اِعْلَمُوا أَنَّ اَللَّهَ لَمْ يَخْلُقْكُمْ عَبَثاً وَ لَيْسَ بِتَارِكِكُمْ سُدًى كَتَبَ آجَالَكُمْ وَ قَسَمَ بَيْنَكُمْ مَعَايِشَكُمْ لِيَعْرِفَ كُلُّ ذِي لُبٍّ مَنْزِلَتَهُ وَ أَنَّ مَا قُدِّرَ لَهُ أَصَابَهُ وَ مَا صُرِفَ عَنْهُ فَلَنْ يُصِيبَهُ قَدْ كَفَاكُمْ مَئُونَةَ اَلدُّنْيَا وَ فَرَغَكُمْ لِعِبَادَتِهِ وَ حَثَّكُمْ عَلَى اَلشُّكْرِ وَ اِفْتَرَضَ عَلَيْكُمُ اَلذِّكْرَ وَ أَوْصَاكُمْ بِالتَّقْوَى وَ جَعَلَ اَلتَّقْوَى مُنْتَهَى رِضَاهُ وَ اَلتَّقْوَى بَابُ كُلِّ تَوْبَةٍ وَ رَأْسُ كُلِّ حِكْمَةٍ وَ شَرَفُ كُلِّ عَمَلٍ بِالتَّقْوَى فَازَ مَنْ فَازَ مِنَ اَلْمُتَّقِينَ قَالَ اَللَّهُ…
یک اندرز -بدانید که همانا خدایتان شما را بیهوده نیافریده، و سر خود رها نکرده است. مدت عمر شما را نوشته و روزی شما را میانتان قسمت کرده تا هر خردمندی جایگاه خود را بشناسد و بداند آنچه برای او مقدر و معین شده نصیب او خواهد شد و آنچه از آن او نیست نصیبش نخواهد شد. خداوند هزینه دنیاتان را به عهده گرفته و شما را برای عبادت خویش فراغت ارزانی داشته و به سپاسگزاری تشویق فرموده و نماز را بر شما واجب نموده و به تقوی سفارشتان کرده و تقوی را نهایت خرسندی خویش قرار داده است. تقوی در هر توبه و سر هر حکمت و مایه شرافت هر رفتاری است. هر که از تقوا پیشگان کامیاب گردید در اثر تقوی بوده است. خداوند تبارک و تعالی می فرماید: «مسلما تقوا پیشگان را رستگاری است» سوره نبا، آیه 31 و می فرماید: «و خدا کسانی را که تقوا…
كَانَ مِنْ أَعْظَمِ اَلنَّاسِ فِي عَيْنِي وَ كَانَ رَأْسُ مَا عَظُمَ بِهِ فِي عَيْنِي صِغَرَ اَلدُّنْيَا فِي عَيْنِهِ كَانَ خَارِجاً مِنْ سُلْطَانِ اَلْجَهَالَةِ فَلاَ يَمُدُّ يَداً إِلاَّ عَلَى ثِقَةٍ لِمَنْفَعَةٍ كَانَ لاَ يَشْتَكِي وَ لاَ يَتَسَخَّطُ وَ لاَ يَتَبَرَّمُ كَانَ أَكْثَرَ دَهْرِهِ صَامِتاً فَإِذَا قَالَ بَذَّ اَلْقَائِلِينَ كَانَ ضَعِيفاً مُسْتَضْعَفاً فَإِذَا جَاءَ اَلْجِدُّ فَهُوَ اَللَّيْثُ عَادِياً كَانَ إِذَا جَامَعَ اَلْعُلَمَاءَ عَلَى أَنْ يَسْتَمِعَ أَحْرَصَ مِنْهُ عَلَى أَنْ يَقُولَ كَانَ إِذَا غُلِبَ عَلَى اَلْكَلاَمِ لَمْ يُغْلَبْ عَلَى اَلسُّكُوتِ كَانَ لاَ يَقُولُ…
امام حسن علیه السلام در وصف برادر شایسته ای که داشت فرموده : او از دیدگاه من از همه مردم بزرگتر بود و اساس بزرگی او به دیده من، کوچکی دنیا در دیده او بود، از سلطه جهل برون بود، دست دراز نمی کرد مگر نزد کسی که مورد اعتماد بود و سودی برای مسلمانان در آن مورد نظر، نه شکایتی داشت و نه خشمگین و ناخشنود بود، بیشتر روزگارش را خموش بود، اگر سخن می گفت بر گویندگان و زبان آوران غلبه می یافت. مردی افتاده بود و مردم ناتوانش می انگاشتند اما همین که زمان کوشش و جدیت فرا می رسید، شیر بیشه را می ماند چون با دانشمندان جلسه داشت به شنیدن بیشتر شیفته بود تا به گفتن. اگر در سخن مغلوب می شد در خاموشی مغلوب نمی شد. اگر کاری را می کرد، می گفت و اگر نمی کرد، نمی گفت. اگر دو کار به او پیشنهاد می شد که نمی دانست کدام…
مَنْ أَدَامَ اَلاِخْتِلاَفَ إِلَى اَلْمَسْجِدِ أَصَابَ إِحْدَى ثَمَانٍ آيَةً مُحْكَمَةً وَ أَخاً مُسْتَفَاداً وَ عِلْماً مُسْتَطْرَفاً وَ رَحْمَةً مُنْتَظَرَةً وَ كَلِمَةً تَدُلُّهُ عَلَى اَلْهُدَى أَوْ تَرُدُّهُ عَنْ رَدًى وَ تَرْكَ اَلذُّنُوبِ حَيَاءً أَوْ خَشْيَةً.
هر که همیشه به مسجد رفت و آمد داشته باشد یکی از این هشت چیز نصیبش گردد: نشانه ای محکم، برادری قابل استفاده علمی و معنوی ، دانشی تازه، رحمتی مورد انتظار، سخنی که به راه راست هدایت نماید یا از هلاکت برهاند و ترک گناهان از روی شرم و حیا یا از ترس خدا.
وَ سَأَلَهُ رَجُلٌ أَنْ يُخِيلَهُ قَالَ ع إِيَّاكَ أَنْ تَمْدَحَنِي فَأَنَا أَعْلَمُ بِنَفْسِي مِنْكَ أَوْ تَكْذِبَنِي فَإِنَّهُ لاَ رَأْيَ لِمَكْذُوبٍ أَوْ تَغْتَابَ عِنْدِي أَحَداً فَقَالَ لَهُ اَلرَّجُلُ اِئْذَنْ لِي فِي اَلاِنْصِرَافِ فَقَالَ ع نَعَمْ إِذَا شِئْتَ .
مردی از امام حسن علیه السلام خواست تا فکر و خیال او را بخواند. امام حسن علیه السلام فرمود: مبادا به مدح من پردازی که من خود را بهتر می شناسم یا مرا دروغگو پنداری که نظر و عقیده چنین کسی مقبول نباشد، یا از کسی نزد من غیبت کنی. آن مرد عرض کرد: اینک اجازه فرمایید تا مرخص شوم. حضرت فرمود: آری، هر وقت خواستی برو.
إِنَّ مَنْ طَلَبَ اَلْعِبَادَةَ تَزَكَّى لَهَا إِذَا أَضَرَّتِ اَلنَّوَافِلُ بِالْفَرِيضَةِ فَارْفُضُوهَا اَلْيَقِينُ مَعَاذٌ لِلسَّلاَمَةِ مَنْ تَذَكَّرَ بُعْدَ اَلسَّفَرِ اِعْتَدَّ وَ لاَ يَغُشُّ اَلْعَاقِلُ مَنِ اِسْتَنْصَحَهُ بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ اَلْمَوْعِظَةِ حِجَابُ اَلْعِزَّةِ قَطَعَ اَلْعِلْمُ عُذْرَ اَلْمُتَعَلِّمِينَ كُلُّ مُعَاجَلٍ يَسْأَلُ اَلنَّظِرَةَ وَ كُلُّ مُؤَجَّلٍ يَتَعَلَّلُ بِالتَّسْوِيفِ.
همانا، هر که خواهان عبادت است خود را برای انجام آن پاکسازی کند. هر گاه مستحبات به واجبات آسیب رساند، آنها را ترک کنید. یقین پناهگاه سلامتی است. هر که دوری سفر قیامت را به یاد آرد خود را آماده نماید. خردمند به کسی که از او اندرز خواهد خیانت نکند. میان شما و موعظه، پرده ای از غفلت است. علم و دانش راه عذر جویندگان دانش را بسته است. از هر که شتابان چیزی خواهند مهلت خواهد و آن را که مهلت داده اند امروز و فردا کند.
وَ مَرَّ ع فِي يَوْمِ فِطْرٍ بِقَوْمٍ يَلْعَبُونَ وَ يَضْحَكُونَ فَوَقَفَ عَلَى رُءُوسِهِمْ فَقَالَ إِنَّ اَللَّهَ جَعَلَ شَهْرَ رَمَضَانَ مِضْمَاراً لِخَلْقِهِ فَيَسْتَبِقُونَ فِيهِ بِطَاعَتِهِ إِلَى مَرْضَاتِهِ فَسَبَقَ قَوْمٌ فَفَازُوا وَ قَصَّرَ آخَرُونَ فَخَابُوا فَالْعَجَبُ كُلُّ اَلْعَجَبِ مِنْ ضَاحِكٍ لاَعِبٍ فِي اَلْيَوْمِ اَلَّذِي يُثَابُ فِيهِ اَلْمُحْسِنُونَ وَ يَخْسَرُ فِيهِ اَلْمُبْطِلُونَ وَ اَيْمُ اَللَّهِ لَوْ كُشِفَ اَلْغِطَاءُ لَعَلِمُوا أَنَّ اَلْمُحْسِنَ مَشْغُولٌ بِإِحْسَانِهِ وَ اَلْمُسِي ءَ مَشْغُولٌ بِإِسَاءَتِهِ ثُمَّ مَضَى .
امام حسن علیه السلام روز عید فطر بر گروهی از مردم گذر کرد که مشغول بازی و خنده بودند، بالای سر آنان ایستاد و فرمود: به راستی، خداوند ماه رمضان را میدان مسابقه برای خلق خود ساخته تا به وسیله طاعت او برای جلب رضای او بر یک دیگر سبقت گیرند. مردمی سبقت گرفتند و کامیاب گشتند و دیگران کوتاهی کردند و ناکام ماندند؛ پس بسیار بسیار شگفت است حال شخص خندان اهل بازی در روز قیامت که در آن روز نیکوکاران پاداش یابند و بیهوده پیشه گان، زیان. به خدا سوگند چون پرده برداری شود، حتما بدانند که نیکوکار مشغول به نیکوکاری خویش است و بدکار مشغول به بدکرداری خویش. سپس امام حسن علیه السلام راه خویش را گرفتند و رفتند.
اِعْتَبِرُوا أَيُّهَا اَلنَّاسُ بِمَا وَعَظَ اَللَّهُ بِهِ أَوْلِيَاءَهُ مِنْ سُوءِ ثَنَائِهِ عَلَى اَلْأَحْبَارِ إِذْ يَقُولُ لَوْ لا يَنْهاهُمُ اَلرَّبّانِيُّونَ وَ اَلْأَحْبارُ عَنْ قَوْلِهِمُ اَلْإِثْمَ وَ قَالَ لُعِنَ اَلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ إِلَى قَوْلِهِ لَبِئْسَ ما كانُوا يَفْعَلُونَ وَ إِنَّمَا عَابَ اَللَّهُ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ لِأَنَّهُمْ كَانُوا يَرَوْنَ مِنَ اَلظَّلَمَةِ اَلَّذِينَ بَيْنَ أَظْهُرِهِمُ اَلْمُنْكَرَ وَ اَلْفَسَادَ فَلاَ يَنْهَوْنَهُمْ عَنْ ذَلِكَ رَغْبَةً فِيمَا كَانُوا يَنَالُونَ مِنْهُمْ وَ رَهْبَةً مِمَّا يَحْذَرُونَ وَ اَللَّهُ يَقُولُ فَلا…
ای مردم از آنچه خدا دوستداران خود را بدان پند داده پند گیرید مانند بدگویی او از دانشمندان یهود، آنجا که فرماید: «چرا علمای ربانی و دانشمندان، آنان را از گفتار گناه آلود باز نمی دارند؟ » سوره مایده ، آیه 63 و فرماید: «از میان فرزندان اسراییل، آنان که کفر ورزیدند، مورد لعنت قرار گرفتند. . . چه بد بود آنچه می کردند» سوره مایده ، آیه 78-79 . همانا، خداوند آنان را مورد نکوهش قرار داده به خاطر اینکه در میان ستمکاران بودند و اعمال زشت و فاسد آنان را مشاهده می کردند ولی به طمع آنچه که داشتند و از بیم اینکه در محذور واقع شوند آنان را از آن اعمال نهی نمی کردند، -با اینکه خدا می فرماید: «و از مردم نترسید و از من بترسید» مایده ، آیه 44 . و خدا می فرماید: «مردان و زنان با ایمان، دوستان یک دیگرند، که به…
سَأَلَهُ عَنِ اَلْمَجَرَّةِ وَ عَنْ سَبْعَةِ أَشْيَاءَ خَلَقَهَا اَللَّهُ لَمْ تُخْلَقْ فِي رَحِمٍ فَضَحِكَ اَلْحُسَيْنُ ع فَقَالَ لَهُ مَا أَضْحَكَكَ قَالَ ع لِأَنَّكَ سَأَلْتَنِي عَنْ أَشْيَاءَ مَا هِيَ مِنْ مُنْتَهَى اَلْعِلْمِ إِلاَّ كَالْقَذَى فِي عَرْضِ اَلْبَحْرِ أَمَّا اَلْمَجَرَّةُ فَهِيَ قَوْسُ اَللَّهِ وَ سَبْعَةُ أَشْيَاءَ لَمْ تُخْلَقْ فِي رَحِمٍ فَأَوَّلُهَا آدَمُ ثُمَّ حَوَّاءُ وَ اَلْغُرَابُ وَ كَبْشُ إِبْرَاهِيمَ ع وَ نَاقَةُ اَللَّهِ وَ عَصَا مُوسَى ع وَ اَلطَّيْرُ اَلَّذِي خَلَقَهُ عِيسَى اِبْنُ مَرْيَمَ ع ثُمَّ سَأَلَهُ عَنْ أَرْزَاقِ اَلْعِبَادِ فَقَالَ ع أَرْزَاقُ…
پاسخ امام حسین علیه السلام به امپراطور روم -هنگامی که امپراطور روم نماینده ای را نزد امام حسین علیه السلام و یزید بن معاویه فرستاده بود؛ البته این خبر مفصل است که مقدار مورد نیاز از آن را به اختصار می آوریم. نماینده امپراطور از ایشان در باره کهکشان و آن هفت چیزی که مخلوق خدایند و در بیرون از رحم آفریده شده اند پرسید. امام حسین علیه السلام از شنیدن این سوال خندید. به ایشان عرض کرد: چه چیز باعث خنده شما شد؟ امام فرمود: زیرا تو از چیزهایی پرسیدی که در برابر گستردگی علم چون خاشاکی در پهنای دریا باشد. اما کهکشان با تمام عظمتش به مثابه کمان خداست. و آن هفت چیزی که در درون رحم آفریده نشده اند: نخستین آنها آدم علیه السلام است، سپس حوا، آن کلاغ که قابیل دفن کردن را از او آموخت ، گوسفند ابراهیم علیه…
أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِتَّقُوا هَؤُلاَءِ اَلْمَارِقَةَ اَلَّذِينَ يُشَبِّهُونَ اَللَّهَ بِأَنْفُسِهِمْ يُضاهِؤُنَ قَوْلَ اَلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ أَهْلِ اَلْكِتَابِ بَلْ هُوَ اَللَّهُ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْ ءٌ وَ هُوَ اَلسَّمِيعُ اَلْبَصِيرُ لا تُدْرِكُهُ اَلْأَبْصارُ وَ هُوَ يُدْرِكُ اَلْأَبْصارَ وَ هُوَ اَللَّطِيفُ اَلْخَبِيرُ اِسْتَخْلَصَ اَلْوَحْدَانِيَّةَ وَ اَلْجَبَرُوتَ وَ أَمْضَى اَلْمَشِيئَةَ وَ اَلْإِرَادَةَ وَ اَلْقُدْرَةَ وَ اَلْعِلْمَ بِمَا هُوَ كَائِنٌ لاَ مُنَازِعَ لَهُ فِي شَيْ ءٍ مِنْ أَمْرِهِ وَ لاَ كُفْوَ لَهُ يُعَادِلُهُ وَ لاَ ضِدَّ لَهُ يُنَازِعُهُ وَ لاَ سَمِيَّ لَهُ…
سخن امام حسین علیه السلام در باره «توحید» -ای مردم از این بیرون شدگان از دین که خدا را به خود تشبیه می کنند و با گفته کافران اهل کتاب هماهنگی دارند، بر حذر باشید؛ بلکه او خداوند است«چیزی مانند او نیست و اوست شنوای بینا» سوره شوری ، آیه 11 و«چشمها او را در نمی یابند و اوست که دیدگان را در می یابد و او لطیف آگاه است» سوره انعام ، آیه 103 . یگانگی و عظمت را ویژه خود ساخته و مشیت و اراده و نیرو و دانش را به هر چه شدنی است به کار گرفته است. در هیچ کارش نه مخالفی دارد که به ستیزه جویی برخیزد و نه همتایی دارد که با او برابری نماید و نه ضدی دارد که با او کشمکش کند و نه همنامی دارد که به او ماند و نه نظیری دارد که با او همسانی نماید. چنان نیست که امور از پی هم درآید و حالها بر او جاری شود و دستخوش…
وَ جَاءَهُ رَجُلٌ مِنَ اَلْأَنْصَارِ يُرِيدُ أَنْ يَسْأَلَهُ حَاجَةً فَقَالَ ع يَا أَخَا اَلْأَنْصَارِ صُنْ وَجْهَكَ عَنْ بِذْلَةِ اَلْمَسْأَلَةِ وَ اِرْفَعْ حَاجَتَكَ فِي رُقْعَةٍ فَإِنِّي آتٍ فِيهَا مَا سَارَّكَ إِنْ شَاءَ اَللَّهُ فَكَتَبَ يَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ إِنَّ لِفُلاَنٍ عَلَيَّ خَمْسَمِائَةِ دِينَارٍ وَ قَدْ أَلَحَّ بِي فَكَلِّمْهُ يُنْظِرْنِي إِلَى مَيْسَرَةٍ فَلَمَّا قَرَأَ اَلْحُسَيْنُ ع اَلرُّقْعَةَ دَخَلَ إِلَى مَنْزِلِهِ فَأَخْرَجَ صُرَّةً فِيهَا أَلْفُ دِينَارٍ وَ قَالَ ع لَهُ أَمَّا خَمْسُمِائَةٍ فَاقْضِ بِهَا دَيْنَكَ وَ أَمَّا خَمْسُمِائَةٍ فَاسْتَعِنْ بِهَا عَلَى…
مردی از انصار نزد امام حسین علیه السلام آمد و می خواست حضرت مشکل مالی او را حل نماید. حضرت فرمود: ای برادر انصاری آبرویت را با درخواست حضوری از تباه شدن نگهدار و درخواست خود را به صورت کتبی عرضه کن و من نیز طوری عمل خواهم کرد که تو را شاد سازد ان شا الله. آن مرد به حضرت چنین نوشت: ای ابا عبد الله فلانی از من پانصد سکه طلا طلبکار است و برای دریافت آن پافشاری می نماید، لطفا با او گفتگو فرمایید تا فراهم شدن پرداخت آن به من مهلت بدهد. چون امام حسین علیه السلام این نامه ملاحظه فرمود، به منزل خود تشریف برد و کیسه ای که در آن هزار سکه طلا بود آورد و به او داد و سپس فرمود: پانصد سکه آن را به قرضت بده و پانصد سکه دیگر را کمک خرج زندگی خود ساز. و حاجت خود را فقط با این کس در میان بگذار و کمک طلب…
مِنْ دَلاَئِلِ عَلاَمَاتِ اَلْقَبُولِ اَلْجُلُوسُ إِلَى أَهْلِ اَلْعُقُولِ وَ مِنْ عَلاَمَاتِ أَسْبَابِ اَلْجَهْلِ اَلْمُمَارَاةُ لِغَيْرِ أَهْلِ اَلْكُفْرِ وَ مِنْ دَلاَئِلِ اَلْعَالِمِ اِنْتِقَادُهُ لِحَدِيثِهِ وَ عِلْمُهُ بِحَقَائِقِ فُنُونِ اَلنَّظَرِ.
از نشانه های دلیل مقبولیت و نیکنامی، همنشینی با خردمندان است و از نشانه های اسباب نادانی، کشمکش با غیر اهل فکر است و از نشانه های دانا، نقادی از سخن خویش و آگاهی از حقایق فنون رای و نظر است.
أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ اِعْلَمُوا أَنَّكُمْ إِلَيْهِ رَاجِعُونَ فَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ ما عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَراً وَ ما عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَها وَ بَيْنَهُ أَمَداً بَعِيداً وَ يُحَذِّرُكُمُ اَللّهُ نَفْسَهُ وَيْحَكَ يَا اِبْنَ آدَمَ اَلْغَافِلَ وَ لَيْسَ مَغْفُولاً عَنْهُ إِنَّ أَجَلَكَ أَسْرَعُ شَيْ ءٍ إِلَيْكَ قَدْ أَقْبَلَ نَحْوَكَ حَثِيثاً يَطْلُبُكَ وَ يُوشِكُ أَنْ يُدْرِكَكَ فَكَأَنْ قَدْ أَوْفَيْتَ أَجَلَكَ وَ قَدْ قَبَضَ اَلْمَلَكُ رُوحَكَ وَ صُيِّرْتَ إِلَى قَبْرِكَ وَحِيداً فَرَدَّ إِلَيْكَ رُوحَكَ وَ اِقْتَحَمَ عَلَيْكَ مَلَكَاكَ…
از امام سید العابدین علی بن حسین علیهما السلام در تفصیل این معانی روایت شده است - نصیحت آن حضرت علیه السلام به یاران و شیعیانش و یادآوری به آنان در هر جمعه -ای مردم از خداوند بپرهیزید و آگاه باشید که به سوی او بازمی گردید و هر کسی کردار نیک و بدش را در برابر خویش خواهد یافت اگر چه دوست دارد بین او و کار ناپسندش فاصله ای دور باشد. خدای، شما را از خویش پرهیز داد. وای بر تو ای آدمیزاده غفلت ورز که از تو غافل نیستند، به درستی مرگ به سوی تو، بیش از هر چیز دیگری شتاب گرفته، به راستی که شتابان به تو روی آورده، تو را می جوید و نزدیک است که تو را در رباید؛ پس به تحقیق، عمرت به سر آید و فرشته مرگ جانت را برباید و تنها به گورت خواهی رفت؛ پس جانت به تو بازگردانده شود و بی خواست تو دو فرشته نکیر و منکر…
