احادیث درباره دو حج از پیامبر اکرم (ص)

مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ هَلْ تَدْرُونَ مَا حَقُّ اَلْجَارِ مَا تَدْرُونَ مِنْ حَقِّ اَلْجَارِ إِلاَّ قَلِيلا أَلاَ لاَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَ اَلْيَوْمِ اَلْآخِرِ مَنْ لاَ يَأْمَنُ جَارُهُ بَوَائِقَهُ وَ إِذَا اِسْتَقْرَضَهُ أَنْ يُقْرِضَهُ وَ إِذَا أَصَابَهُ خَيْرٌ هَنَّأَهُ وَ إِذَا أَصَابَهُ شَرٌّ عَزَّاهُ وَ لاَ يَسْتَطِيلُ عَلَيْهِ فِي اَلْبِنَاءِ يَحْجُبُ عَنْهُ اَلرِّيحَ إِلاَّ بِإِذْنِهِ وَ إِذَا اِشْتَهَى فَاكِهَة فَلْيُهْدِ لَهُ فَإِنْ لَمْ يُهْدِ لَهُ فَلْيُدْخِلْهَا سِرّا وَ لاَ يُعْطِي صِبْيَانَهُ مِنْهَا شَيْئا…

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:آیا می دانید حق همسایه چیست؟شما از حقوق همسایه به جز اندکی نمی دانید، هشیار باشید کسی که همسایه اش از وی در امان نباشد، ایمان به خدا و روز قیامت نیاورده، هر گاه از او وام خواست باید به او بدهد، و هر گاه خیری به او رسید به او تبریک گوید، و اگر شرّی به او رسید به او تسلیت بگوید، خانۀ خود را بلند نسازد که مانع ورود هوا به خانه اش گردد، مگر با اجازۀ او، هر گاه به میوه ای احتیاج پیدا کرد به او هدیه کند، و اگر هدیه نکرد پنهانی برایش بفرستد، و به کودکان خود چیزی ندهد که بچه های او را ناراحت کند. سپس رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:همسایه ها سه دسته اند:بعضی از آنها سه حق دارند؛ حق اسلام، حق همسایگی، حق خویشاوندی، و بعضی از آنها دو حق دارند؛ حق اسلام و حق…

يَا عَلِيُّ إِنَّ مِنَ اَلْيَقِينِ أَنْ لاَ تُرْضِيَ أَحَداً بِسَخَطِ اَللَّهِ وَ لاَ تَحْمَدَ أَحَداً بِمَا آتَاكَ اَللَّهُ وَ لاَ تَذُمَّ أَحَداً عَلَى مَا لَمْ يُؤْتِكَ اَللَّهُ فَإِنَّ اَلرِّزْقَ لاَ يَجُرُّهُ حِرْصُ حَرِيصٍ وَ لاَ تَصْرِفُهُ كَرَاهَةُ كَارِهٍ إِنَّ اَللَّهَ بِحُكْمِهِ وَ فَضْلِهِ جَعَلَ اَلرَّوْحَ وَ اَلْفَرَحَ فِي اَلْيَقِينِ وَ اَلرِّضَا وَ جَعَلَ اَلْهَمَّ وَ اَلْحَزَنَ فِي اَلشَّكِّ وَ اَلسَّخَطِ يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لاَ فَقْرَ أَشَدُّ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ لاَ مَالَ أَعْوَدُ مِنَ اَلْعَقْلِ وَ لاَ وَحْدَةَ أَوْحَشُ مِنَ اَلْعُجْبِ وَ لاَ مُظَاهَرَةَ أَحْسَنُ مِنَ…

آنچه از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در همین زمینه ها(اخلاق و حکمت و غیره)روایت شده است. - سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله به امیر المومنین علیه السلام -ای علی همانا یکی از نشانه های یقین این است که هیچ کس را با به خشم آوردن خداوند خشنود نسازی و به واسطه چیزی که خدا به تو داده است، هیچ کس را نستایی و برای چیزی که خدا به تو نداده است، هیچ کس را ملامت نکنی؛ زیرا نه حرص زدن آزمندی، روزی را می رساند و نه ناخوشایندی شخص بی میل، آن را از او باز می دارد. به درستی که خداوند به فضل و حکم خویش، نشاط و شادمانی را در یقین و خشنودی قرار داده و غم و اندوه را در شک و خشم نهاده است. ای علی همانا هیچ فقری سخت تر از جهل و هیچ مالی سودمندتر از عقل و هیچ تنهایی ای وحشت انگیزتر از خود بزرگ بینی و هیچ…

يَا مُعَاذُ عَلِّمْهُمْ كِتَابَ اَللَّهِ وَ أَحْسِنْ أَدَبَهُمْ عَلَى اَلْأَخْلاَقِ اَلصَّالِحَةِ وَ أَنْزِلِ اَلنَّاسَ مَنَازِلَهُمْ خَيْرَهُمْ وَ شَرَّهُمْ وَ أَنْفِذْ فِيهِمْ أَمْرَ اَللَّهِ وَ لاَ تُحَاشِ فِي أَمْرِهِ وَ لاَ مَالِهِ أَحَداً فَإِنَّهَا لَيْسَتْ بِوَلاَيَتِكَ وَ لاَ مَالِكَ وَ أَدِّ إِلَيْهِمُ اَلْأَمَانَةَ فِي كُلِّ قَلِيلٍ وَ كَثِيرٍ وَ عَلَيْكَ بِالرِّفْقِ وَ اَلْعَفْوِ فِي غَيْرِ تَرْكٍ لِلْحَقِّ يَقُولُ اَلْجَاهِلُ قَدْ تَرَكْتَ مِنْ حَقِّ اَللَّهِ وَ اِعْتَذِرْ إِلَى أَهْلِ عَمَلِكَ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ خَشِيتَ أَنْ يَقَعَ إِلَيْكَ مِنْهُ عَيْبٌ حَتَّى يَعْذِرُوكَ وَ…

سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله به معاذ بن جبل هنگام اعزام او به یمن -ای معاذ قرآن را به ایشان بیاموز و تربیت آنان را بر اساس اخلاق شایسته قرار ده و مردم را در مقام خودشان بنشان-چه نیک باشند و چه بد-فرمان خدا را در میان آنان اجرا کن و در اجرای فرمان الهی و پاسداری از بیت المال از هیچ کس در هراس مباش و هیچ کس را ملاحظه مکن ، زیرا در این خصوص نه اختیاری داری و نه آن مال از آن توست. امانت را به آنان پس ده چه کم باشد و چه زیاد. بر تو باد نرمش و بخشایش جز در مورد حق که در این صورت، نادان بگوید حق خدا را ترک کردی. از کارگزاران خود در هر چه می ترسی دچار عیبی شوی پوزش خواه تا تو را معذور دارند. کارهای عصر جاهلیت را، جز آنچه اسلام تاییدش نموده، ریشه کن ساز. امر اسلام را، چه کوچک و چه بزرگ، علنی ساز…

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَ نَسْتَعِينُهُ وَ نَسْتَغْفِرُهُ وَ نَتُوبُ إِلَيْهِ وَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَ مِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا مَنْ يَهْدِ اَللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلا هادِيَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ أُوصِيكُمْ عِبَادَ اَللَّهِ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَ أَحُثُّكُمْ عَلَى اَلْعَمَلِ بِطَاعَتِهِ وَ أَسْتَفْتِحُ اَللَّهَ بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ أَمَّا بَعْدُ أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِسْمَعُوا مِنِّي مَا أُبَيِّنُ لَكُمْ فَإِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلِّي…

سخنرانی پیامبر صلی الله علیه و آله در آخرین سفر حج -حمد و سپاس از آن خداست، او را ستایش می کنیم و از او یاری می جوییم و از او آمرزش می خواهیم و به بارگاه او توبه می کنیم. و از شرهای نفس خود و از بدکرداری های خویشتن به خداوند پناه می بریم. هر آن کس که خداوندش هدایت کند، گمراه کننده ای ندارد و هر آن کس را که بی راه گذارد، هدایتگری ندارد. گواهی می دهم که هیچ معبودی جز خداوند شایسته پرستش نیست که یگانه است و شریکی ندارد و گواهی می دهم که محمد بنده و فرستاده اوست. ای بندگان خدا شما را به پروای الهی سفارش می کنم و بر طاعت او بر می انگیزم و با آنچه که بهتر است، سخن آغاز می کنم؛ اما بعد: ای مردم از من بشنوید تا برایتان روشن سازم؛ زیرا من نمی دانم، شاید پس از امسال دیگر در این جایگاه با شما دیدار…

وَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ أَوْصِنِي بِشَيْ ءٍ يَنْفَعُنِيَ اَللَّهُ بِهِ فَقَالَ ص أَكْثِرْ ذِكْرَ اَلْمَوْتِ يُسَلِّكَ عَنِ اَلدُّنْيَا وَ عَلَيْكَ بِالشُّكْرِ فَإِنَّهُ يَزِيدُ فِي اَلنِّعْمَةِ وَ أَكْثِرْ مِنَ اَلدُّعَاءِ فَإِنَّكَ لاَ تَدْرِي مَتَى يُسْتَجَابُ لَكَ وَ إِيَّاكَ وَ اَلْبَغْيَ فَإِنَّ اَللَّهَ قَضَى أَنَّهُ مَنْ بُغِيَ عَلَيْهِ لَيَنْصُرَنَّهُ اَللّهُ وَ قَالَ أَيُّهَا اَلنّاسُ إِنَّما بَغْيُكُمْ عَلى أَنْفُسِكُمْ وَ إِيَّاكَ وَ اَلْمَكْرَ فَإِنَّ اَللَّهَ قَضَى أَنْ لا يَحِيقُ اَلْمَكْرُ اَلسَّيِّئُ إِلاّ بِأَهْلِهِ

مردی به پیامبر صلی الله علیه و آله عرض کرد: به من سفارشی کن که در اثر آن خدا به من سود رساند. حضرت فرمود: بیشتر به یاد مرگ باش تا تو را از دنیا برهاند. شکرگزاری را پیشه خودساز که سبب افزایش نعمت گردد. بسیار دعا کن چون تو نمی دانی چه وقت دعایت به اجابت می رسد. از تجاوز بپرهیز که خدا چنین حکم فرموده: «هر کس مورد ستم قرار گیرد، قطعا خدا او را یاری خواهد کرد» سوره حج، آیه 60 و فرموده: «ای مردم سرکشی شما فقط به زیان خود شماست» سوره یونس، آیه 23 و از مکر و نیرنگ دوری کن که خداوند مقرر فرموده: «نیرنگ زشت جز دامن صاحبش را نگیرد». سوره فاطر، آیه 43

إِنَّ يَهُودِيّاً يُقَالُ لَهُ سُبَّخْتُ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ جِئْتُ أَسْأَلُكَ عَنْ رَبِّكَ فَإِنْ أَنْتَ أَجَبْتَنِي عَمَّا أَسْأَلُكَ عَنْهُ وَ إِلاَّ رَجَعْتُ قَالَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ قَالَ أَيْنَ رَبُّكَ قَالَ هُوَ فِي كُلِّ مَكَانٍ وَ لَيْسَ فِي شَيْ ءٍ مِنَ اَلْمَكَانِ اَلْمَحْدُودِ قَالَ وَ كَيْفَ هُوَ قَالَ وَ كَيْفَ أَصِفُ رَبِّي بِالْكَيْفِ وَ اَلْكَيْفُ مَخْلُوقٌ وَ اَللَّهُ لاَ يُوصَفُ بِخَلْقِهِ قَالَ فَمِنْ أَيْنَ يُعْلَمُ أَنَّكَ نَبِيُّ اَللَّهِ قَالَ فَمَا بَقِيَ حَوْلَهُ حَجَرٌ وَ لاَ غَيْرُ ذَلِكَ إِلاَّ تَكَلَّمَ بِلِسَانٍ عَرَبِيٍّ…

و فرمود: یک یهودی که نامش«سبحت»بود خدمت رسول خدا(ص)آمد و عرض کرد: ای رسول خدا: آمده ام تا در باره پروردگارت از تو سوال کنم. اگر پاسخ سوال مرا دادی میپذیرم و گر نه برمیگردم. فرمود: از آنچه خواهی بپرس گفت: پروردگارت در کجاست؟ فرمود: او در همه جاست و در جای محدودی نیست، گفت: خدا چگونه است؟ فرمود: چگونه توانم پروردگار مرا بچگونگی توصیف کنم در صورتی که چگونگی مخلوقست و خدا بمخلوقش توصیف نشود(زیرا وصف هر چیزی مختص خود او است و دیگری که آن وصف را ندارد نتوان بدان توصیفش کرد)گفت: از کجا بدانیم تو پیغمبر خدایی؟ چون این بگفت هر سنگ و چیز دیگری که در اطرافش بود بلغت عربی واضح گویا شدند که: ای«سبحت»او فرستاده خداست. سبحت گفت: تا امروز مطلبی واضحتر از این ندیده ام سپس گفت: گواهم که معبودی جز خدا نیست و…

مَنْ قَرَأَ سُورَةَ اَلْحَشْرِ لَمْ يَبْقَ جَنَّةٌ وَ لاَ نَارٌ وَ لاَ عَرْشٌ وَ لاَ كُرْسِيٌّ وَ لاَ اَلْحُجُبُ وَ اَلسَّمَاوَاتُ اَلسَّبْعُ وَ اَلْأَرَضُونَ اَلسَّبْعُ وَ اَلْهَوَاءُ وَ اَلرِّيحُ وَ اَلطَّيْرُ وَ اَلشَّجَرُ وَ اَلْجِبَالُ وَ اَلشَّمْسُ وَ اَلْقَمَرُ وَ اَلْمَلاَئِكَةُ إِلاَّ صَلَّوْا عَلَيْهِ وَ اِسْتَغْفَرُوا لَهُ وَ إِنْ مَاتَ فِي يَوْمِهِ أَوْ لَيْلَتِهِ مَاتَ شَهِيداً.

هر که سوره حشر را تلاوت کند بهشت و دوزخ و عرش و کرسی و حجب و آسمان های هفتگانه و زمین های هفتگانه و هوا و باد و پرنده و درخت و کوه و خورشید و ماه و فرشتگانی نمانند جز آنکه برای او درود فرستند و آمرزش جویند و اگر در آن روز یا آن شب جان سپارد، شهید به شمار آید

و من كتاب مجمع البيان في قوله عز و جل ثُمَّ قَسَتْ قُلُوبُكُمْ مِنْ بَعْدِ ذٰلِكَ فَهِيَ كَالْحِجٰارَةِ أَوْ أَشَدُّ قَسْوَة : الآية وَ قَدْ وَرَدَ اَلْخَبَرُ عَنِ اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَنَّهُ قَالَ لاَ تُكْثِرُوا اَلْكَلاَمَ بِغَيْرِ ذِكْرِ اَللَّهِ فَإِنَّ كَثْرَةَ اَلْكَلاَمِ بِغَيْرِ ذِكْرِ اَللَّهِ تُقْسِي اَلْقَلْبَ وَ إِنَّ أَبْعَدَ اَلنَّاسِ مِنَ اَللَّهِ اَلْقَاسِي اَلْقَلْبِ.

در کتاب مجمع البیان ذیل آیۀ شریفه که خداوند می فرماید: با این همه سخت دل گشتید که دلهایتان چون سنگ یا سخت تر از آن شد خبری از پیامبر اکرم صلّی اللّٰه علیه و آله است که فرموده اند:کلام خود را بدون ذکر خدا طولانی نکنید، زیرا طول کلام بدون ذکر خدا انسان را سنگدل می گرداند و دورترین مردم از خدا انسان سنگدل است.

عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ : خَرَجْتُ لَيْلَة مِنَ اَللَّيَالِي فَإِذَا رَسُولُ اَللَّهِ يَمْشِي وَحْدَهُ وَ لَيْسَ مَعَهُ إِنْسَانٌ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَكْرَهُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَهُ أَحَدٌ قَالَ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي ظِلِّ اَلْقَمَرِ فَالْتَفَتَ فَرَآنِي قَالَ مَنْ هَذَا قُلْتُ أَبُو ذَرٍّ جَعَلَنِيَ اَللَّهُ فِدَاكَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ تَعَالَ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَة فَقَالَ إِنَّ اَلْمُكْثِرِينَ هُمُ اَلْأَقَلُّونَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ إِلاَّ مَنْ أَعْطَاهُ اَللَّهُ خَيْرا فَنَفَحَ مِنْهُ بِيَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ وَ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ وَرَاءَهُ وَ عَمِلَ فِيهِ…

ابو ذر می گوید:شبی از منزل بیرون آمدم، ناگهان دیدم رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به تنهایی راه می روند و هیچ کس با او همراه نیست، گمان کردم که دوست ندارند کسی با ایشان همراه باشد، لذا آهسته در زیر سایۀ ماه، پشت سرش شروع به راه رفتن کردم، پیامبر متوجه من شد و فرمود:کیستی؟عرض کردم:فدایت شوم، ابو ذر هستم.فرمود:ای ابو ذر همراه من بیا.آنگاه ساعتی با ایشان راه رفتم، سپس فرمود:ثروت اندوزان در روز قیامت در اقلیّت قرار می گیرند ، مگر کسی که خداوند خیر را نصیب او کرد و در دنیا از راست و چپ و از روبرو و پشت سر انفاق می نمود، و با آن عمل خیر انجام می داد.سپس ابو ذر گفت:ساعتی همراه پیامبر راه رفتم، آنگاه فرمود:اینجا بنشین بعد مرا در زمینی که سنگلاخ بود و در اطرافش کوهها و تپه ها قرار داشت نشاند و…

قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَحَبَّنَا كَانَ مَعَنَا يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ وَ لَوْ أَنَّ رَجُلا أَحَبَّ حَجَرا لَحَشَرَهُ اَللَّهُ مَعَهُ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر که ما را دوست بدارد روز قیامت با ماست، و چنانچه شخصی سنگی را دوست بدارد، خداوند او را با آن سنگ محشور خواهد کرد.

قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَحَبَّنَا كَانَ مَعَنَا يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ وَ لَوْ أَنَّ رَجُلا أَحَبَّ حَجَرا لَحَشَرَهُ اَللَّهُ مَعَهُ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس ما را دوست بدارد؛ در روز قیامت همراه ما خواهد بود، و اگر مردی سنگی را دوست بدارد خدا با همانش محشور گرداند.

جَاءَ رَجُلٌ إِلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ إِذَا حَضَرَتْ جَنَازَةٌ وَ حَضَرَ مَجْلِسُ عَالِمٍ أَيُّمَا أَحَبُّ إِلَيْكَ أَنْ أَشْهَدَ فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ إِنْ كَانَ لِلْجَنَازَةِ مَنْ يَتْبَعُهُا وَ يَدْفِنُهَا فَإِنَّ حُضُورَ مَجْلِسِ عَالِمٍ أَفْضَلُ مِنْ حُضُورِ أَلْفِ جِنَازَةٍ وَ مِنْ عِيَادَةِ أَلْفِ مَرِيضٍ وَ مِنْ قِيَامِ أَلْفِ لَيْلَةٍ وَ مِنْ صِيَامِ أَلْفِ يَوْمٍ وَ مِنْ أَلْفِ دِرْهَمٍ يُتَصَدَّقُ بِهَا عَلَى اَلْمَسَاكِينِ وَ مِنْ أَلْفِ حِجَّةٍ سِوَى اَلْفَرِيضَةِ وَ مِنْ أَلْفِ غَزْوَةٍ سِوَى اَلْوَاجِبِ تَغْزُوهَا فِي…

مردی خدمت پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله رسید و عرض کرد:ای رسول خدا هر گاه تشییع جنازه ای با مجلس عالمی همزمان شود؛ کدامیک را دوست دارید حاضر شوید؟فرمود:اگر به دنبال جنازه کسی باشد که او را تشییع و تدفین کند، حضور مجلس عالم از تشییع هزار جنازه و از عیادت هزار مریض و از عبادت کردن هزار شب و از هزار روز روزه گرفتن و از هزار درهم صدقه دادن به فقیران و از هزار حج غیر واجب و از هزار جنگ غیر واجب که در راه خدا به مال و جانت بروی با فضیلت تر است، و کجا درک این حضورها مساوی است با درک حضور عالمی؟ آیا نمی دانی که خداوند به وسیله علم اطاعت کرده می شود، و به وسیله علم پرستیده می شود، و خیر دنیا و آخرت همراه علم است، و شر دنیا و آخرت همراه جهل است؟