احادیث امام باقر (ع)

سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَضى أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ َالَ هُمَا أَجَلاَنِ أَجَلٌ مَحْتُومٌ وَ أَجَلٌ مَوْقُوفٌ .

حمران گوید از امام باقر راجع بقول خدای عز و جل(3 سوره 6)«مدتی معین کرد و مدتی معین نزد اوست پرسیدم، حضرت فرمود: مقصود دو مدت است: مدتی حتمی و مدتی مشروط.

اَلْعِلْمُ عِلْمَانِ فَعِلْمٌ عِنْدَ اَللَّهِ مَخْزُونٌ لَمْ يُطْلِعْ عَلَيْهِ أَحَداً مِنْ خَلْقِهِ وَ عِلْمٌ عَلَّمَهُ مَلاَئِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ فَمَا عَلَّمَهُ مَلاَئِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ فَإِنَّهُ سَيَكُونُ لاَ يُكَذِّبُ نَفْسَهُ وَ لاَ مَلاَئِكَتَهُ وَ لاَ رُسُلَهُ وَ عِلْمٌ عِنْدَهُ مَخْزُونٌ يُقَدِّمُ مِنْهُ مَا يَشَاءُ وَ يُؤَخِّرُ مِنْهُ مَا يَشَاءُ وَ يُثْبِتُ مَا يَشَاءُ.

امام باقر علیه السلام فرمود: علم دو گونه است: 1-علمی که نزد خدا در خزانه است و کسی از مخلوق از آن آگاه نیست 2-علمی که خدا بفرشتگان و پیغمبرانش تعلیم کرده، علمی که بفرشتگان و پیغمبرانش تعلیم کرده(مطابق آنچه تعلیم کرده)واقع خواهد شد زیرا خدا نه خودش را تکذیب کند و نه فرشتگان و پیمبرانش را و علمی که نزدش در خزانه است هر چه را خواهد پیش دارد و هر چه را خواهد پس اندازد و هر چه را خواهد ثبت کند.

مِنَ اَلْأُمُورِ أُمُورٌ مَوْقُوفَةٌ عِنْدَ اَللَّهِ يُقَدِّمُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ يُؤَخِّرُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ .

و فرمود: بعضی از امور نزد خدا مشروط است، هر چه را از آنها که خواهد پیش دارد و هر چه را که خواهد پس اندازد.

إِنَّ اَللَّهَ أَرْحَمُ بِخَلْقِهِ مِنْ أَنْ يُجْبِرَ خَلْقَهُ عَلَى اَلذُّنُوبِ ثُمَّ يُعَذِّبَهُمْ عَلَيْهَا وَ اَللَّهُ أَعَزُّ مِنْ أَنْ يُرِيدَ أَمْراً فَلاَ يَكُونَ قَالَ فَسُئِلاَ ع هَلْ بَيْنَ اَلْجَبْرِ وَ اَلْقَدَرِ مَنْزِلَةٌ ثَالِثَةٌ قَالاَ نَعَمْ أَوْسَعُ مِمَّا بَيْنَ اَلسَّمَاءِ وَ اَلْأَرْضِ .

امام باقر و امام صادق علیهما السلام فرمودند: خدا بمخلوقش مهربانتر از آنست که ایشان را مجبور بر گناه کند و سپس بجهت آن عذابشان نماید(چنانچه جبری مذهب گوید)و خدا عزیزتر از آنست که چیزی را بخواهد و نشود(چنانچه تفویضی مذهب گوید)راوی گوید از آن دو حضرت سوال شد که: مگر میان جبر و تفویض منزل سومی است، فرمودند: آری منزلی است فراختر از میان آسمان تا زمین

إِنَّ اَللَّهَ اِتَّخَذَ إِبْرَاهِيمَ عَبْداً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ نَبِيّاً وَ اِتَّخَذَهُ نَبِيّاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ رَسُولاً وَ اِتَّخَذَهُ رَسُولاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ خَلِيلاً وَ اِتَّخَذَهُ خَلِيلاً قَبْلَ أَنْ يَتَّخِذَهُ إِمَاماً فَلَمَّا جَمَعَ لَهُ هَذِهِ اَلْأَشْيَاءَ وَ قَبَضَ يَدَهُ قَالَ لَهُ يَا إِبْرَاهِيمُ إِنِّي جاعِلُكَ لِلنّاسِ إِماماً فَمِنْ عِظَمِهَا فِي عَيْنِ إِبْرَاهِيمَ ع قَالَ يَا رَبِّ وَ مِنْ ذُرِّيَّتِي قالَ لا يَنالُ عَهْدِي اَلظّالِمِين .

جابر گوید: شنیدم که امام باقر(ع)میفرمود: همانا خدا ابراهیم را به بندگی به پذیرفت پیش از آنکه بپیغمبری پذیرد و بپیغمبریش پذیرفت پیش از آنکه برسالتش گیرد و برسالتش گرفت پیش از آنکه خلیلش گیرد و خلیلش گرفت پیش از آنکه امامش گیرد و چون این مقامات برایش فراهم نمود-امام پنج انگشت خود را(برای نمودن این پنج مقام)جمع کرد-بابراهیم گفت: ای ابراهیم همانا من ترا امام مردم گردانیدم. از بس این مرتبت در چشم ابراهیم بزرگ آمد، گفت: پروردگارا و از فرزندان من هم؟ ، خدا فرمود: پیمان من بستمکاران نرسد.

سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كانَ رَسُولاً نَبِيًّا مَا اَلرَّسُولُ وَ مَا اَلنَّبِيُّ قَالَ اَلنَّبِيُّ اَلَّذِي يَرَى فِي مَنَامِهِ وَ يَسْمَعُ اَلصَّوْتَ وَ لاَ يُعَايِنُ اَلْمَلَكَ وَ اَلرَّسُولُ اَلَّذِي يَسْمَعُ اَلصَّوْتَ وَ يَرَى فِي اَلْمَنَامِ وَ يُعَايِنُ اَلْمَلَكَ قُلْتُ اَلْإِمَامُ مَا مَنْزِلَتُهُ قَالَ يَسْمَعُ اَلصَّوْتَ وَ لاَ يَرَى وَ لاَ يُعَايِنُ اَلْمَلَكَ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ اَلْآيَةَ وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ َ لاَ مُحَدَّثٍ : .

زراره گوید از امام باقر(ع)در باره قول خدای عز و جل که فرماید«و او رسول بود و نبی» سوال کردم: رسول چیست و نبی چیست؟ فرمود: نبی کسی است که در خواب میبیند و صدا را میشنود و فرشته را نمی بیند و رسول کسی است که صدا را می شنود و در خواب می بیند و فرشته را هم مشاهده میکند، عرضکردم: امام در چه پایه است؟ فرمود صدا را میشنود ولی نه در خواب بیند و نه فرشته را مشاهده کند سپس آیه(52 سوره 22)را قرایت فرمود«پیش از تو هیچ رسول و نبی و محدثی نفرستادیم» (مگر اینکه وقتی قرایت کرد شیطان در قرایتش القا کرد-کلمه محدث در قرآن نیست و از تفسیر امام است).

سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنِ اَلرَّسُولِ وَ اَلنَّبِيِّ وَ اَلْمُحَدَّثِ قَالَ اَلرَّسُولُ اَلَّذِي يَأْتِيهِ جَبْرَئِيلُ قُبُلاً فَيَرَاهُ وَ يُكَلِّمُهُ فَهَذَا اَلرَّسُولُ وَ أَمَّا اَلنَّبِيُّ فَهُوَ اَلَّذِي يَرَى فِي مَنَامِهِ نَحْوَ رُؤْيَا إِبْرَاهِيمَ وَ نَحْوَ مَا كَانَ رَأَى رَسُولُ اَللَّهِ ص مِنْ أَسْبَابِ اَلنُّبُوَّةِ قَبْلَ اَلْوَحْيِ حَتَّى أَتَاهُ جَبْرَئِيلُ ع مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ بِالرِّسَالَةِ وَ كَانَ مُحَمَّدٌ ص حِينَ جُمِعَ لَهُ اَلنُّبُوَّةُ وَ جَاءَتْهُ اَلرِّسَالَةُ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ يَجِيئُهُ بِهَا جَبْرَئِيلُ وَ يُكَلِّمُهُ بِهَا قُبُلاً وَ مِنَ…

احول گوید از امام باقر(ع)در باره رسول و نبی و محدث پرسیدم، فرمود رسول کسی است که جبرییل پیشش آید و او را ببیند و با او سخن گوید، این است رسول و اما نبی آنست که در خواب بیند مانند خواب دیدن ابراهیم(فرمان سربریدن پسرش را)و مانند آنچه رسول خدا(ص)پیش از آمدن وحی از اسباب و علایم نبوت میدید تا آنکه جبرییل رسالت را برای او از جانب خدا آورد و محمد(ص)هنگامی که نبوت برایش فراهم گشت و رسالت از جانب خدا برای او آمد، جبرییل برایش پیغام می آورد و شفاها با او سخن میگفت، بعضی از انبیا نبوت برایش جمع شود و در خواب بیند و روح القدس نزدش آید و با او سخن گوید و بازگو نماید، بدون آنکه در بیداری به بیند و اما محدث آنست که خبر داده شود، صدا را شنود ولی نه مشاهده کند و نه در خواب بیند.

فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ وَ لاَ مُحَدَّثٍ : قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لَيْسَتْ هَذِهِ قِرَاءَتَنَا فَمَا اَلرَّسُولُ وَ اَلنَّبِيُّ وَ اَلْمُحَدَّثُ قَالَ اَلرَّسُولُ اَلَّذِي يَظْهَرُ لَهُ اَلْمَلَكُ فَيُكَلِّمُهُ وَ اَلنَّبِيُّ هُوَ اَلَّذِي يَرَى فِي مَنَامِهِ وَ رُبَّمَا اِجْتَمَعَتِ اَلنُّبُوَّةُ وَ اَلرِّسَالَةُ لِوَاحِدٍ وَ اَلْمُحَدَّثُ اَلَّذِي يَسْمَعُ اَلصَّوْتَ وَ لاَ يَرَى اَلصُّورَةَ قَالَ قُلْتُ أَصْلَحَكَ اَللَّهُ كَيْفَ يَعْلَمُ أَنَّ اَلَّذِي رَأَى فِي اَلنَّوْمِ حَقٌّ وَ أَنَّهُ مِنَ اَلْمَلَكِ قَالَ يُوَفَّقُ…

برید گوید: از امام باقر و صادق علیهما السلام در باره قول خدای عز و جل«هیچ نبی و رسول و محدثی پیش از تو نفرستادیم»(که در حدیث اول میان شد)پرسیدم و گفتم فدایت گردم قرایت ما این چنین نیست(یعنی کلمه محدث ندارد)بفرمایید: رسول و نبی و محدث چیست؟ فرمود: رسول کسیست که فرشته بر او نمایان شود و با او سخن گوید و نبی آنست که در خواب بیند و گاهی نبوت و رسالت در یکشخص جمع شود و محدث کسی است که صدا را شنود و صورت را نبیند. عرض کردم-اصلحک الله-از چه راه بداند آنچه در خواب دیده حق است و از جانب فرشته باشد؟ فرمود توفیق یابد که آن را بفهمد، خدا با فرستادن قرآن شما بکتب آسمانی پایان داد و با فرستادن پیغمبر شما به پیغمبران(پس دانستن علامات نبوت و رسالت برای شما لزومی ندارد).

إِنَّ اَللَّهَ لَمْ يَدَعِ اَلْأَرْضَ بِغَيْرِ عَالِمٍ وَ لَوْ لاَ ذَلِكَ لَمْ يُعْرَفِ اَلْحَقُّ مِنَ اَلْبَاطِلِ .

یکی از دو امام باقر یا صادق علیهما السلام فرمود: خدا زمین را بدون عالم وانگذارد و اگر چنین نمیکرد حق از باطل تشخیص داده نمیشد.

وَ اَللَّهِ مَا تَرَكَ اَللَّهُ أَرْضاً مُنْذُ قَبَضَ آدَمَ ع إِلاَّ وَ فِيهَا إِمَامٌ يُهْتَدَى بِهِ إِلَى اَللَّهِ وَ هُوَ حُجَّتُهُ عَلَى عِبَادِهِ وَ لاَ تَبْقَى اَلْأَرْضُ بِغَيْرِ إِمَامٍ حُجَّةٍ لِلَّهِ عَلَى عِبَادِهِ .

امام باقر علیه السلام فرمود: بخدا سوگند از زمانی که خدا آدم را قبض روح نمود زمینی را بدون امامی که بوسیله او بسوی خدا رهبری شوند وانگذارد و او حجت خداست بر بندگانش و زمینی بدون امامی که حجت خدا باشد بر بندگانش وجود ندارد.

لَوْ أَنَّ اَلْإِمَامَ رُفِعَ مِنَ اَلْأَرْضِ سَاعَةً لَمَاجَتْ بِأَهْلِهَا كَمَا يَمُوجُ اَلْبَحْرُ بِأَهْلِهِ .

حضرت باقر فرمود چنانچه امام از زمین بر گرفته شود زمین با اهلش مضطرب گردد چنان که دریا.

قَالَ لِي أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّمَا يَعْبُدُ اَللَّهَ مَنْ يَعْرِفُ اَللَّهَ فَأَمَّا مَنْ لاَ يَعْرِفُ اَللَّهَ فَإِنَّمَا يَعْبُدُهُ هَكَذَا ضَلاَلاً قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَمَا مَعْرِفَةُ اَللَّهِ قَالَ تَصْدِيقُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ تَصْدِيقُ رَسُولِهِ ص وَ مُوَالاَةُ عَلِيٍّ ع وَ اَلاِئْتِمَامُ بِهِ وَ بِأَئِمَّةِ اَلْهُدَى ع وَ اَلْبَرَاءَةُ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنْ عَدُوِّهِمْ هَكَذَا يُعْرَفُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ .

ابو حمزه گوید: امام باقر(ع)بمن فرمود: همانا خدا را کسی پرستد که او را بشناسد و اما کسی که خدا را نشناسد او را این گونه(مانند عامه از مردم)گمراهانه میپرستد، عرض کردم قربانت گردم معرفت خدا چیست؟ فرمود: باور داشتن خدای عز و جل و باور داشتن پیغمبرش(ص) و دوست داشتن علی(ع)و پیروی از او و از ایمه هدی علیهم السلام و بیزاری جستن بخدای عز و جل از دشمن ایشان، این چنین شناخته می شود خدای عز و جل.