احادیث پیامبر اکرم (ص)

عن انس بن مالک اهدی لرسول الله صلی الله علیه وآله طیر فقال: اللّهُمَّ ائْتِنی بِرَجُلٍ یحِبُّهُ اللهُ وَ یحِبُّهُ رَسُولُهُ، قالَ أنَس: فَأتی عَلِی فَقَرَعَ البابَ فَقُلْتُ: إنَّ رَسُولَ اللهِ صَلَی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ مَشْغُولٌ وَ کنْتُ احِبُّ أنْ یکونَ مِنَ الأنْصارِ ثُمَّ، إنَّ عَلِیاً فَعَلَ مِثْلَ ذلِک، ثُمَّ أتَی الثالِثَةَ، فَقالَ رَسُولُ الله صَلَی اللهُ عَلَیهِ وَ آلِهِ: یا أنَسُ أدْخِلْهُ فَقَدْ عَنَیتُهُ فَلَمّا أقْبَلَ قَالَ: اللّهُمَّ والِ اللّهُمَّ والِ.

از انس بن مالک روایت شده: پرنده کباب شده ای برای رسول خدا صلی الله علیه وآله هدیه آوردند حضرت فرمود: خدایا مردی را برسان که خدا او را دوست می دارد و پیامبر نیز او را دوست می دارد تا با من در خوردن این مرغ بریان شریک شود. انس گوید: «ناگهان علی در را کوفته تا بر پیامبر صلی الله علیه وآله وارد شود.» گفتم: «رسول خدا صلی الله علیه وآله سرگرم کاری است و دوست داشتم شخصی که می آید از انصار (مردم مدینه) باشد.» طولی نکشید بار دیگر علی در را به صدا درآورد، سومین بار نیز علی در را زد. در این هنگام پیامبر فرمود: «در را باز کن که من در دعایم او را قصد کردم.» و چون علی به نزد رسول خدا رسید پیامبر اکرم گفت: «خداوندا! دوستش بدار، خداوندا! دوستش بدار.»

1. اسد الغابة، 30: 4. در آن آمده است این حدیث را بیش از یک راوی از انس روایت کرده اند. البدایة و النهایة، 354: 7 و 388؛ العلل المتناهیة، 323: 1/ 367 و 234/ 373 و 375 و 236/ 376 و 377؛ تاریخ دمشق، 2/ 131/ 639 و در موارد متعدد دیگر این کتاب این حدیث نقل شده است. خوارزمی در مقتل الحسین علیه السلام، ص 46 می نویسد: حافظ ابن مردویه این حدیث را با صد و بیست سند روایت کرد: و ابو عبدالله حافظ گوید: حدیث طیر را اگر چه مسلم و بخاری درکتاب خود نیاورده اند صحیح است اگر خواهان اطلاعات گسترده تر در این زمینه هستید به کتاب العبقات مراجعه فرمایید.

عن علی علیه السلام قال: أخبرنی رسول الله صلی الله علیه وآله: إنَّ أوَّلَ مَنْ یدْخُلُ الْجَنَّةَ أنَا و فاطِمَةُ وَ الْحَسَنُ وَ الْحُسَینُ. فَقُلْتُ: یا رَسُولَ اللهِ، صَلَی اللهُ عَلَیهِ وَآلِهِ فَمُحِبُّونا؟ قالَ: مِنْ وَرائِکمْ.

از علی نقل است که فرمود: رسول خدا صلی الله علیه وآله به من فرمود: همانا نخستین گروهی که به بهشت در آیند من و فاطمه و حسن و حسین می باشیم. پرسیدم: «دوستداران ما چه موقعیتی دارند؟» فرمود: «ایشان به دنبال سر شما وارد بهشت می شوند.»

1. کنز العمال، 639: 12/ 37613 به نقل از مستدرک حاکم و صواعق و ذخائر العقبی و غیر آن.

عن حذیفة: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلی قَسیمُ النّارِ.

از حذیفه روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: علی تقسیم گر آتش دوزخ است.

1. الفردوس، 64: 3/ 4180. نیز مراجعه شود به طبقات الحنابله، 32: 1؛ تاریخ دمشق (ترجمة الامام علی علیه السلام) 253: 2/ 775. دار قطنی در العلل الواردة (273: 6/ 1132) از ابوذر روایت کرده که رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: «علی تقسیم گر آتش دوزخ است، دوستانش را به بهشت و دشمنانش را به دوزخ می افکند.» در طبقات الحنابله (320: 1/ 448) محمد بن منظور طوسی می گوید: نزد احمد بن حنبل بودیم که مردی به وی گفت: ای اباعبدالله! چه گویی درباره این حدیثی که علی گفته است: «من تقسیم کننده آتش دوزخم.» احمد گفت: چه انکاری در این حدیث دارید؟ مگر برای ما از پیامبر روایت نشده که به علی فرمود: «جز مؤمن تو را دوست نمی دارد، و جز منافق تو را دشمن نمی دارد؟» گفتم: [چرا.] گفت: [جای ] مؤمن کجاست؟ گفتیم: بهشت. گفت: [جای ] منافق در کجاست؟ پاسخ دادیم، در آتش. گفت بنابراین علی تقسیم گر آتش دوزخ است.

عن ابن عباس: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلِی بْنُ أبی طالب بابُ حِطَّةٍ، مَنْ دَخَلَ مِنْهُ کانَ مُؤْمِناً، وَ مَنْ خَرَجَ مِنْهُ کان کافِراً.

از ابن عباس روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: علی بن ابی طالب باب حطه بنی اسرائیل است کسی که از آن در وارد شود مؤمن است و کسی که از او خارج گردد کافر است.

1. الفردوس، 64: 3/ 4179؛ فیض القدیر، 5592؛ کنز العمال/ 32910؛ زهر الفردوس، 315: 2 به نقل از ابن عمر. الجامع الصغیر، 96: 2.

عن ابن عباس: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلِی مِنّی بِمَنْزِلَةِ رَأسی مِنْ بَدَنی.

از ابن عباس روایت شده که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: علی، به منزله سر از جسدم است.

1. الفردوس، 62: 3/ 4174؛ فیض القدیر/ 5596؛ زهر الفردوس، 316: 2 به گونه مسند؛ مناقب خوارزمی، 144/ 167 و 148/ 174، و ابن مغازلی در المناقب، 92/ 135 از رسول خدا صلی الله علیه وآله نقل کرده که فرمود: «علی نسبت به من همچون سر است به بدنم.» و با سند دیگری به شماره 136 از رسول اکرم صلی الله علیه وآله نقل کرده که حضرت فرمود: «علی نسبت به من مانند سرم است به تنم.» نیز مراجعه شود به: الجامع الصغیر سیوطی، 2، ص 177/ 5596؛ کنز العمال، 603: 1/ 32914.

عن عمر و أنس و جابر بن عبدالله و غیر هم: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلِی مِنّی بِمَنْزِلةِ هارُونَ مِن موسی إلّا أنَّهُ لا نَبِی (بَعْدی).

از عمر و انس و جابر بن عبدالله و غیر آنان روایت است که پیامبر صلی الله علیه وآله فرمود: نسبت علی به من همان نسبتی است که هارون به موسی داشت منهای نبوت.

1. الفردوس، 62: 3/ 4173؛ المعجم الکبیر طبرانی، ج 2، ح 2035؛ الجامع الصغیر سیوطی، ح 5597. ابن عبدالبر در استیعاب (چاپ شده در حاشیة الاصابه) در ترجمه امام علی بن ابی طالب علیه السلام، ج 3، ص 35 می نویسد: این کلام رسول خدا صلی الله علیه وآله که به علی فرمود: تو نسبت به من همچون موسی علیه السلام هستی به هارون (پیامبر) جمعی از یاران رسول اکرم صلی الله علیه وآله روایت کرده اند و این از حیث سند از جمله بهترین آثار ثبت شده و صحیح ترین آنها ست. خوارزمی در کتاب مقتل الحسین علیه السلام، ج 1، ص 48 گفته است: این حدیث را جماعتی از صحابیان روایت کرده اند که عبارتند از: علی، عمر، عامر بن سعد، سعد بن ابی وقاص، امّ سلمه، ابو سعید، ابن عباس، جابر، ابوهریرة، جابر بن سمره، جشی بن جناده، انس، مالک بن جویرث، ابوایوب، یزید بن أبی أوفی، ابو رافع، زید بن أرقم، براء، عبدالله بن ابی أوفی، معاویة بن ابی سفیان، ابن عمر، بریدة بن حصیب، خالد بن عرفطه، حذیفة بن اسید، ابوالطفیل، اسماء بنت عمیس، فاطمه دخت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و فاطمه دخت حمزة بن عبدالمطلب. گنجی شافعی درکفایة الطالب (باب 70، ص 283) می نویسد: حاکم نیشابوری گفته است: این حدیث در حد تواتر است. حاکم حسکانی در شواهد التنزیل، ج 1، ص 152 می نویسد: این همان حدیث منزلت است که شیخ ما ابو حازم درباره آن می گوید: آن را با پنج هزار سند تخریج نموده ام. سیوطی در الدر المنثور، 3/ 266؛ ابن عساکر درتاریخ دمشق (ترجمة الامام علی علیه السلام)، 307: 1/ 336 و ابن حجر در الاصابه (2/ 905) از سعد بن أبی وقاص نقل کرده اند: علی بن ابی طالب همراه رسول خدا صلی الله علیه وآله از مدینه بیرون رفت وقتی به حجة الوداع رسید و پیامبر عازم تبوک بود گریست و به پیامبر چنین گفت: «مرا میان زنان و اطفال نهاده و خود به تبوک می روید.» رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: «آیا راضی نیستی موقعیتت نسبت به من همچون موقعیت هارون به موسی باشد جز در نبوت؟!» نیز رجوع شود به کنز العمال، 13/ 171/ 36517؛ مجمع الزوائد، 9/ 110.

عن عمران بن حصین: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلِی مِنّی وَ أنَا مِنْهُ، وَ هُوَ ولِی کلِّ مُؤمِنٍ مِنْ بَعْدی.

از عمران بن حصین روایت شده است که پیامبر خدا صلی الله علیه وآله فرمود: علی از من است و من از او هستم، و او سرپرست هر مؤمنی بعد از من است.

1. الفردوس، 61: 3/ 4171. مسند احمد، 4، ص 165؛ سنن الترمذی/ 3719؛ سنن ابن ماجه/ 119؛ المعجم الکبیر، 19: 4 و 20؛ خصائص نسایی، 166/ 90. نیز رجوع فرمایید به: ارحج المطالب، 548، و ابن اثیر در اسد الغابة، ج 4، ص 27 حدیث را این گونه روایت کرده است: «همانا علی از من است و من از علی و اوست سرپرست هر مؤمنی و پس از من»؛ کنز العمال، 612: 11/ 32961.

عن محدوج بن زید الذهلی- فی حدیث-: قال النبی صلی الله علیه وآله لعلی: ألا وَإنّی اخبِرُک یا عَلِی إنَّ امَّتی أوَّلُ الْامَمِ یحاسَبُونَ یوْمَ الْقِیامَةِ، ثُمَّ ابَشِّرُک بِأنَّک أوّلُ مَنْ یدعی لِقَرابَتِک مِنّی وَمَنْزِلَتِک عِنْدی فَیدْفَعُ إلَیک لِوائی لِواءَ الْحَمْدِ وَ هُوَ أوَّلُ لِواءٍ یسارُ بِهِ بَینَ السِّماطَینِ؛ آدمُ وَ جَمیعُ خلقِ اللهِ یسْتَظِلُّونَ بظلِّ لِوائی یومَ القِیامَةِ.

محدوج بن زید ذهلی در ضمن حدیثی نقل می کند که رسول خدا- که درود خدا بر او و خاندانش باد-، به علی علیه السلام فرموده است: آگاه باش امتم نخستین امت هاست که در رستاخیز محاسبه می شوند، بشارت باد که تو به لحاظ قرابت و خویشاوندی که با من داری و به جهت موقعیت و منزلتی که پیش من داری اولین کس هستی که خوانده می شوی و پرچم حمد من در اختیارت گذاشته می شود و آن نخستین پرچمی است که در بین دو گروه به اهتزاز در می آید. همه آفریدگان، روز رستاخیز در سایه پرچم من اند.

1. جواهر المطالب فی مناقب الامام علی بن ابی‏طالب علیه‏ السلام: 1، 181.

عن داودبن بلال بن أجنحة: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: الصدّیقَونَ ثَلاثَةٌ: حَبیبُ النَّجّار، وَ حِزْقیلُ مُؤمِنُ آلِ فِرْعَونَ، وَ عَلی بْنُ أبی طالِبٍ، وَالثّالِثُ أفْضَلُهُمْ.

داود بن بلال بن اجنحه روایت کرده که رسول اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: صدیقین سه نفرند: حبیب نجار، حزقیل مؤمن آل فرعون، علی بن ابی طالب که از همه آنها با فضیلت تر است.

1. الفردوس، 421: 2/ 3866؛ جمع الجوامع/ 11083؛ فیض القدیر، 5148 از ابن عباس و 5149 همان؛ الدر المنثور، 262: 3؛ تفسیر القرطبی، 306: 15؛ کنز العمال/ 32897 و 32989، المناقب خوارزمی، 310/ 307؛ تاریخ دمشق (ترجمة الامام علی علیه السلام)، 282: 2/ 812؛ الجامع الصغیر، 115: 2/ 5148؛ الصواعق المحرقه، ابن حجر، 125. نیز رجوع فرمایید به: الدر المنثور، 154: 6؛ فتح القدیر، 151: 4؛ تفسیر روح المعانی، 114: 27 در تفسیر آیه: «و السّابقون السابقون» و فضائل اثرابن حنبل، 131 و 170.

عن سلمان: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: صاحِبُ سِرّی عَلی بْنُ أبی طالِب.

از سلمان روایت است که رسول خدا صلی الله علیه وآله فرمود: صاحب سرّ من علی بن ابی طالب است.

1. الفردوس، 403: 2/ ح 3793.

عن أمّ سلمة: قال رسول الله صلی الله علیه وآله: عَلی وَ شِیعَتُهُ هُمُ الفائِزُونَ یوْمَ الْقِیامَةِ.

ازامّ سلمه روایت شده که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: علی و پیروانش در روز قیامت رستگاران اند.

1. الفردوس، 61: 3/ 4172، و 358: 2/ 3599؛ انساب الاشراف بلاذری، 182: 2 و در ذیل صفحه از تاریخ دمشق، 41: 38/ 851. از جابر بن عبدالله روایت شده ما در خدمت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله نشسته بودیم که علی از روبرو به سوی ما آمد، هنگامی که چشم پیامبر صلی الله علیه وآله به او افتاد فرمود: «قسم به آن کسی که جانم در دست قدرت اوست این و شیعیانش روز رستاخیز پیروزمند و رستگارند.» و آیه 98 سوره بینه نازل شد (کسانی که ایمان آورده اند و کارهای شایسته انجام داده اند، آنان بهترین مردم هستند.) مجمع الزوائد، 131: 9. و گنجی با اسناد خود از ابو سعید خدری روایت کرده که پیامبر صلی الله علیه وآله به علی نگاه کرد و فرمود: «این و پیروانش رستگاران روز رستاخیز هستند.» در ادامه می فرماید: من این حدیث را از گروه بسیار و طرق گوناگون شنیدم. کفایة الطالب، 175. و مناوی این حدیث را این گونه نقل کرده است: «شیعیان علی رستگارانند». کنوز الحقائق، 2515: 1/ 17.

عن معاذ الغفاریة: کنْتُ أنیساً لِرَسُولِ اللهِ صلی الله علیه و آله أخْرُجُ مَعَهُ فی الأسْفار، اقُومُ عَلَی الْمَرْضی، وَ اداوِی الْجَرْحی. فَدَخَلْتُ عَلی رَسُولِ اللهِ صلی الله علیه وآله بِبَیتِ عائِشَةَ وَ عَلِی خارِجٌ مِنْ عِنْدِها، فَسَمِعْتُهُ یقوُلُ لِعائِشَةَ: إنَّ هذا أحَبُّ الرِّجالِ إلَی وأکرَمهُم عَلَی، فَاعْرِفی لی حَقَّهُ، وَ أکرِمی مَثْواهُ.

از معاذ غفاری روایت است که گفت: من انیس و همدم رسول خدا صلی الله علیه وآله بودم به طوری که با ایشان به سفرها می رفتم، و از سوی آن جناب بر بالای سر مریض ها حاضر می شدم، و جراحت زخم خوردگان را مداوا می کردم. روزی به دیدار پیامبر که در بیت عایشه بود رفتم در این هنگام علی در خارج از منزل حضور داشت. شنیدم حضرت، سفارش علی را به عایشه می کرد و فرمود: «این محبوب ترین مردان نزد من و گرامی ترین آنها برای من است، پس به خاطر من حق او را بشناس و جایگاه او را گرامی بدار.»

1. الاصابة فی تمییز الصحابة، ابن حجر عسقلانی (چاپ قاهره، 1328 ه، ط 1) 403: 4، ترجمه لیلی الغفاریه. و نیز ابن اثیر جزری در اسدالغابة (چاپ بیروت، دار احیاء التراث العربی) 547: 5.