احادیث درباره یاری مؤمن از امام صادق (ع)

عَنْ مُعَلَّى بْنِ خُنَيْسٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى لَيَأْذَنُنِي بِحَرْبٍ مَنِ اِسْتَذَلَّ عَبْدِيَ اَلْمُؤْمِنَ وَ أَنَا أَسْرَعُ شَيْءٍ إِلَى نُصْرَةِ أَوْلِيَائِي.

معلّی بن خنیس گوید:از امام صادق علیه السّلام شنیدم که فرمود:خداوند متعال می فرماید: هر کس بندۀ مؤمنم را خوار کند باید آماده جنگ با من شود، و من زودتر از همه به یاری دوستانم می شتابم.

يَا عَبْدَ اَللَّهِ لَقَدْ نَصَبَ إِبْلِيسُ حَبَائِلَهُ فِي دَارِ اَلْغُرُورِ فَمَا يَقْصِدُ فِيهَا إِلاَّ أَوْلِيَاءَنَا وَ لَقَدْ جَلَّتِ اَلْآخِرَةُ فِي أَعْيُنِهِمْ حَتَّى مَا يُرِيدُونَ بِهَا بَدَلاً ثُمَّ قَالَ آهِ آهِ عَلَى قُلُوبٍ حُشِيَتْ نُوراً وَ إِنَّمَا كَانَتِ اَلدُّنْيَا عِنْدَهُمْ بِمَنْزِلَةِ اَلشُّجَاعِ اَلْأَرْقَمِ وَ اَلْعَدُوِّ اَلْأَعْجَمِ أَنِسُوا بِاللَّهِ وَ اِسْتَوْحَشُوا مِمَّا بِهِ اِسْتَأْنَسَ اَلْمُتْرَفُونَ أُولَئِكَ أَوْلِيَائِي حَقّاً وَ بِهِمْ تُكْشَفُ كُلُّ فِتْنَةٍ وَ تُرْفَعُ كُلُّ بَلِيَّةٍ يَا اِبْنَ جُنْدَبٍ حَقٌّ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ يَعْرِفُنَا أَنْ…

سخنان امام صادق علیه السلام از ابو عبد الله جعفر بن محمد صلی الله علیه و آله به طور مفصل در خصوص این معانی (پند و اندرز و غیره)روایت شده است. - سفارش امام صادق علیه السلام به عبد الله بن جندب -روایت شده که امام صادق علیه السلام فرمود: ای عبد الله به طور قطع، ابلیس دامهای خود را در این سرای فریب گسترده و هدفش از آن جز دستیابی به دوستان ما نیست، ولی سرای دیگر به دیده آنان چنان پرجلال است که هیچ چیزی را جایگزین آن نسازند. وه، وه بر دلهایی که سرشار از روشنایی است و به راستی، دنیا از دیدگاه آنان چون مار گزنده خوش خط و خال و دشمنی بی زبان است. آنان با خدا انس دارند و از آنچه خوشگذران ها به آن عادت کرده اند، گریزانند. به یقین، اینان دوستان من اند که به خاطر آنها هر فتنه ای ریشه کن شود و هر بلایی…

أَمَّا بَعْدُ فَسَلُوا رَبَّكُمُ اَلْعَافِيَةَ وَ عَلَيْكُمْ بِالدَّعَةِ وَ اَلْوَقَارِ وَ اَلسَّكِينَةِ وَ اَلْحَيَاءِ وَ اَلتَّنَزُّهِ عَمَّا تَنَزَّهَ عَنْهُ اَلصَّالِحُونَ مِنْكُمْ وَ عَلَيْكُمْ بِمُجَامَلَةِ أَهْلِ اَلْبَاطِلِ تَحَمَّلُوا اَلضَّيْمَ مِنْهُمْ وَ إِيَّاكُمْ وَ مُمَاظَّتَهُمْ دِينُوا فِيمَا بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَهُمْ إِذَا أَنْتُمْ جَالَسْتُمُوهُمْ وَ خَالَطْتُمُوهُمْ وَ نَازَعْتُمُوهُمُ اَلْكَلاَمَ فَإِنَّهُ لاَ بُدَّ لَكُمْ مِنْ مُجَالَسَتِهِمْ وَ مُخَالَطَتِهِمْ وَ مُنَازَعَتِهِمْ بِالتَّقِيَّةِ اَلَّتِي أَمَرَكُمُ اَللَّهُ بِهَا فَإِذَا اُبْتُلِيتُمْ بِذَلِكَ مِنْهُمْ…

نامه امام صادق علیه السلام به گروهی از شیعیان و یارانش -اما بعد، از پروردگارتان عافیت خواهید. نرمخو و باوقار باشید. آرامش و حیای خود را حفظ نمایید. خوبان شما از هر چه کناره جویی می کنند شما نیز کناره گیرید. با اهل باطل مودبانه رفتار کنید و بی ادبی و ستم آنان را تحمل نمایید و از درگیر شدن با آنها خودداری کنید. اگر گاهی مجبورید با آنها همنشینی و معاشرت و جر و بحث نمایید، باید اصل تقیه را که خدا به آن فرمانتان داده مد نظرتان باشد و طبق آن رفتار نمایید؛ پس اگر در اثر رعایت نکردن تقیه گرفتارشان شوید، به آزار و اذیت شما پردازند و ناخوشایندی شما را در چهره هایتان بخوانند و اگر نه این بود که خدا شر آنان را از شما دور ساخته است بر شما یورش می آوردند. -عداوت و کینه ای که از شما به دل دارند بیشتر از آن…

وَ هِيَ جِهَتَانِ فَإِحْدَى اَلْجِهَتَيْنِ مِنَ اَلْوِلاَيَةِ وِلاَيَةُ وُلاَةِ اَلْعَدْلِ اَلَّذِينَ أَمَرَ اَللَّهُ بِوِلاَيَتِهِمْ وَ تَوْلِيَتِهِمْ عَلَى اَلنَّاسِ وَ وِلاَيَةِ وُلاَتِهِ وَ وُلاَةِ وُلاَتِهِ إِلَى أَدْنَاهُمْ بَاباً مِنْ أَبْوَابِ اَلْوِلاَيَةِ عَلَى مَنْ هُوَ وَالٍ عَلَيْهِ وَ اَلْجِهَةُ اَلْأُخْرَى مِنَ اَلْوِلاَيَةِ وِلاَيَةُ وُلاَةِ اَلْجَوْرِ وَ وُلاَةِ وُلاَتِهِ إِلَى أَدْنَاهُمْ بَاباً مِنَ اَلْأَبْوَابِ اَلَّتِي هُوَ وَالٍ عَلَيْهِ فَوَجْهُ اَلْحَلاَلِ مِنَ اَلْوِلاَيَةِ وِلاَيَةُ اَلْوَالِي اَلْعَادِلِ اَلَّذِي أَمَرَ اَللَّهُ بِمَعْرِفَتِهِ وَ وِلاَيَتِهِ وَ…

تفسیر معنی انواع ولایت -ولایت و حکومت بر مردم دو راه دارد: یکی از آن دو، ولایت حکمرانان دادگر است که خدا به ولایت آنان فرمان داده و آنان را بر مردم سرپرست نموده و ولایت و حکومت ماموران و کارگزاران حکمرانان است تا برسد به پایین ترین رده آنان. این بابی از ابواب ولایت است از نظر کسی که بر آنها ماموریت دارد. و راه دیگر از ولایت، ولایت و حکومت حکمرانان ناحق است و ولایت کارگزاران او تا برسد به پایین ترین رده آنان. این نیز بابی از ابواب به عهده گرفتن امور حکومتی است؛ پس نوع حلال کارگزاری همان پذیرفتن ولایت حکمران دادگر است که خداوند فرمان داده به شناختن او و تحت ولایت او قرار گرفتن و در خدمت او و کارگزارانش بودن، در همان راستا که خداوند حکمران دادگر را مامور داشته، بدون افزودن یا کاستن از آنچه خدا…

فَإِجَارَةُ اَلْإِنْسَانِ نَفْسَهُ أَوْ مَا يَمْلِكُ أَوْ يَلِي أَمْرَهُ مِنْ قَرَابَتِهِ أَوْ دَابَّتِهِ أَوْ ثَوْبِهِ بِوَجْهِ اَلْحَلاَلِ مِنْ جِهَاتِ اَلْإِجَارَاتِ أَنْ يُؤْجِرَ نَفْسَهُ أَوْ دَارَهُ أَوْ أَرْضَهُ أَوْ شَيْئاً يَمْلِكُهُ فِيمَا يُنْتَفَعُ بِهِ مِنْ وُجُوهِ اَلْمَنَافِعِ أَوِ اَلْعَمَلِ بِنَفْسِهِ وَ وُلْدِهِ وَ مَمْلُوكِهِ أَوْ أَجِيرِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَكُونَ وَكِيلاً لِلْوَالِي أَوْ وَالِياً لِلْوَالِي فَلاَ بَأْسَ أَنْ يَكُونَ أَجِيراً يُؤْجِرُ نَفْسَهُ أَوْ وُلْدَهُ أَوْ قَرَابَتَهُ أَوْ مِلْكَهُ أَوْ وَكِيلَهُ فِي إِجَارَتِهِ لِأَنَّهُمْ وُكَلاَءُ اَلْأَجِيرِ مِنْ…

اما تفسیر اجاره ها -اگر انسان خود یا مال خود یا کسی را که در اثر خویشاوندی سرپرست اوست یا چهارپای خود یا جامه خود را به صورتی حلال از راههای اجاره، به این طریق که خود را یا خانه یا زمین یا چیزی را که مالک آن است به کاری که به نوعی از انواع برای او سودآور است به اجاره دهد یا خود و فرزند و برده و مزدورش را-بدون آن که وکیل فرمانروا یا کارگزار فرمانروا گردد-به کاری وادارد، ولی اشکال ندارد خود یا فرزند یا خویشاوند یا برده یا وکیلش را اجیر دیگری سازد؛ -زیرا آنان از جانب او گماشته شده اند نه اینکه گماشته فرمانروا باشند. مانند باربری که بار معینی را با مزد معین به جای معینی حمل می کند و فرق نمی کند که این بار را که حمل آن امری است جایز، خود حمل نماید یا برده یا چهار پایش یا شخص دیگری اجیر کند که این…

فَهِمْتُ مَا ذَكَرْتَ أَنَّكَ اِهْتَمَمْتَ بِهِ مِنَ اَلْعِلْمِ بِوُجُوهِ مَوَاضِعِ مَا لِلَّهِ فِيهِ رِضًا وَ كَيْفَ أُمْسِكُ سَهْمَ ذِي اَلْقُرْبَى مِنْهُ وَ مَا سَأَلْتَنِي مِنْ إِعْلاَمِكَ ذَلِكَ كُلَّهُ فَاسْمَعْ بِقَلْبِكَ وَ اُنْظُرْ بِعَقْلِكَ ثُمَّ أَعْطِ فِي جَنْبِكَ اَلنَّصَفَ مِنْ نَفْسِكَ فَإِنَّهُ أَسْلَمُ لَكَ غَداً عِنْدَ رَبِّكَ اَلْمُتَقَدِّمِ أَمْرُهُ وَ نَهْيُهُ إِلَيْكَ وَفَّقَنَا اَللَّهُ وَ إِيَّاكَ اِعْلَمْ أَنَّ اَللَّهَ رَبِّي وَ رَبَّكَ مَا غَابَ عَنْ شَيْ ءٍ وَ ما كانَ رَبُّكَ نَسِيًّا وَ مَا فَرَّطَ فِي اَلْكِتَابِ مِنْ شَيْ ءٍ وَ كُلَّ شَيْ ءٍ فَصَّلَهُ تَفْصِيلاً…

نامه امام صادق علیه السلام در باره غنایم و وجوب خمس -از آنچه که ذکر نموده بودی دریافتم که اهتمام داری مواردی را که خدا به آنها خرسند است دریابی و بدانی چگونه من سهم ذی القربی خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله را از آن موارد برداشت می کنم. و همچنین از اینکه درخواست کرده بودی تو را در جریان همه این موارد قرار دهم، منظورت را دریافتم و اینک خوب دل بسپار -و چشم خرد خود را نیک گشا و آنگاه از جانب خود انصاف ده که فردای قیامت در پیشگاه پروردگارت که تو را امر و نهی فرموده چگونه باید باشی که برایت سلامت بارتر باشد. خداوند به ما و تو، توفیق ارزانی فرماید. بدان که خداوند، پروردگار من و پروردگار تو، چیزی را نادیده نگرفته «پروردگارت هرگز فراموشکار نیست» سوره مریم ، آیه 64 و چیزی را در قرآن فروگذار نکرده و…

وَ مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لِلْمُؤْمِنِ عَلَى اَلْمُؤْمِنِ سَبْعَةُ حُقُوقٍ وَاجِبَاتٍ مَا فِيهَا حَقٌّ إِلاَّ وَ عَلَيْهِ وَاجِبٌ إِنْ خَالَفَهُ خَرَجَ مِنْ وَلاَيَةِ اَللَّهِ وَ تَرَكَ طَاعَتَهُ وَ لَمْ يَكُنْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ نَصِيبٌ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ حَدِّثْنِي مَا هِيَ قَالَ أَيْسَرُ حَقٍّ مِنْهَا أَنْ يُحِبَّ لَهُ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ وَ يَكْرَهَ لَهُ مَا يَكْرَهُ لِنَفْسِهِ وَ اَلْحَقُّ اَلثَّانِي أَنْ يَمْشِيَ فِي حَاجَتِهِ وَ يَبْتَغِيَ رِضَاهُ وَ لاَ يُخَالِفَ قَوْلَهُ وَ اَلْحَقُّ اَلثَّالِثُ أَنْ…

امام صادق علیه السّلام فرمود:مؤمن بر مؤمن هفت حق واجب دارد، که اگر مخالف آن عمل کند از فرمان و اطاعت خدا خارج شده، و خداوند در این حقوق بهره ای ندارد، عرض کردم: فدایت شوم، آن حقوق را بیان فرمایید که چیست؟ فرمود:آسانترین آنها آنکه هر چه برای خودت دوست داری برای او هم دوست بدار، و هر چه برای خودت نمی پسندی برای او هم مپسند، و حقّ دوم اینکه:حاجتش را بر آوری و رضایتش را کسب کنی، و با گفتارش مخالفت نکنی، و حقّ سوم اینکه:با جان و مال و دست و پا و زبانت او را یاری کنی، و حقّ چهارم اینکه:چشم و راهنما و آیینه او و حافظ سرّش باشی، و حقّ پنجم اینکه:تو سیر نباشی و او گرسنه، و تو نباشی پوشیده نباشی و او برهنه، و سیراب نباشی و او تشنه، و حقّ ششم اینکه:اگر تو زن و خادم داری و او زن و خادم ندارد، خادمت را…

مِنْ كِتَابِ صِفَاتِ اَلشِّيعَةِ عَنْ زَيْدٍ اَلشَّحَّامِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اِصْبِرْ يَا زَيْدُ عَلَى أَعْدَائِكَ فَإِنَّكَ لَنْ تُكَافِيَ مَنْ عَصَى اَللَّهَ فِيكَ بِأَكْثَرَ مِنْ أَنْ تُطِيعَ اَللَّهَ فِيهِ إِنَّ اَللَّهَ يَذُودُ عَبْدَهُ اَلْمُؤْمِنَ عَمَّا يَكْرَهُ كَمَا يَذُودُ أَحَدُكُمُ اَلْجَمَلَ اَلْغَرِيبَ اَلَّذِي لَيْسَ لَهُ عَنْ إِبِلِهِ يَا زَيْدُ إِنَّ اَللَّهَ اِصْطَفَى اَلْإِسْلاَمَ وَ اِخْتَارَهُ فَأَحْسِنُوا صُحْبَتَهُ بِالسَّخَاءِ وَ حُسْنِ اَلْخُلُقِ.

امام صادق علیه السّلام به زید شحّام فرمود:ای زید در مقابل دشمنانت صبر کن زیرا کسی را که نسبت به تو خدا را نافرمانی کرده، هرگز نتوانی بهتر از اطاعت خدا نسبت به او تلافی کنی، خداوند بندۀ مؤمنش را از آنچه دوست ندارد دور می کند، همان طور که شما شتر غریبی را که جزء شتران شما نیست دور می کنید، ای زید خداوند اسلام را برگزید و آن را اختیار نمود، شما با جود و بخشش و اخلاق نیکو، اسلام را یاری کنید.

عَنْ عَلِيِّ بْنِ حُمْرَانَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : خَرَجْتُ أَنَا وَ أَبِي ذَاتَ يَوْمٍ فَإِذَا هُوَ بِأُنَاسٍ مِنْ أَصْحَابِنَا بَيْنَ اَلْقَبْرِ وَ اَلْمِنْبَرِ فَدَنَا مِنْهُمْ وَ سَلَّمَ عَلَيْهِمْ ثُمَّ قَالَ وَ اَللَّهِ إِنِّي لَأُحِبُّ رِيحَكُمْ وَ أَرْوَاحَكُمْ فَأَعِينُونَا عَلَى ذَلِكَ بِوَرَعٍ وَ اِجْتِهَادٍ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ وَلاَيَتَنَا لاَ تُنَالُ إِلاَّ بِالْوَرَعِ وَ اَلاِجْتِهَادِ إِذَا اِئْتَمَّ أَحَدُكُمْ بِعَبْدٍ فَلْيَعْمَلْ بِعَمَلِهِ أَنْتُمْ شِيعَةُ اَللَّهِ وَ أَنْتُمْ شُرْطَةُ اَللَّهِ وَ أَنْتُمْ أَنْصَارُ اَللَّهِ وَ…

امام صادق علیه السّلام فرمود:روزی من و پدرم از خانه خارج شدیم، آنجا پدرم با عدّه ای از اصحاب ما بین قبر و منبر روبرو شد، نزدیک آنها شد و بر آنها سلام کرد، سپس فرمود: بخدا قسم من بوی شما و نفس شما را دوست دارم، ما را بر این محبت به وسیلۀ پرهیزگاری و سعی و تلاش خود یاری کنید، و بدانید جز به پرهیزگاری و تلاش و کوشش کسی به ولایت و دوستی ما نرسد، هر گاه یکی از شماها اقتدای به بنده ای از بندگان خدا نمود باید مثل او عمل کند، شما شیعیان خدایید، شما سربازان خدائید، شما یاوران خدایید، و شما پیشی گیرندگان اوّلین و آخرین هستید، و در دنیا اولین پیشی گیرندگان به ولایت مائید و در آخرت پیشی گیرندگان به سوی بهشت هستید، ما به ضمانت خدا و رسولش بهشت را برای شما ضمان کرده ایم، شما پاکانید و زنان شما پاکانند، هر…

عَنْ إِبْرَاهِيمَ اَلثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَخْذُلُ أَخَاهُ وَ هُوَ يَقْدِرُ عَلَى نُصْرَتِهِ إِلاَّ خَذَلَهُ اَللَّهُ فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ وَ إِنْ نَصَرَهُ كَانَ أَفْضَلَ مِنْ صِيَامِ شَهْرٍ وَ اِعْتِكَافِهِ فِي اَلْمَسْجِدِ اَلْحَرَامِ .

امام صادق علیه السّلام فرمود:هر مؤمنی که برادر مؤمنش را خوار سازد در حالی که قادر بر یاری اوست خداوند او را در دنیا و آخرت خوار کند، و اگر او را یاری کند ثوابش از یک ماه روزه گرفتن و اعتکاف در مسجد الحرام بیشتر است.

قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَجِبْتُ لِمَنْ فَزِعَ مِنْ أَرْبَعٍ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى أَرْبَعٍ عَجِبْتُ لِمَنْ خَافَ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ حَسْبُنَا اَللّٰهُ وَ نِعْمَ اَلْوَكِيلُ : فَإِنِّي سَمِعْتُ اَللَّهَ يَقُولُ بِعَقِبِهَا فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اَللّٰهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ : وَ عَجِبْتُ لِمَنِ اِغْتَمَّ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ أَنْتَ سُبْحٰانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ اَلظّٰالِمِينَ : فَإِنِّي سَمِعْتُ اَللَّهَ يَقُولُ بِعَقِبِهَا وَ نَجَّيْنٰاهُ مِنَ اَلْغَمِّ وَ كَذٰلِكَ نُنْجِي اَلْمُؤْمِنِينَ : وَ عَجِبْتُ…

امام صادق علیه السّلام فرمود:در شگفتم از کسی که از چهار چیز می هراسد؛ چرا به چهار چیز پناهنده نمی شود؟در شگفتم از آنکه می ترسد چرا پناه نمی برد به فرمودۀ خدای عز و جل خداوند ما را بس است و چه وکیل خوبی است زیرا شنیدم که خدای عزّ و جل به دنبال آن می افزاید: به واسطۀ نعمت و فضلی که از طرف خداوند شامل حالشان گردید بازگشتند و هیچ بدی به آنان نرسید . و در شگفتم از کسی که اندوهناک است؛ چرا پناه نمی برد به فرمودۀ خدای عزّ و جل: معبودی جز تو نیست، تو منزّهی راستی که من از ستمکاران هستم زیرا شنیدم که خدای عزّ و جل به دنبال آن می فرماید: و از اندوه نجاتش دادیم و مؤمنین را این چنین می رهانیم . و در شگفتم از کسی که در باره اش حیله ای بکار رفته چرا به فرمودۀ خدای تعالی پناه نمی برد کار خود را به خدا وامی…

أَيُّمَا رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِنَا اِسْتَعَانَ بِهِ رَجُلٌ مِنْ إِخْوَانِهِ فِي حَاجَةٍ فَلَمْ يُبَالِغْ فِيهَا بِكُلِّ جُهْدِهِ فَقَدْ خَانَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ اَلْمُؤْمِنِينَ قَالَ أَبُو بَصِيرٍ قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع مَا تَعْنِي بِقَوْلِكَ وَ اَلْمُؤْمِنِينَ قَالَ مِنْ لَدُنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ ع إِلَى آخِرِهِمْ .

ابو بصیر گوید: شنیدم که امام صادق علیه السلام فرمود: هر یک از یاران ما که برادرش در حاجتی از او یاری خواهد و او تمام تلاشش را به کار نگیرد بی گمان بر خدا و پیامبرش و مومنین خیانت ورزیده است. عرض کردم: منظور شما از«مومنین» چه کسانی هستند؟ فرمود: از امیر مومنان صلوات الله علیه گرفته تا آخرین نفر آنان.