احادیث درباره توبه

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَنْ تَابَ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ أَمَرَ جَوَارِحَهُ أَنْ تَسْتُرَ عَلَيْهِ وَ بِقَاعَ اَلْأَرْضِ أَنْ تَكْتُمَ عَلَيْهِ وَ أُنْسِيَتِ اَلْحَفَظَةُ مَا كَانَتْ تَكْتُبُهُ عَلَيْهِ.

امیر مؤمنان علیه السّلام فرمود:هر کس توبه کند خداوند تعالی توبۀ وی بپذیرد، و اعضاء پیکرش را مأمور کند که گناهانش را بپوشانند، و سرزمینهایی را که در آن گناه کرده مأمور گرداند که آن را کتمان کنند، و از یاد فرشتگان مراقبش آنچه از او نوشته اند می برد.

لاَ يَغُرَّكَ اَلنَّاسُ مِنْ نَفْسِكَ فَإِنَّ اَلْأَمْرَ يَصِلُ إِلَيْكَ مِنْ دُونِهِمْ لاَ تَقْطَعِ اَلنَّهَارَ بِكَذَا وَ كَذَا فَإِنَّ مَعَكَ مَنْ يَحْفَظُ عَلَيْكَ وَ لَمْ أَرَ شَيْئاً قَطُّ أَشَدَّ طَلَباً وَ لاَ أَسْرَعَ دَرَكاً مِنَ اَلْحَسَنَةِ لِلذَّنْبِ اَلْقَدِيمِ وَ لاَ تُصَغِّرْ شَيْئاً مِنَ اَلْخَيْرِ فَإِنَّكَ تَرَاهُ غَداً حَيْثُ يَسُرُّكَ وَ لاَ تُصَغِّرْ شَيْئاً مِنَ اَلشَّرِّ فَإِنَّكَ تَرَاهُ غَداً حَيْثُ يَسُوؤُكَ إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ يَقُولُ إِنَّ اَلْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ اَلسَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى لِلذّاكِرِين

فریب مردم را مخور؛ زیرا به راستی، ثمره کارت به تو خواهد رسید نه به آنان، و روز خویش را به گفتگوی این و آن سپری مکن؛ زیرا بی گمان فرشتگانی مراقب تو هستند و هرگز چیزی را جویاتر و شتابناک تر از حسنه در دستیابی به گناه پیشین ندیده ام و هیچ نیکی را کوچک مشمار؛ زیرا آن را فردای قیامت در جایی می بینی که تو را شادمان می سازد و هیچ بدی را کوچک مشمار؛ چرا که فردای قیامت آن را در جایی می بینی که تو را ناراحت می سازد. به راستی، خدای گرامی و بزرگ می فرماید: «همانا خوبی ها بدی ها را از میان می برد. این برای پندگیرندگان پندی است» هود ، آیه 114 .

مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَا اَللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنَا خَلَقْتُ اَلْمُلُوكَ وَ قُلُوبُهُمْ بِيَدِي فَأَيُّمَا قَوْمٍ أَطَاعُونِي جَعَلْتُ قُلُوبَ اَلْمُلُوكِ عَلَيْهِمْ رَحْمَة وَ أَيُّمَا قَوْمٍ عَصَوْنِي جَعَلْتُ قُلُوبَ اَلْمُلُوكِ عَلَيْهِمْ سَخْطَة أَلاَ لاَ تَشْغَلُوا أَنْفُسَكُمْ بِسَبِّ اَلْمُلُوكِ تُوبُوا إِلَيَّ أَعْطِفْ بِقُلُوبِهِمْ عَلَيْكُمْ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله می فرماید:خداوند عزّ و جل فرمود:من خدائی هستم که هیچ معبودی جز من نیست، حکّام را آفریدم در حالی که دلهای آنها در دست من است، هر گروهی که مرا اطاعت کنند دلهای آن حکام را رحمت بر آنان قرار خواهم داد، و هر گروهی که مرا نافرمانی کنند دلهای حکام را بر آنان غضبناک قرار خواهم داد.آگاه باشید خودتان را به دشمنان دادن به پادشاهان سرگرم نکنید، به سوی من توبه کنید تا دلهای آنها را نسبت به شما مهربان سازم.

مَنْ تَابَ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ أُمِرَتْ جَوَارِحُهُ أَنْ تَسْتُرَ عَلَيْهِ وَ بِقَاعُ اَلْأَرْضِ أَنْ تَكْتُمَ عَلَيْهِ وَ أُنْسِيَتِ اَلْحَفَظَةُ مَا كَانَتْ تَكْتُبُ عَلَيْهِ.

هر که توبه کند خداوند او را می بخشد و بر اعضای بدنش فرمان می دهد که گناهانش را بپوشانید و به جایگاه های گناه در زمین دستور می دهد که گناهان او را کتمان کنید و فرشتگان مراقب او گناهانی را که از او نوشته اند از یاد می برند.

مَنْ تَابَ فِي سَنَةٍ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اَلسَّنَةَ لَكَثِيرَةٌ ثُمَّ قَالَ مَنْ تَابَ فِي شَهْرٍ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اَلشَّهْرَ لَكَثِيرٌ ثُمَّ قَالَ مَنْ تَابَ فِي يَوْمِهِ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ يَوْماً لَكَثِيرٌ ثُمَّ قَالَ مَنْ تَابَ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ هَذِهِ يَعْنِي حَلْقَهُ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ.

امام باقر علیه السلام روایت نموده که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر که یک سال پیش از مرگ توبه کند خداوند او را می بخشد؛ سپس فرمود: یک سال بسیار است، پس آنگاه فرمود: هر که یک ماه پیش از مرگ توبه کند خداوند او را می بخشد؛ سپس فرمود: بی گمان یک ماه بسیار است، پس آنگاه فرمود: هر که یک روز پیش از مرگ توبه کند خداوند او را می بخشد؛ سپس فرمود: به راستی، یک روز بسیار است؛ پس آنگاه فرمود: هر که چون جانش به این جایش-یعنی گلویش-برسد و توبه کند خداوند او را می بخشد.

إِنَّ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فُضُولاً مِنْ رِزْقِهِ يَنْحَلُهُ مَنْ يَشَاءُ مِنْ خَلْقِهِ وَ اَللَّهُ بَاسِطٌ يَدَيْهِ عِنْدَ كُلِّ فَجْرٍ لِمُذْنِبِ اَللَّيْلِ هَلْ يَتُوبُ فَيَغْفِرَ لَهُ وَ يَبْسُطُ يَدَيْهِ عِنْدَ مَغِيبِ اَلشَّمْسِ لِمُذْنِبِ اَلنَّهَارِ هَلْ يَتُوبُ فَيَغْفِرَ لَهُ.

امام صادق از پدرانش علیهم السلام روایت نموده که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: به راستی، خدای گرامی و بزرگ فزونی روزی اش را به هر که خواهد ارزانی فرماید و خداوند دست خویش را هر سحرگاه بر گناهکار شب می گشاید که آیا او توبه می کند که او را ببخشاید و دستش را هنگام غروب بر گناهکار روز می گشاید که آیا او توبه می کند تا او را ببخشاید؟

عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ تَابَ إِذَا بَلَغَتْ نَفْسُهُ إِلَى هَذِهِ وَ أَشَارَ بِيَدِهِ إِلَى حَلْقِهِ تَابَ اَللَّهُ عَلَيْهِ جَلَّ وَ عَزَّ .

امام باقر علیه السّلام می فرماید:هر کس توبه کند قبل از اینکه جانش به اینجا برسد و با دست مبارکشان به سوی حلقشان اشاره فرمود خداوند عزّ و جل توبۀ او را بپذیرد.

عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ يُحَالُ بَيْنَ اَلْعَبْدِ وَ بَيْنَ اَلتَّوْبَةِ حَتَّى يَتَغَرْغَرَ لِحَيَاتِهِ.

امام باقر علیه السّلام می فرماید:بین بنده و توبه چیزی مانع نمی شود تا زمانی که جانش به حلقومش برسد.

عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لاَ وَ اَللَّهِ مَا أَرَادَ اَللَّهُ مِنَ اَلنَّاسِ إِلاَّ خَصْلَتَيْنِ أَنْ يُقِرُّوا لَهُ بِالنَّعِيمِ فَيَزِيدَهُمْ وَ بِالذُّنُوبِ فَيَغْفِرَهَا لَهُمْ.

امام باقر علیه السّلام می فرماید:به خدا سوگند، خداوند از مردم جز دو خصلت نخواسته است: اعتراف به نعمتهای او تا نعمت را بر ایشان بیافزاید، و اعتراف به گناهان تا آنها را بر ایشان بیامرزد.

عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا يَنْجُو مِنَ اَلذَّنْبِ إِلاَّ مَنْ أَقَرَّ بِهِ.

امام باقر علیه السّلام می فرماید:از گناه نجات نیابد بجز آن کس که بدان اعتراف نماید.

عَنْهُ قَالَ : كَفَى بِالنَّدَمِ تَوْبَة .

امام باقر علیه السّلام می فرماید:پشیمانی برای توبه کافی است.

وَ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا مِنْ عَبْدٍ يَعْمَلُ عَمَلا لاَ يَرْضَاهُ اَللَّهُ إِلاَّ سَتَرَ عَلَيْهِ أَوَّلا فَإِذَا ثَنَّى سَتَرَ عَلَيْهِ فَإِذَا ثَلَّثَ أَهْبَطَ اَللَّهُ مَلَكا فِي صُورَةِ آدَمِيٍّ يَقُولُ لِلنَّاسِ إِنَّ فُلاَنا يَعْمَلُ كَذَا وَ كَذَا.

امام باقر علیه السّلام فرمود:هر بندۀ مؤمنی عملی را که مورد رضای خدا نیست انجام دهد خداوند نخستین بار گناهش را می پوشاند، و اگر مرتبۀ دوم انجام دهد باز هم خداوند بر او می پوشاند، و هر گاه مرتبۀ سوم مرتکب شد، خداوند ملکی را به صورت آدمی به زمین می فرستد تا به مردم اعلام کند که:فلانی فلان کار و فلان عمل را انجام داد.