مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي قَوْلِهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَإِنَّهُ كٰانَ لِلْأَوّٰابِينَ غَفُورا : قَالَ هُمُ اَلتَّوَّابُونَ اَلْمُتَعَبِّدُونَ .
امام صادق علیه السّلام در مورد قول خداوند متعال او بازگشت کنندگان را می بخشد می فرماید:آنان بسیار توبه کنندگان و عبادت کنندگانند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ وَ عَلاَ يَفْرَحُ بِتَوْبَةِ عَبْدِهِ إِذَا تَابَ كَمَا يَفْرَحُ أَحَدُكُمْ بِضَالَّتِهِ إِذَا وَجَدَهَا.
امام صادق علیه السّلام از قول رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل فرمود:خداوند جلّ و علا از توبۀ بنده اش چون توبه نماید شاد شود، چنانچه یکی از شما به پیدا شدن گمشدۀ خود شاد گردد.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَعْطَى اَلتَّائِبِينَ ثَلاَثَ خِصَالٍ لَوْ أَعْطَى خَصْلَة مِنْهَا جَمِيعَ أَهْلِ اَلسَّمَاوَاتِ وَ اَلْأَرْضِ لَنَجَوْا بِهَا قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِنَّ اَللّٰهَ يُحِبُّ اَلتَّوّٰابِينَ وَ يُحِبُّ اَلْمُتَطَهِّرِينَ : فَمَنْ أَحَبَّهُ اَللَّهُ لَمْ يُعَذِّبْهُ وَ قَوْلُهُ اَلَّذِينَ يَحْمِلُونَ اَلْعَرْشَ وَ مَنْ حَوْلَهُ : إِلَى قَوْلِهِ ذٰلِكَ هُوَ اَلْفَوْزُ اَلْعَظِيمُ : وَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ اَلَّذِينَ لاٰ يَدْعُونَ مَعَ اَللّٰهِ إِلٰها آخَرَ : إِلَى قَوْلِهِ وَ كٰانَ اَللّٰهُ غَفُورا رَحِيما : .
امام صادق علیه السّلام می فرماید:خدای عزّ و جل به توبه کنندگان سه خصلت داده؛ که اگر یکی از آنها را به تمامی اهل آسمانها و زمین داده می شد همگی به وسیلۀ آن نجات می یافتند: در فرموده اش: خداوند توبه کنندگان را دوست دارد و پاکیزگان را دوست دارد پس هر که را خدا دوست داشته باشد عذابش نکند. دیگر قول خدای متعال که فرمود: آن کسانی که حامل عرشند و کسانی که در گرد آنند تا آنجا که می فرماید: و اینست آن رستگاری بزرگ . قول خداوند که می فرماید: و آنان که نخوانند با خدا معبود دیگری تا جایی که می فرماید: و خداوند آمرزنده و مهربان است .
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِسَنَةٍ قَبِلَ اَللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ سَنَة لَكَثِيرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِشَهْرٍ قَبِلَ اَللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اَلشَّهْرَ لَكَثِيرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِجُمْعَةٍ قَبِلَ اَللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ جُمْعَة لَكَثِيرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ مَوْتِهِ بِيَوْمٍ قَبِلَ اَللَّهُ تَوْبَتَهُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ يَوْما لَكَثِيرٌ مَنْ تَابَ قَبْلَ أَنْ يُعَايِنَ قَبِلَ اَللَّهُ تَوْبَتَهُ.
امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل می کند که فرمود:هر که یک سال قبل از مرگش توبه کند خداوند توبه اش را بپذیرد، سپس فرمود:یک سال زیاد است هر که یک ماه قبل از مرگش توبه کند خدا توبه اش را بپذیرد، سپس فرمود:یک ماه زیاد است، هر که یک هفته قبل از مرگش توبه نماید خدا توبه اش را بپذیرد، سپس فرمود:یک هفته زیاد است، هر که یک روز قبل از مرگش توبه نماید خدا توبه اش را بپذیرد، سپس فرمود:یک روز زیاد است، هر که پیش از دیدار مرگ توبه کند خدا توبه اش را بپذیرد.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَلْعَبْدَ لَيُذْنِبُ اَلذَّنْبَ فَيُغْفَرُ لَهُ قَالَ قُلْتُ فَكَيْفَ ذَاكَ قَالَ لاَ يَزَالُ نَادِما عَلَيْهِ مُسْتَغْفِرا مِنْهُ حَتَّى يُغْفَرَ لَهُ .
امام صادق علیه السّلام می فرماید:بنده گناهی را انجام می دهد و خداوند او را بیامرزد، راوی می گوید:پرسیدم:چگونه چنین چیزی ممکن است؟فرمود:دائما بر گناهش پشیمان است و از آن طلب آمرزش می کند تا وقتی آمرزیده شود.
وَ مِنْ كِتَابٍ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلتَّائِبُ مِنَ اَلذَّنْبِ كَمَنْ لاَ ذَنْبَ لَهُ وَ اَلْمُقِيمُ عَلَى اَلذَّنْبِ وَ هُوَ يَسْتَغْفِرُ كَالْمُسْتَهْزِئِ.
امام صادق علیه السّلام می فرماید: توبه کنندۀ از گناه همانند کسی است که گناه ندارد، و آنکه در گناه بماند در حالی که طلب آمرزش می کند همچون مسخره چی است.
مِنْ كِتَابِ اَلْإِرْشَادِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ تَأْخِيرُ اَلتَّوْبَةِ اِغْتِرَارٌ وَ طُولُ اَلتَّسْوِيفِ حَيْرَةٌ وَ اَلاِعْتِلاَلُ عَلَى اَللَّهِ هَلَكَةٌ وَ اَلْإِصْرَارُ عَلَى اَلذَّنْبِ أَمْنٌ لِمَكْرِ اَللَّهِ فَلاٰ يَأْمَنُ مَكْرَ اَللّٰهِ إِلاَّ اَلْقَوْمُ اَلْخٰاسِرُونَ : .
امام صادق علیه السّلام فرمود:به تأخیر انداختن توبه فریفتن خویش است، ادامۀ تأخیر سرگردانیست، و عذرتراشی در برابر خدا نابودیست، و اصرار بر گناه به خیال آسودگی از مؤاخذۀ خداست، و از مکر خدا بجز افراد زیانکار آسوده نباشند.
وَ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَا مِنْ شَيْءٍ أَحَبَّ إِلَى اَللَّهِ مِنْ شَابٍّ تَائِبٍ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هیچ چیز نزد خداوند محبوبتر از جوان توبه کننده نیست.
وَ قَالَ : إِذَا تَابَ اَلْعَبْدُ تَوْبَة نَصُوحا : أَحَبَّ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ يَسْتُرَ عَلَيْهِ فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ فَقُلْتُ وَ كَيْفَ يَسْتُرُ عَلَيْهِ قَالَ يُنْسِي مَلَكَيْهِ مَا كَتَبَا عَلَيْهِ مِنَ اَلذُّنُوبِ وَ يُوحِي إِلَى جَوَارِحِهِ أَنِ اُكْتُمِي عَلَيْهِ ذُنُوبَهُ وَ يُوحِي إِلَى بِقَاعِ اَلْأَرْضِ أَنِ اُكْتُمِي عَلَيْهِ مَا كَانَ يَعْمَلُ عَلَيْكِ مِنَ اَلذُّنُوبِ فَيَلْقَى اَللَّهَ حِينَ يَلْقَاهُ وَ لَيْسَ عَلَيْهِ شَيْءٌ مِنَ اَلذُّنُوبِ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:چون بنده توبه ای مانند توبۀ نصوح نماید، خداوند دوست دارد که گناهان او را در دنیا و آخرت بپوشاند، راوی گوید:پرسیدم؛ چگونه بر او پرده پوشی کند؟فرمود:هر چه از گناهان که دو فرشتۀ مأمور در نامۀ عملش نوشته اند از یادشان ببرد، و به اعضاء و جوارح او وحی می کند که:گناهانی را که به وسیلۀ آنها انجام داده پنهان کنند، و به قطعه های زمین وحی کند گناهانی را که روی آنها انجام داده پنهان دارند، در این هنگام خدا را ملاقات می کند در حالی که اثری از آن گناهان وجود ندارد.
سُئِلَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنِ اَلتَّوْبَةِ اَلنَّصُوحِ قَالَ هُوَ اَلذَّنْبُ اَلَّذِي لاَ يُعَادُ عَلَيْهِ أَبَدا .
از امام باقر علیه السّلام در مورد توبه نصوح پرسیده شد، امام علیه السّلام فرمود:توبه از گناهی است که هرگز به سوی آن باز نگردد.
وَ قَالَ : مَا مِنْ عَبْدٍ مُؤْمِنٍ يُذْنِبُ إِلاَّ أَجَّلَهُ اَللَّهُ سَبْعَ سَاعَاتٍ فَإِنْ هُوَ تَابَ لَمْ يُكْتَبْ عَلَيْهِ شَيْءٌ وَ إِنْ لَمْ يَتُبْ كَتَبَ اَللَّهُ عَلَيْهِ سَيِّئَة .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر بندۀ مؤمنی که گناهی کند خداوند هفت ساعت به او مهلت دهد، اگر توبه کرد چیزی در نامۀ عمل او نوشته نخواهد شد و اگر توبه نکرد یک گناه بر او نوشته شود.
وَ قَالَ : إِذَا أَكْثَرَ اَلْعَبْدُ مِنَ اَلاِسْتِغْفَارِ رُفِعَتْ صَحِيفَتُهُ وَ هِيَ تَتَلَأْلَأُ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:هر گاه بنده بسیار استغفار کند نامۀ عملش بالا رود در حالی که می درخشد.