَ وَ اَلشُّكْرَ عَلَى اَلْعَافِيَةِ فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ .
امام رضا علیه السّلام فرمود:حضرت سجاد علیه السّلام به مردی برخورد که دعا می کرد، خدا به او صبر دهد، حضرت فرمود:این گونه نگو، بلکه از خدا سلامتی و توفیق شکر بر سلامتی بخواه، زیرا شکر بر سلامت بهتر از صبر بر گرفتاری است، پیامبر خدا این گونه دعا می فرمود:«خدایا من از تو سلامت و شکر بر سلامت می طلبم، و سلامت کامل در دنیا و آخرت».
عَنِ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سُئِلَ عَنْ كَنْزِ اَلْيَتِيمِ مِمَّ كَانَ فَقَالَ كَانَ لَوْحا مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ بِسْمِ اَللّٰهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ : لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اَللَّهِ عَجِبْتُ لِمَنْ أَيْقَنَ بِالْمَوْتِ كَيْفَ يَفْرَحُ وَ عَجِبْتُ لِمَنْ أَيْقَنَ بِالْقَدَرِ كَيْفَ يَحْزَنُ وَ عَجِبْتُ لِمَنْ رَأَى اَلدُّنْيَا وَ تَقَلُّبَهَا بِأَهْلِهَا كَيْفَ يَرْكَنُ إِلَيْهَا وَ يَنْبَغِي لِمَنْ عَقَلَ عَنِ اَللَّهِ أَنْ لاَ يَسْتَبْطِئَهُ فِي رِزْقِهِ وَ لاَ يَتَّهِمَهُ فِي قَضَائِهِ .
از حضرت رضا علیه السّلام در مورد گنج یتیم که در قرآن آمده سؤال شد، حضرت فرمود:آن گنج لوحی از طلا بود که روی آن نوشته شده بود:«بنام خداوند بخشندۀ مهربان، هیچ خدایی جز اللّٰه نیست، و محمّد پیامبر خداست، در شگفتم از کسی که یقین به مرگ دارد چگونه خوشحالی می کند، و در شگفتم از کسی که یقین به مقدّرات دارد چگونه غمگین می شود، و در شگفتم از کسی که دنیا و دگرگونی آن را نسبت به مردم می بیند چگونه به آن دل بسته»، و سزاوار است کسانی که خدا را درک نموده اند در صورتی که روزی آنان اندکی به تأخیر افتاد ناراحت نشوند، و او را در حکمش متهم نسازند.
مِنْ كِتَابِ عُيُونِ اَلْأَخْبَارِ عَنِ اَلرِّضَا عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ : اَلدُّنْيَا كُلُّهَا جَهْلٌ إِلاَّ مَوَاضِعَ اَلْعِلْمِ وَ اَلْعِلْمُ كُلُّهُ حُجَّةٌ إِلاَّ مَا عُمِلَ بِهِ وَ اَلْعَمَلُ كُلُّهُ رِيَاءٌ إِلاَّ مَا كَانَ مُخْلَصا وَ اَلْإِخْلاَصُ عَلَى خَطَرٍ حَتَّى يَنْظُرَ اَلْعَبْدُ بِمَا يُخْتَمُ لَهُ.
امام رضا علیه السّلام از قول پدر و پدران بزرگوارش از امیر مؤمنان علیه السّلام نقل فرمود:تمامی دنیا به جهل آلوده است، مگر جاهایی که نور علم در آن باشد، و علم فقط یک راهنماست، مگر اینکه به آن عمل شود، و عمل تماما ریاست، مگر اینکه از روی اخلاص باشد، و اخلاص در معرض خطر است، تا آن هنگام که بنده پایان کارش را ببیند.
وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ أَيْضا اَلزُّهْدُ فِي اَلدُّنْيَا قَصْرُ اَلْأَمَلِ وَ شُكْرُ كُلِّ نِعْمَةٍ وَ اَلْوَرَعُ عَنْ كُلِّ مَا حَرَّمَ اَللَّهُ عَلَيْكَ.
امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:زهد در دنیا عبارت از کوتاه نمودن آرزوها و شکر تمامی نعمتها و پرهیز نمودن از تمام محرّمات الهی است.
وَ قَالَ : إِذَا تَابَ اَلْعَبْدُ تَوْبَة نَصُوحا : أَحَبَّ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يَسْتُرَ عَلَيْهِ فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ فَقُلْتُ وَ كَيْفَ يَسْتُرُ عَلَيْهِ قَالَ يُنْسِي مَلَكَيْهِ مَا كَتَبَا عَلَيْهِ مِنَ اَلذُّنُوبِ وَ يُوحِي إِلَى جَوَارِحِهِ أَنِ اُكْتُمِي عَلَيْهِ ذُنُوبَهُ وَ يُوحِي إِلَى بِقَاعِ اَلْأَرْضِ أَنِ اُكْتُمِي عَلَيْهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ عَلَيْكِ مِنَ اَلذُّنُوبِ فَيَلْقَى اَللَّهَ حِينَ يَلْقَاهُ وَ لَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ مِنَ اَلذُّنُوبِ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:چون بنده توبه ای مانند توبۀ نصوح نماید، خداوند دوست دارد که گناهان او را در دنیا و آخرت بپوشاند، راوی گوید:پرسیدم؛ چگونه بر او پرده پوشی کند؟فرمود:هر چه از گناهان که دو فرشتۀ مأمور در نامۀ عملش نوشته اند از یادشان ببرد، و به اعضاء و جوارح او وحی می کند که:گناهانی را که به وسیلۀ آنها انجام داده پنهان کنند، و به قطعه های زمین وحی کند گناهانی را که روی آنها انجام داده پنهان دارند، در این هنگام خدا را ملاقات می کند در حالی که اثری از آن گناهان وجود ندارد.
حَقُّ وَلَدِكَ فَأن تَعلَمَ أنَّهُ مِنكَ و مُضافٌ إلَيكَ في عاجِلِ الدُّنيا بِخَيرِهِ وَ شَرِّهِ،؛
حقّ فرزندت این است که بدانی او از توست و با خوب و بدش در دنیا، منتسب به توست.
لَم يُؤمِنِ اللّهُ المُؤمِنَ مِن هَزاهِزِ الدُّنيا ولكِنَّهُ آمَنَهُ مِنَ العَمى فيها، وَالشَّقاءَ فِي الآخِرَةِ؛
خداوند، مؤمن را از [فشارها و] تکان های دنیا، در امان ندانسته است؛ بلکه او را از کور[دلـ]ـی در دنیا و شقاوت در آخرت، امان بخشیده است.
مَنِ اِعْتَبَرَ بِغَيْرِ اَلدُّنْيَا قَلَّتْ مِنْهُ اَلْأَطْمَاع
هر که به دگرگونیهای دنیا عبرت گیرد، آزمندیهایش به آن کاسته شود.
