امام محمد باقر (علیه السلام)
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ فِي خُطْبَةٍ لَهُ طَوِيلَةٍ اَلْإِيمَانُ عَلَى أَرْبَعِ دَعَائِمَ عَلَى اَلصَّبْرِ وَ اَلْيَقِينِ وَ اَلْعَدْلِ وَ اَلتَّوْحِيدِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود که:حضرت علی علیه السّلام در خطبه ای طولانی فرمود:ایمان بر چهار پایه استوار است:بر صبر و یقین و عدل و توحید.
اَلْعَبْدُ بَيْنَ ثَلاَثَةٍ بَلاَءٍ وَ قَضَاءٍ وَ نِعْمَةٍ فَعَلَيْهِ فِي اَلْبَلاَءِ مِنَ اَللَّهِ اَلصَّبْرُ فَرِيضَةً وَ عَلَيْهِ فِي اَلْقَضَاءِ مِنَ اَللَّهِ اَلتَّسْلِيمُ فَرِيضَةً وَ عَلَيْهِ فِي اَلنِّعْمَةِ مِنَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ اَلشُّكْرُ فَرِيضَةً.
ابی حمزه گوید: شنیدم از امام باقر(ع)که میفرمود: بنده با سه چیز روبرو است بلا و قضا و نعمت در بلای الهی صبر بر او لازم است و در قضای الهی تسلیم بر او واجب و در نعمتی که از خداوند باو میرسد وظیفه اش شکرگزاری است.
إِنِّي لَأَصْبِرُ مِنْ غُلاَمِي هَذَا وَ مِنْ أَهْلِي عَلَى مَا هُوَ أَمَرُّ مِنَ اَلْحَنْظَلِ إِنَّهُ مَنْ صَبَرَ نَالَ بِصَبْرِهِ دَرَجَةَ اَلصَّائِمِ اَلْقَائِمِ وَ دَرَجَةَ اَلشَّهِيدِ اَلَّذِي قَدْ ضَرَبَ بِسَيْفِهِ قُدَّامَ مُحَمَّدٍ ص .
پاداش شکیبایی
مَنْ صَبَرَ عَلَى مُصِيبَةٍ زَادَهُ اَللَّهُ عِزّاً عَلَى عِزِّهِ وَ أَدْخَلَهُ جَنَّتَهُ مَعَ مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ .
امام صادق علیه السلام روایت نموده که امام باقر علیه السلام فرمود: به راستی، من در کارهایی از این غلامم و بعضی از خانواده ام شکیبایی پیشه می کنم که برایم از حنظل تلخ تر است. همانا هر که شکیبایی ورزد با شکیبایی خویش به مقام روزه دار شب زنده دار و مقام شهیدی که پیشاپیش حضرت محمد صلی الله علیه و آله شمشیر زده است دست یابد.
يَا جَابِرُ اِغْتَنِمْ مِنْ أَهْلِ زَمَانِكَ خَمْساً إِنْ حَضَرْتَ لَمْ تُعْرَفْ وَ إِنْ غِبْتَ لَمْ تُفْتَقَدْ وَ إِنْ شَهِدْتَ لَمْ تُشَاوَرْ وَ إِنْ قُلْتَ لَمْ يُقْبَلْ قَوْلُكَ وَ إِنْ خَطَبْتَ لَمْ تُزَوَّجْ وَ أُوصِيكَ بِخَمْسٍ إِنْ ظُلِمْتَ فَلاَ تَظْلِمْ وَ إِنْ خَانُوكَ فَلاَ تَخُنْ وَ إِنْ كُذِّبْتَ فَلاَ تَغْضَبْ وَ إِنْ مُدِحْتَ فَلاَ تَفْرَحْ وَ إِنْ ذُمِمْتَ فَلاَ تَجْزَعْ وَ فَكِّرْ فِيمَا قِيلَ فِيكَ فَإِنْ عَرَفْتَ مِنْ نَفْسِكَ مَا قِيلَ فِيكَ فَسُقُوطُكَ مِنْ عَيْنِ اَللَّهِ جَلَّ وَ عَزَّ عِنْدَ غَضَبِكَ مِنَ اَلْحَقِّ أَعْظَمُ عَلَيْكَ مُصِيبَةً مِمَّا خِفْتَ مِنْ…
سخنان امام باقر علیه السلام که در همین زمینه ها(اخلاق و حکمت و غیره)نقل شده است - نقل شده است که آن حضرت به جابر -، فرمود: ای جابر از مردم عصر خویش پنج کردار را غنیمت شمار: 1-اگر حضور یافتی شناخته نشوی. 2-و آنگاه که از میانشان رفتی، از تو نپرسند. 3-و چون در میانشان باشی، جویای نظرت نشوند. 4-و اگر پیشنهادی دهی نپذیرند. 5-و اگر دختری از آنان خواهی، ندهند. و تو را به پنج سخن، پند می دهم: 1-اگر ستم دیدی، ستم مکن. 2-و چون به تو خیانت کردند، جوابشان را با خیانت مده. 3-اگر تو دروغ پنداشته شوی، برافروخته مشو. 4-و اگر به نکویی یاد شدی، خوشحال مشو. 5-و چون به بدی یاد شدی بی صبری مکن، و در گفتار مردم نسبت به خودت، تامل کن. اگر آن را در خود مشاهده کردی، پس مصیبت افتادن تو از نظر خدای بزرگ و توانا، به…
اَلْكَمَالُ كُلُّ اَلْكَمَالِ اَلتَّفَقُّهُ فِي اَلدِّينِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّائِبَةِ وَ تَقْدِيرُ اَلْمَعِيشَةِ.
تمامی کمال دانش اندوزی در دین و بردباری بر ناگواری و اندازه داری مخارج زندگی است.
إِيَّاكَ وَ اَلْكَسَلَ وَ اَلضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا مِفْتَاحُ كُلِّ شَرٍّ مَنْ كَسِلَ لَمْ يُؤَدِّ حَقّاً وَ مَنْ ضَجِرَ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى حَقٍّ.
از تنبلی و بی قراری بی حوصلگی بپرهیز چرا که این دو، کلید هر بدی هستند. کسی که تنبلی کند حقی را به انجام نرساند و آن کس که بی قراری کند بر حق نتواند شکیبایی کند.
اِصْبِرْ نَفْسَكَ عَلَى اَلْحَقِّ فَإِنَّهُ مَنْ مَنَعَ شَيْئاً فِي حَقٍّ أُعْطِيَ فِي بَاطِلٍ مِثْلَيْهِ.
امام باقر علیه السلام به فرزندش فرمود: خویشتن را برای حق شکیبا دار. زیرا هر که در پرداخت حق، چیزی را مضایقه کند، دو برابر آن را در باطل و نادرست بدهد.
إِذَا كَانَ يَوْمُ اَلْقِيَامَةِ نَادَى مُنَادٍ أَيْنَ اَلصَّابِرُونَ فَيَقُومُ فِئَامٌ مِنَ اَلنَّاسِ ثُمَّ يُنَادِي مُنَادٍ أَيْنَ اَلْمُتَصَبِّرُونَ فَيَقُومُ فِئَامٌ مِنَ اَلنَّاسِ قُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ مَا اَلصَّابِرُونَ وَ اَلْمُتَصَبِّرُونَ فَقَالَ ع اَلصَّابِرُونَ عَلَى أَدَاءِ اَلْفَرَائِضِ وَ اَلْمُتَصَبِّرُونَ عَلَى تَرْكِ اَلْمَحَارِمِ .
چون روز رستاخیز شود ندا دهنده ای فریاد برآورد: کجایند بردباران؟ پس گروهی از مردم بایستند پس آنگاه ندا دهنده ای ندا دهد: کجایند تحمل کنندگان؟ پس گروهی از مردم به پا خیزند. عرض کردم راوی : فدایت گردم بردباران و تحمل کنندگان چه کسانی هستند؟ پس امام علیه السلام فرمود: بردباران بر انجام واجبات و تحمل کنندگان بر دوری از گناهان.
قُولُوا لِلنَّاسِ أَحْسَنَ مَا تُحِبُّونَ أَنْ يُقَالَ لَكُمْ فَإِنَّ اَللَّهَ يُبْغِضُ اَللَّعَّانَ اَلسَّبَّابَ اَلطَّعَّانَ عَلَى اَلْمُؤْمِنِينَ اَلْفَاحِشَ اَلْمُتَفَحِّشَ اَلسَّائِلَ اَلْمُلْحِفَ وَ يُحِبُّ اَلْحَيِيَّ اَلْحَلِيمَ اَلْعَفِيفَ اَلْمُتَعَفِّفَ .
با مردم به نیکوترین سخنی که دوست دارید آنان به شما بگویند، سخن گویید. زیرا خداوند از نفرین کننده دشنام پیشه طعنه زننده بر مومنین و دشنام گوی بی آبرو و گدای سمج نفرت دارد و با حیای صبر پیشه پاکدامن پرهیزگار را دوست دارد.
قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سُئِلَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَنْهُمْ فَقَالَ إِذَا أَحْسَنُوا اِسْتَبْشَرُوا وَ إِذَا أَسَاءُوا اِسْتَغْفَرُوا وَ إِذَا أُعْطُوا شَكَرُوا وَ إِذَا اُبْتُلُوا صَبَرُوا وَ إِذَا غَضِبُوا غَفَرُوا .
امام باقر علیه السّلام می فرماید:از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله در باره مؤمنین پرسیدند، فرمود:هر گاه نیکی کنند شادمان گردند، و هر گاه بدی کنند طلب آمرزش نمایند، و هر گاه چیزی به آنها داده شود شکر گزارند، و هر گاه گرفتار شوند صبر کنند، و هر گاه خشمگین شوند ببخشند.
قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي خَبَرٍ طَوِيلٍ فِي تَفْسِيرِ المص : فِي رِوَايَةِ لَبِيدٍ فَمَنْ زَعَمَ أَنَّ كِتَابَ اَللَّهِ مُبْهَمٌ فَقَدْ هَلَكَ ثُمَّ أَمْسَكَ فَقَالَ اَلْأَلِفُ وَاحِدَةٌ وَ اَللاَّمُ ثَلاَثُونَ وَ اَلْمِيمُ أَرْبَعُونَ وَ اَلصَّادُ تِسْعُونَ فَقُلْتُ هَذِهِ إِحْدَى وَ سِتُّونَ وَ مِائَةٌ فَقَالَ يَا لَبِيدُ إِذَا دَخَلْتَ سَنَةَ إِحْدَى وَ سِتِّينَ وَ مِائَةٍ سَلَبَ اَللَّهُ قَوْما سُلْطَانَهُمْ .
امام باقر علیه السّلام ضمن حدیثی طولانی در تفسیر المص در روایت لبید فرمود:هر که گمان کند که کتاب خداوند ابهام دارد هلاک شده، سپس کمی صبر کرد و فرمود:الف یک است، لام سی است، و میم چهل است، و صاد نود.پرسیدم:این عدد صد و شصت و یک است، فرمود:ای لبید هر گاه داخل سال صد و شصت و یک شدی خداوند سلطنت قومی را می گیرد.
