عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لاٰ يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ : قَالَ اَلْمَعْرُوفُ أَنْ لاَ يَشْقُقْنَ جَيْبا وَ لاَ يَلْطِمْنَ وَجْها وَ لاَ يَدْعَيْنَ وَيْلا وَ لاَ يَتَخَلَّفْنَ عِنْدَ قَبْرٍ وَ لاَ يُسَوِّدْنَ ثَوْبا وَ لاَ يَنْشُرْنَ شَعْرا .
امام صادق علیه السّلام در مورد قول خدای عزّ و جلّ: و تو را در معروفی عصیان نکنند فرمود:مراد از معروف این است که هنگام مصیبت لباسهای خود را پاره نکنند، و به صورت خود خراش وارد نکنند، و فریاد وا ویلا بلند نکنند، و پیرامون قبری به شیون ننشینند، و لباسهای سیاه نپوشند، و موهای خود را پریشان نکنند.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ إِذَا دَخَلَ مَنْزِلا قَعَدَ فِي أَدْنَى اَلْمَجْلِسِ إِلَيْهِ حِينَ يَدْخُلُ وَ كَانَ جُلُوسُهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثَلاَثا جُلُوسَ اَلْقُرْفُصَاءِ وَ هُوَ أَنْ يُقِيمَ سَاقَيْهِ وَ يَسْتَقْبِلَهُمَا بِيَدَيْهِ فَيَشُدَّ يَدَهُ فِي ذِرَاعِهِ وَ كَانَ يَجْثُو عَلَى رُكْبَتَيْهِ وَ كَانَ يَثْنِي رِجْلا وَاحِدَة وَ يَبْسُطُ عَلَيْهَا اَلْأُخْرَى وَ لَمْ يُرَ مُتَرَبِّعا قَطُّ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله هر گاه وارد منزلی می شد در نزدیکترین محل ورودش می نشست، و نحوۀ نشستن ایشان به سه صورت بود:نشستن روی ساق پا، به این صورت که روی ساق پایش می نشست و دستانش را به دور زانوان حلقه می کرد، و گاهی دو زانو می نشست، و گاهی یک پا را خم می کرد و پای دیگر را روی آن می انداخت، و هرگز دیده نشد آن حضرت چهار زانو بنشیند.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلاِتِّكَاءُ فِي اَلْمَسْجِدِ رَهْبَانِيَّةُ اَلْعَرَبِ إِنَّ اَلْمُؤْمِنَ مَجْلِسُهُ مَسْجِدُهُ وَ صَوْمَعَتُهُ بَيْتُهُ.
امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:تکیه کردن بر دستها در مسجد رهبانیت عرب گوشه نشینی و ریاضت عرب است، محل نشستن مؤمن مسجد است، و عبادتگاه او خانه اش.
عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ اَلَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ مَا جُمِعَ شَيْءٌ إِلَى شَيْءٍ أَفْضَلَ مِنْ حِلْمٍ إِلَى عِلْمٍ.
امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله روایت کند که فرمود:سوگند به خدایی که جانم در دست قدرت اوست، هیچ چیز با چیز دیگر بهتر از بردباری با دانش جمع نشد.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : أُتِيَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ بِسَبْعَةٍ مِنَ اَلْأُسَارَى فَقَالَ يَا عَلِيُّ قُمْ فَاضْرِبْ أَعْنَاقَ هَؤُلاَءِ قَالَ فَهَبَطَ جَبْرَئِيلُ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ كَطَرْفِ اَلْعَيْنِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ اِضْرِبْ أَعْنَاقَ هَؤُلاَءِ اَلسِّتَّةِ وَ لاَ تَضْرِبْ عُنُقَ هَذَا قَالَ قُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ مَا بَالُ هَذَا مِنْ بَيْنِهِمْ فَقَالَ لِأَنَّهُ كَانَ حَسَنَ اَلْخُلُقِ سَخِيّا عَلَى اَلطَّعَامِ سَمِحَ اَلْكَفِّ قَالَ قُلْتُ يَا جَبْرَئِيلُ عَنْكَ أَوْ عَنْ رَبِّي قَالَ لاَ بَلْ عَنْ رَبِّكَ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:هفت اسیر را نزد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آوردند، فرمود:ای علی، برخیز و گردن اینها را بزن، جبرئیل صلوات اللّٰه علیه به سرعت نازل گشت و گفت:ای محمّد گردن این شش نفر را بزن و گردن این یکی را نزن، فرمود:ای جبرئیل، امتیاز این بر دیگران چیست؟عرض کرد:او خوش خلق و سخاوتمند در غذاست، و دستش باز است، فرمود:ای جبرئیل، این را از خود می گویی یا از قول پروردگارم؟گفت:از پروردگارت، که مرا امر کرد این را بگویم.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا مِنْ عَبْدٍ حَسَّنَ خُلُقَهُ وَ بَسَطَ يَدَهُ إِلاَّ كَانَ فِي ضَمَانِ اَللَّهِ لاَ مَحَالَةَ وَ مِمَّنْ يَهْدِيهِ حَتَّى يُدْخِلَهُ اَلْجَنَّةَ .
امام صادق علیه السّلام فرمود:هیچ مؤمنی خوش خلق و گشاده دست نبود، جز آنکه همیشه در پناه خداوند و از هدایت شدگان او باشد، تا اینکه او را وارد بهشت کند.
إِنَّ اللَّهَ یلْتَفِتُ یوْمَ الْقِیامَةِ إِلَی فُقَرَاءِ الْمُؤْمِنِینَ شَبِیهاً بِالْمُعْتَذِرِ إِلَیهِمْ فَیقُولُ: وَ عِزَّتِی وَ جَلَالِی مَا أَفْقَرْتُکمْ فِی الدُّنْیا مِنْ هَوَانٍ بِکمْ عَلَی وَ لَتَرَوُنَّ مَا أَصْنَعُ بِکمُ الْیوْمَ، فَمَنْ زَوَّدَ مِنْکمْ فِی دَارِ الدُّنْیا مَعْرُوفاً فَخُذُوا بِیدِهِ الْیوْمَ فَأَدْخِلُوهُ الْجَنَّةَ. قَالَ: فَیقُولُ رَجُلٌ مِنْهُمْ: یا رَبِّ، إِنَّ أَهْلَ الدُّنْیا تَنَافَسُوا فِی دُنْیاهُمْ فَنَکحُوا النِّسَاءَ وَ لَبِسُوا الثِّیابَ اللَّینَةَ وَ أَکلُوا الطَّعَامَ وَ سَکنُوا الدُّورَ وَ رَکبُوا الْمَشْهُورَ مِنَ الدَّوَابِّ، فَأَعْطِنِی مِثْلَ…
خداوند در روز قیامت به جمعی از فقرای مؤمن، نگاه عذرآمیز می کند و بعد هم به آنها می فرماید: سوگند به عزت و جلالم، من شما را در دنیا بدین جهت فقیر نکردم که شما را خوار کنم و حالا امروز خواهید دید که با شما چه می کنم. پس هر کس از شما در دنیا یک عمل خوبی را انجام داده، همان را در دستش بگیرد و داخل بهشت شود. بعد یکی از همان فقرا عرض می کند: خداوندا، اهل دنیا در دنیا لذت بردند و با زنان متعدد ازدواج کردند و لباسهای خوب پوشیدند و طعامهای لذیذ خوردند و در بهترین خانه ها سکونت کردند و سوار بهترین مرکوب ها شدند. پس به ما هم امروز آن چیزها را عطا کن. خداوند متعال می فرماید: من به هر کدام شما هفتاد برابر آنچه که به اهل دنیا داده ام، عطا می کنم.
إِنَّ مِنْ صِحَّةِ يَقِينِ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ أَلَّا يُرْضِي النَّاسَ بِسَخَطِ اللَّهِ، وَ لَا يَحْمِدَهُمْ عَلَى مَا رَزَقَ اللَّهُ، وَ لَا يَلُومَهُمْ عَلَى مَا لَمْ يُؤْتِهِ اللَّهُ، فَإِنَّ رِزْقَ اللَّهِ لَا يَسُوقُهُ حِرْصُ حَرِيصٍ، وَ لَا يَرُدُّهُ كُرْهُ كَارِهٍ، وَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ فَرَّ مِنْ رِزْقِهِ كَمَا يَفِرُّ مِنَ الْمَوْتِ لَأَدْرَكَهُ رِزْقُهُ قَبْلَ مَوْتِهِ.
به راستی از نشانه های صحت و درستی یقین و ایمان مرد مسلمان این است که خشنودی و رضایت مردم را با خشم و ناخشنودی خداوند بدست نمی آورد؛ و مردم را به جهت روزی خداوند حمد و سپاس نمی گوید و ایشان را به جهت محرومیّت سرزنش و ملامت نمی کند. به راستی که روزی خداوند نه با حرص و طمع افراد جلو انداخته می شود، و نه با تنفّر و ناخوشایندی افراد عقب می افتد.
إِنَّ اللَّهَ لَيَعْتَذِرُ إِلَى عَبْدِهِ الْمُؤْمِنِ الْمُحْتَاجِ كَانَ فِي الدُّنْيَا كَمَا يَعْتَذِرُ الْأَخُ إِلَى أَخِيهِ، فَيَقُولُ: لَا، وَ عِزَّتِي! مَا أَفْقَرْتُكَ لِهَوَانٍ بِكَ عَلَيَّ، فَارْفَعْ هَذَا الْغِطَاءَ فَانْظُرْ مَا عَوَّضْتُكَ مِنَ الدُّنْيَا، فَيَكْشِفُ فَيَنْظُرُ مَا عَوَّضَهُ اللَّهُ مِنَ الدُّنْيَا، فَيَقُولُ: مَا يَضُرُّنِي مَا مَنَعْتَنِي عَمَّا [مَعَ مَا] عَوَّضْتَنِي
براستی خداوند عذر خواهی و پوزش می طلبد از بنده مؤمنی که در دنیا نیازمند بوده است همچنان که برادر از برادر عذرخواهی می کند، پس خداوند گوید: نه، به عزّتم سوگند! تو را به عنوان اهانت و خواری فقیر و تهیدست نکردم، این پوشش را بالا بزن و نگاه کن که چه چیزهایی عوض دنیا دارا هستی.
پس چون پوشش برطرف گردد می بیند آنچه را که خداوند عوض دنیا عطایش کرده است، و خواهد گفت: با توجّه به عوضی که برایم قرار داده ای، آنچه را که (در دنیا) از من ممنوع کرده بودی ضرر و خسارتی نکرده ام.
مَنِ اسْتَذَلَّ مُؤْمِناً لِقِلَّةِ ذَاتِ يَدِهِ، شَهَرَهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ عَلَى رُءُوسِ الْخَلَائِقِ لَا مَحَالَة
کسی که مؤمنی را، به خاطر تهیدستی او، ذلیل و خوارش گرداند، خداوند متعال او را در روز قیامت بر همگان معرّفی و رسوایش می گرداند.
مَنْ أَصْبَحَ وَ الدُّنْيَا أَكْبَرُ هَمِّهِ شُتِّتَ عَلَيْهِ أَمْرُهُ، وَ كَانَ فَقْرُهُ بَيْنَ عَيْنَيْهِ، وَ لَمْ يَأْتِهِ مِنَ الدُّنْيَا إِلَّا مَا قُدِّرَ لَهُ، وَ مَنْ كَانَتِ الْآخِرَةُ أَكْبَرَ هَمِّهِ كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ ضِيقَهُ، وَ جَمَعَ لَهُ أَمْرَهُ، وَ أَتَتْهُ الدُّنْيَا وَ هِيَ رَاغِمَة
کسی که صبح برخیزد و مهمترین تلاش و همّت او دنیا (و مادیّات) باشد، امور زندگیش پراکنده (و سر در گم) می گردد و همیشه احساس تنگدستی و بیچارگی می کند و از دنیا چیزی غیر از مقدّرات نصیبش نمی گردد؛ ولی کسی که مهمترین همّتش آخرت و روز واپسین باشد، خداوند تنگناهای زندگیش را بگشاید و امورش را جمع و جور نماید؛ و (نیازهای) دنیایی او فراهم گردند، در حالتی که او روی گردان و بی توجه باشد.
وَ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ قَالَ : سُئِلَ عَنِ اَلْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَلنَّهْيِ عَنِ اَلْمُنْكَرِ أَ وَاجِبٌ هُوَ عَلَى هَذِهِ اَلْأُمَّةِ جَمِيعا قَالَ لاَ فَقِيلَ وَ لِمَ قَالَ إِنَّمَا هُوَ عَلَى اَلْقَوِيِّ اَلْمُطَاعِ اَلْعَالِمِ بِالْمَعْرُوفِ مِنَ اَلْمُنْكَرِ لاَ عَلَى اَلضَّعَفَةِ اَلَّذِينَ لاٰ يَهْتَدُونَ سَبِيلا : إِلَى أَيٍّ مِنْ أَيٍّ يَقُولُ مِنَ اَلْحَقِّ إِلَى اَلْبَاطِلِ وَ اَلدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ كِتَابُ اَللَّهِ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى اَلْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ…
مسعدة بن صدقه گوید:از امام صادق علیه السّلام از امر به معروف و نهی از منکر سؤال شد که آیا بر تمام این امت واجب است یا نه؟ فرمود:نه، سؤال شد:چرا؟فرمود:فقط بر کسانی واجب است که نیرومند باشند و مردم از آنها اطاعت کنند و عالم به معروف از منکر باشند، نه بر ضعفائی که راه را نمی دانند که به چه راهی و از چه راهی بگویند، لذا از حق به باطل می گویند، و دلیل بر این مطلب سخن خداوند است که می فرماید: باید دسته ای از شما امت مردم را به طرف خیر و نیکی دعوت نمایند و امر به معروف و نهی از منکر نماید . این خاص است نه عام، همان طور که خداوند متعال می فرماید: بعضی از قوم موسی به سوی حق هدایت می کنند و به آن عدالت می کنند و نفرموده بر امّت موسی و نه بر همه قومش، در حالی که آنها در آن هنگام گروههای مختلفی بودند، و…
