مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ عُيَيْنَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَجَدْتُ عِلْمَ اَلنَّاسِ كُلِّهِمْ فِي أَرْبَعٍ أَوَّلُهَا أَنْ تَعْرِفَ رَبَّكَ وَ اَلثَّانِي أَنْ تَعْرِفَ مَا صَنَعَ بِكَ وَ اَلثَّالِثُ أَنْ تَعْرِفَ مَا أَرَادَ مِنْكَ وَ اَلرَّابِعُ أَنْ تَعْرِفَ مَا يُخْرِجُكَ مِنْ دِينِكَ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:من دانش مردم را در چهار چیز یافتم:اول آنها اینکه خدایت را بشناسی، دوم اینکه بدانی با تو چه کرده، و سوم اینکه بدانی از تو چه می خواهد، و چهارم اینکه بدانی چه چیز تو را از دینت خارج می کند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : فِي وَصِيَّةِ لُقْمَانَ لاِبْنِهِ يَا بُنَيَّ اِعْلَمْ أَنَّ اَلدُّنْيَا قَلِيلٌ وَ عُمُرَكَ مِنْهَا قَلِيلٌ مِنْ قَلِيلٍ وَ يَقِرُّ مِنَ اَلْقَلِيلِ قَلِيلٌ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:لقمان در وصیتی به فرزندش فرمود:فرزندم بدان که دنیا کوتاه است و عمر تو اندک، بنا بر این از اندک فقط اندک حاصل می شود.
وَ مِنْ سَائِرِ اَلْكُتُبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : كَانَ فِي زَمَنِ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ رَجُلاَنِ فِي اَلْحَبْسِ فَأُخْرِجَا فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَسَمِنَ وَ غَلُظَ وَ أَمَّا اَلْآخَرُ فَنَحِلَ وَ صَارَ مِثْلَ اَلْهُدْبَةِ فَقَالَ مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ لِلْمُسْمَنِ مَا اَلَّذِي أَرَى بِكَ مِنْ حُسْنِ اَلْحَالِ فِي بَدَنِكَ قَالَ حُسْنُ اَلظَّنِّ بِاللَّهِ وَ قَالَ لِلْآخَرِ مَا اَلَّذِي أَرَى بِكَ مِنْ سُوءِ اَلْحَالِ فِي بَدَنِكَ قَالَ اَلْخَوْفُ مِنَ اَللَّهِ فَرَفَعَ مُوسَى بِيَدِهِ إِلَى اَللَّهِ فَقَالَ يَا رَبِّ قَدْ سَمِعْتَ مَقَالَتَهُمَا فَأَعْلِمْنِي…
امام صادق علیه السّلام فرمود:در زمان حضرت موسی بن عمران دو مرد زندانی بودند و آزاد شدند، که یکی از آنها چاق و درشت هیکل و دیگری لاغر بود و مانند حشره ای کوچک خرخاکی گردیده بود.موسی بن عمران به شخص چاق گفت:این سرحال بودن بدنت را از چه می بینم؟گفت:از خوش گمانی به خدا، و به دیگری گفت:این بدحالی را در بدنت از چه می بینم؟گفت:از ترس خدا.موسی بن عمران دستش را بسوی خدا بلند کرد و گفت:پروردگارا شنیدی قول این دو را اینک آگاهم کن کدامیک افضل است؟ خداوند به او وحی کرد که:آنکه به من خوش گمان است برتر است.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى لِمُوسَى يَا مُوسَى إِنَّ اَلدُّنْيَا دَارُ عُقُوبَةٍ عَاقَبْتُ فِيهَا آدَمَ عِنْدَ خَطِيئَتِهِ وَ جَعَلْتُهَا مَلْعُونَة مَلْعُونٌ مَا فِيهَا إِلاَّ مَا كَانَ مِنْهَا لِي يَا مُوسَى إِنَّ عِبَادِيَ اَلصَّالِحِينَ زَهِدُوا فِيهَا بِقَدْرِ عِلْمِهِمْ بِي وَ سَائِرُهُمْ مِنْ خَلْقِي رَغِبُوا فِيهَا بِقَدْرِ جَهْلِهِمْ بِي وَ مَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ خَلْقِي عَظَّمَهَا فَقَرَّتْ عَيْنُهُ فِيهَا وَ لَمْ يُحَقِّرْهَا أَحَدٌ إِلاَّ اِنْتَفَعَ بِهَا ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنْ قَدَرْتُمْ أَنْ لاَ تُعْرَفُوا…
امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند متعال به موسی علیه السّلام فرمود:ای موسی دنیا خانۀ کیفری است که آدم را به خاطر اشتباهش در آن عقوبت نمودم، و دنیا را ملعون قرار دادم، هر چه در آن است ملعون است مگر آنچه برای من باشد، ای موسی بندگان صالحم به اندازۀ شناختی که از من داشتند در آن زاهد شدند، بقیّۀ آنان به خاطر جهلشان نسبت به من میل به دنیا پیدا کردند، و کسی از بندگانم نیست که آن را بزرگ شمارد و چشمش در آن روشن گردد، و هیچ کس آن را پست نشمرد جز آنکه بدان بهره مند شود. سپس امام صادق علیه السّلام فرمود:اگر توانایی دارید که شناخته نشوید این کار را بکنید، و باکی نداشته باشید که نزد مردم سرزنش شوید، و حال آنکه نزد خدا ستایش می شوید، امیر مؤمنان علیه السّلام می فرمود:در دنیا خیری نیست مگر برای دو…
مِنْ كِتَابِ اَلصَّبْرِ وَ اَلتَّأْدِيبِ مِنْ رِوَايَةِ نَصْرِ بْنِ اَلصَّبَّاحِ اَلْبَلْخِيِّ قَالَ : شَكَا رَجُلٌ إِلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ اَلْحَاجَةَ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ اِصْبِرْ فَإِنَّ اَللَّهَ سَيَجْعَلُ لَكَ فَرَجا ثُمَّ سَكَتَ هُنَيْئَة وَ أَقْبَلَ عَلَى اَلرَّجُلِ فَقَالَ أَخْبِرْنِي عَنْ سِجْنِ اَلْكُوفَةِ كَيْفَ هُوَ فَقَالَ أَصْلَحَكَ اَللَّهُ ضَيِّقٌ مُنْتِنٌ وَ أَهْلُهُ مِنْهُ بِسُوءِ حَالٍ فَقَالَ لَهُ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنَّمَا أَنْتَ فِي اَلسِّجْنِ أَ تُرِيدُ أَنْ تَكُونَ فِي سَعَةٍ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ اَلدُّنْيَا سِجْنُ…
نصر بن صباح بلخی گوید:مردی نزد امام صادق علیه السّلام از نیازمندی خود شکایت کرد، حضرت فرمود:صبر کن، که خداوند به زودی برایت گشایش دهد، سپس مقداری سکوت نمود و رو به مرد کرد و فرمود:به من بگو زندان کوفه چگونه است؟گفت:خدا به سلامتت بدارد، تنگ و بدبوست، و زندانیان در حالت بدی هستند، امام علیه السّلام به او فرمود:تو هم در زندان هستی، آیا می خواهی گشایش داشته باشی؟آیا می دانی که دنیا زندان مؤمن است؟
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّا لَنَصْبِرُ وَ إِنَّ شِيعَتَنَا لَأَصْبَرُ مِنَّا قَالَ فَاسْتَعْظَمْتُ ذَلِكَ فَقُلْتُ كَيْفَ يَكُونُ شِيعَتُكُمْ أَصْبَرَ مِنْكُمْ فَقَالَ إِنَّا لَنَصْبِرُ عَلَى مَا نَعْلَمُ وَ أَنْتُمْ تَصْبِرُونَ عَلَى مَا لاَ تَعْلَمُونَ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:ما شکیبائیم و شیعیان ما از ما شکیباترند.راوی گوید:این سخن بر من سنگین آمد و عرض کردم:چگونه شکیبائی شیعیانتان از شما بیشتر است؟ فرمود:ما بر آنچه از عاقبت کار می دانیم شکیبائیم، ولی شما بر آنچه نمی دانید شکیبائی می کنید.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ لِأَهْلِ اَلدِّينِ عَلاَمَاتٍ يُعْرَفُونَ بِهَا صِدْقُ اَلْحَدِيثِ وَ أَدَاءُ اَلْأَمَانَةِ وَ اَلْوَفَاءُ بِالْعَهْدِ وَ صِلَةُ اَلْأَرْحَامِ وَ رَحْمَةُ اَلضُّعَفَاءِ وَ قِلَّةُ مُشَابَقَةِ اَلنِّسَاءِ أَوْ قَالَ وَ قِلَّةُ مُؤَاتَاةِ اَلنِّسَاءِ وَ بَذْلُ اَلْمَعْرُوفِ وَ حُسْنُ اَلْخُلُقِ وَ اَلسَّعَةُ وَ اِتِّبَاعُ اَلْعِلْمِ وَ مَا يُقَرِّبُ إِلَى اَللَّهِ زُلْفَى طُوبىٰ لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ : .
امام صادق علیه السّلام از امیر مؤمنان نقل کند که می فرمود:برای اهل دین نشانه هائی است که بوسیلۀ آن شناخته می شوند:راستگویی، امانت داری، وفاء به عهد و پیمان، صلۀ ارحام، مهربانی با ضعیفان و زیردستان، کم آمیختن با زنان، بخشیدن چیزهای خوب، خوش اخلاقی و خوشرفتاری، پیروی از علم، و آنچه انسان را بسیار به خداوند نزدیک کند، خوشا بحال آنها و خوش سرانجامی دارند.
قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ أَيْضا كَانَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ يَقُولُ لاَ يَطْعَمُ عَبْدٌ طَعْمَ اَلْإِيمَانِ حَتَّى يَعْلَمَ أَنَّ مَا أَصَابَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُخْطِئَهُ وَ أَنَّ مَا أَخْطَأَهُ لَمْ يَكُنْ لِيُصِيبَهُ فَإِنَّ اَلضَّارَّ اَلنَّافِعَ هُوَ اَللَّهُ.
امام صادق علیه السّلام از امیر مؤمنان علیه السّلام روایت کند که می فرمود:هیچ بنده ای مزۀ ایمان را نمی چشد مگر اینکه بداند هر چه باید به او برسد می رسد و از او نمی گذرد، و هر چه باید به او نرسد و از او بگذرد به او نمی رسد، پس زیانبخش سود دهنده همان خداست.
عَنْهُ قَالَ : لَوْ يَعْلَمُ اَلْمُؤْمِنُ مَا لَهُ فِي اَلْمَصَائِبِ مِنَ اَلْأَجْرِ لَتَمَنَّي أَنْ يُقْرَضَ بالمقارض بِالْمَقَارِيضِ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:اگر مؤمن می دانست که چه پاداشی در مقابل صبر بر مصیبتها نصیبش می شود، همواره آرزو می کرد که با قیچی بدنش تکه تکه شود.
عَنْهُ قَالَ : إِنَّ فِيمَا أَوْحَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ يَا مُوسَى مَا خَلَقْتُ خَلْقا أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْ عَبْدِيَ اَلْمُؤْمِنِ وَ إِنِّي إِنَّمَا اِبْتَلَيْتُهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ وَ أُعَافِيهِ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ وَ أَزْوِي عَنْهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ وَ أَعْطَيْتُهُ لِمَا هُوَ خَيْرٌ لَهُ وَ أَنَا أَعْلَمُ بِمَا يَصْلُحُ عَلَيْهِ عَبْدِي فَلْيَصْبِرْ عَلَى بَلاَئِي وَ لْيَشْكُرْ نَعْمَائِي وَ لْيَرْضَ بقضاي بِقَضَائِي أَكْتُبْهُ فِي اَلصِّدِّيقِينَ عِنْدِي إِذَا عَمِلَ بِرِضَايَ وَ أَطَاعَ أَمْرِي.
امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند در یکی از وحی هایش به موسی بن عمران صلوات اللّٰه علیه فرمود:ای موسی هیچ مخلوقی را محبوبتر از بندۀ مؤمنم نیافریدم، من او را برای چیزی که برایش بهتر است مبتلا می سازم، و به او چیزی دهم که برایش بهتر باشد، و من به آنچه برایش بهتر است آگاه ترم، او باید در برابر بلاهای من صبر کند، و نعمتهایم را شکرگزار باشد، و به حکم من راضی باشد، اگر به حکم من عمل کند و امرم را اطاعت نماید، او را جزء صدّیقین نزد خودم قرار دهم.
مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لَمَّا هَبَطَ نُوحٌ مِنَ اَلسَّفِينَةِ أَتَاهُ إِبْلِيسُ فَقَالَ مَا فِي اَلْأَرْضِ رَجُلٌ أَعْظَمَ مِنَّة عَلَيَّ مِنْكَ دَعَوْتَ اَللَّهَ عَلَى هَؤُلاَءِ اَلْفُسَّاقِ فَأَرَحْتَنِي مِنْهُمْ أَ لاَ أُعَلِّمُكَ خَصْلَتَيْنِ إِيَّاكَ وَ اَلْحَسَدَ فَهُوَ اَلَّذِي فَعَلَ بِي وَ إِيَّاكَ وَ اَلْحِرْصَ فَهُوَ اَلَّذِي فَعَلَ بِآدَمَ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هنگامی که حضرت نوح از کشتی پیاده شد، شیطان نزد او رفت و گفت:در روی زمین مردی که بر من منّتی بزرگتر از تو داشته باشد وجود ندارد، تو از خدا خواستی که این بدکاران را نابود سازد و مرا از دست آنان آسوده کردی، آیا دو خصلت به تو بیاموزم؟از حسد بپرهیز که مرا این چنین کرد، و از حرص و طمع دوری کن که آدم گرفتارش شد.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اَلتَّقِيَّةُ فِي كُلِّ ضَرُورَةٍ وَ صَاحِبُهَا أَعْلَمُ بِهَا حِينَ تَنْزِلُ بِهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:مورد تقیه هنگام اضطرار و ناچاری است، و تقیه کننده خود داناتر به مورد تقیه است؛ زمانی که گرفتار آن می شود.
