احادیث درباره بَداء

مَا عُبِدَ اَللَّهُ بِشَيْ ءٍ مِثْلِ اَلْبَدَاءِ .

زراره از یکی از دو امام(پنجم یا ششم)نقل میکند که فرمود: خدا بچیزی چون بدا پرستش نشده است

فِي هَذِهِ اَلْآيَةِ يَمْحُوا اَللّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ قَالَ فَقَالَ وَ هَلْ يُمْحَى إِلاَّ مَا كَانَ ثَابِتاً وَ هَلْ يُثْبَتُ إِلاَّ مَا لَمْ يَكُنْ .

امام صادق علیه السلام راجع بآیه(41 سوره 13)«و خدا آنچه را خواهد محو میکند و ثبت میکند» فرمود: مگر نه اینست که محو شود چیزی که ثابت بوده و ثبت شود چیزی که نبوده(و بدا چیزی جز این نیست).

مَا بَعَثَ اَللَّهُ نَبِيّاً حَتَّى يَأْخُذَ عَلَيْهِ ثَلاَثَ خِصَالٍ اَلْإِقْرَارَ لَهُ بِالْعُبُودِيَّةِ وَ خَلْعَ اَلْأَنْدَادِ وَ أَنَّ اَللَّهَ يُقَدِّمُ مَا يَشَاءُ وَ يُؤَخِّرُ مَا يَشَاءُ .

امام صادق علیه السلام فرمود: خدا هیچ پیغمبری را مبعوث نفرمود جز اینکه سه خصلت را از او پیمان گرفت: 1-اقرار به بندگی خدا 2-کنار زدن شریکها و مانندها برای خدا 3-اقرار باینکه خدا هر چه را خواهد مقدم دارد و هر چه را خواهد بتاخیر اندازد(و همین است معنی بدا و از این روایت اهمیت موضوع«بدا»معلوم می شود، زیرا که در ردیف خداپرستی و توحید قرار گرفته است).

سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ قَضى أَجَلاً وَ أَجَلٌ مُسَمًّى عِنْدَهُ َالَ هُمَا أَجَلاَنِ أَجَلٌ مَحْتُومٌ وَ أَجَلٌ مَوْقُوفٌ .

حمران گوید از امام باقر راجع بقول خدای عز و جل(3 سوره 6)«مدتی معین کرد و مدتی معین نزد اوست پرسیدم، حضرت فرمود: مقصود دو مدت است: مدتی حتمی و مدتی مشروط.

سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ تَعَالَى أَ وَ لَمْ يَرَ اَلْإِنْسانُ أَنّا خَلَقْناهُ مِنْ قَبْلُ وَ لَمْ يَكُ شَيْئاً قَالَ فَقَالَ لاَ مُقَدَّراً وَ لاَ مُكَوَّناً قَالَ وَ سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِهِ هَلْ أَتى عَلَى اَلْإِنْسانِ حِينٌ مِنَ اَلدَّهْرِ لَمْ يَكُنْ شَيْئاً مَذْكُوراً قَالَ كَانَ مُقَدَّراً غَيْرَ مَذْكُورٍ .

مالک جهنی گوید: امام صادق علیه السلام راجع بقول خدای تعالی(68 سوره 19)«مگر انسان بیاد ندارد که ما او را آفریدیم و هیچ نبود»پرسیدم: فرمود: نه اندازه گیری و نه هست شده بود و راجع بقول خدا(اول سوره 77)«آیا بر انسان زمانی از روزگار گذشت که چیز قابل ذکری نبود»پرسیدم فرمود: اندازه گیری شده بود ولی قابل ذکر نبود.

اَلْعِلْمُ عِلْمَانِ فَعِلْمٌ عِنْدَ اَللَّهِ مَخْزُونٌ لَمْ يُطْلِعْ عَلَيْهِ أَحَداً مِنْ خَلْقِهِ وَ عِلْمٌ عَلَّمَهُ مَلاَئِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ فَمَا عَلَّمَهُ مَلاَئِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ فَإِنَّهُ سَيَكُونُ لاَ يُكَذِّبُ نَفْسَهُ وَ لاَ مَلاَئِكَتَهُ وَ لاَ رُسُلَهُ وَ عِلْمٌ عِنْدَهُ مَخْزُونٌ يُقَدِّمُ مِنْهُ مَا يَشَاءُ وَ يُؤَخِّرُ مِنْهُ مَا يَشَاءُ وَ يُثْبِتُ مَا يَشَاءُ.

امام باقر علیه السلام فرمود: علم دو گونه است: 1-علمی که نزد خدا در خزانه است و کسی از مخلوق از آن آگاه نیست 2-علمی که خدا بفرشتگان و پیغمبرانش تعلیم کرده، علمی که بفرشتگان و پیغمبرانش تعلیم کرده(مطابق آنچه تعلیم کرده)واقع خواهد شد زیرا خدا نه خودش را تکذیب کند و نه فرشتگان و پیمبرانش را و علمی که نزدش در خزانه است هر چه را خواهد پیش دارد و هر چه را خواهد پس اندازد و هر چه را خواهد ثبت کند.

مِنَ اَلْأُمُورِ أُمُورٌ مَوْقُوفَةٌ عِنْدَ اَللَّهِ يُقَدِّمُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ وَ يُؤَخِّرُ مِنْهَا مَا يَشَاءُ .

و فرمود: بعضی از امور نزد خدا مشروط است، هر چه را از آنها که خواهد پیش دارد و هر چه را که خواهد پس اندازد.

إِنَّ لِلَّهِ عِلْمَيْنِ عِلْمٌ مَكْنُونٌ مَخْزُونٌ لاَ يَعْلَمُهُ إِلاَّ هُوَ مِنْ ذَلِكَ يَكُونُ اَلْبَدَاءُ وَ عِلْمٌ عَلَّمَهُ مَلاَئِكَتَهُ وَ رُسُلَهُ وَ أَنْبِيَاءَهُ فَنَحْنُ نَعْلَمُهُ .

امام صادق علیه السلام فرمود: همانا: خدا را دو علم است: 1-علم نهفته و در خزانه که جز او کسی نداند و بدا از این علم باشد 2 علمی که بملایکه و رسولان و پیغمبرانش تعلیم داده که ما آن را میدانیم.

مَا بَدَا لِلَّهِ فِي شَيْ ءٍ إِلاَّ كَانَ فِي عِلْمِهِ قَبْلَ أَنْ يَبْدُوَ لَهُ .

برای خدا نسبت بچیزی بدا حاصل نشد جز اینکه پیش از اینکه بدا حاصل شود خدا آن را میدانست.

إِنَّ اَللَّهَ لَمْ يَبْدُ لَهُ مِنْ جَهْلٍ .

بدا نسبت بخدا ناشی از جهل نیست(چنانچه نسبت بمخلوق است).

سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع هَلْ يَكُونُ اَلْيَوْمَ شَيْ ءٌ لَمْ يَكُنْ فِي عِلْمِ اَللَّهِ بِالْأَمْسِ قَالَ لاَ مَنْ قَالَ هَذَا فَأَخْزَاهُ اَللَّهُ قُلْتُ أَ رَأَيْتَ مَا كَانَ وَ مَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ أَ لَيْسَ فِي عِلْمِ اَللَّهِ قَالَ بَلَى قَبْلَ أَنْ يَخْلُقَ اَلْخَلْقَ .

منصور بن حازم گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم که: آیا ممکن است امروز چیزی واقع شود که دیروز در علم خدا نبوده باشد(یعنی خدا آن را نداند مگر وقتی که واقع شود)فرمود: نه، هر که چنین گوید خدایش رسوا کند. عرضکردم بفرمایید مگر نه اینست که آنچه واقع شده و آنچه تا روز قیامت واقع می شود در علم خدا هست فرمود: چرا، پیش از آنکه خلق را بیافریند(همه چیز را میدانست).

لَوْ عَلِمَ اَلنَّاسُ مَا فِي اَلْقَوْلِ بِالْبَدَاءِ مِنَ اَلْأَجْرِ مَا فَتَرُوا عَنِ اَلْكَلاَمِ فِيهِ .

و فرمود اگر میدانستند چه پاداشی در اعتقاد ببدا هست از سخن در آن سستی نمیورزیدند.