عَنْهُ ثَلاَثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ زَوَّجَهُ اَللَّهُ مِنَ اَلْحُورِ اَلْعِينِ كَيْفَ شَاءَ كَظْمُ اَلْغَيْظِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلسُّيُوفِ لِلَّهِ وَ رَجُلٌ أَشْرَفَ عَلَى مَالٍ حَرَامٍ فَتَرَكَهُ لِلَّهِ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:سه صفت در هر کس باشد، خداوند حور عین را هر طور بخواهد تزویجشان کند؛ فرو خوردن خشم، صبر در برابر شمشیرها برای خدا، و مردی که مال حرامی به دستش برسد، و آن را برای خدا ترک کند.
مَحَاسِنُ اَلْأَخْلاَقِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ خَالِدٍ اَلْبَرْقِيِّ فِي حَدِيثٍ مَرْفُوعٍ إِلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ : جَاءَ جَبْرَئِيلُ إِلَى اَلنَّبِيِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ بِهَدِيَّةٍ لَمْ يُعْطِهَا أَحَدا قَبْلَكَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ فَقُلْتُ وَ مَا هِيَ قَالَ اَلصَّبْرُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلْقَنَاعَةُ وَ أَحْسَنُ مِنْهَا قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلرِّضَا وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلزُّهْدُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ قُلْتُ وَ مَا هُوَ قَالَ اَلْإِخْلاَصُ وَ أَحْسَنُ مِنْهُ…
جبرئیل علیه السّلام نزد رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله آمد و عرض کرد:ای رسول خدا خداوند مرا فرستاده تا هدیه ای به تو بدهم که تاکنون به احدی قبل از تو داده نشده، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود: سؤال کردم، آن هدیه چیست؟گفت:صبر و بهتر از آن، گفتم:بهتر از صبر چیست؟ گفت:قناعت و بهتر از آن، گفتم:بهتر از قناعت چیست؟گفت:رضا و بهتر از آن، پرسیدم:بهتر از رضا چیست؟گفت:زهد و بهتر از آن، گفتم:بهتر از آن چیست؟گفت: اخلاص و نیکوتر از آن، پرسیدم:بهتر از اخلاص چیست؟گفت:یقین و پسندیده تر از آن، گفتم: پسندیده تر از آن چیست؟گفت:ای رسول خدا، نردبان رسیدن به تمامی آنها توکل بر خدا می باشد، گفتم:ای جبرئیل، معنای توکل بر خدا چیست؟گفت: اول آنکه:بدانی مخلوق نه ضرری دارد، و نه سودی و نه بخششی دارد و نه منعی…
قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى خَلَقَ اَلْعَقْلَ مِنْ نُورٍ مَخْزُونٍ مَكْنُونٍ فِي سَابِقِ عِلْمِهِ اَلَّذِي لَمْ يَطَّلِعْ عَلَيْهِ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ وَ لاَ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ فَجَعَلَ اَلْعِلْمَ نَفْسَهُ وَ اَلْفَهْمَ رُوحَهُ وَ اَلزُّهْدَ رَأْسَهُ وَ اَلْحَيَاءَ عَيْنَيْهِ وَ اَلحِكْمَةَ لِسَانَهُ وَ اَلرَّأْفَةَ هِمَّتَهُ وَ اَلرَّحْمَةَ قَلْبَهُ ثُمَّ حَشَاهُ وَ قَوَّاهُ بِعَشَرَةِ أَشْيَاءَ بِالْيَقِينِ وَ اَلْإِيمَانِ وَ اَلصِّدْقِ وَ اَلسَّكِينَةِ وَ اَلْإِخْلاَصِ وَ اَلرِّفْقِ وَ اَلْعَطِيَّةِ وَ اَلْقُنُوعِ وَ اَلتَّسْلِيمِ…
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند تبارک و تعالی عقل را از نوری که در گنجینۀ دانش پیشینۀ خود پنهان بود، و هیچ پیغمبر مرسل و فرشتۀ مقرّبی بدان دسترسی نداشت؛ آفرید، سپس دانش را جان آن، و فهم را روان آن، و پارسایی را سرش، و شرم را دو چشمش، و حکمت را زبانش، و مهربانی را همّتش، و دلسوزی را قلب آن قرار داد. بعد از آن به وسیلۀ ده چیز پر و تقویت نمود، و آنها را به منزلۀ امعاء و احشاء آن قرار داد:به یقین و ایمان و راستی و متانت و اخلاص و مدارا و بخشش و قناعت و فرمانبرداری و صبر، سپس به او فرمود:عقب برو عقب رفت، بعد فرمود:جلو بیا جلو آمد، بعد فرمود:سخن بگو، گفت:ستایش مخصوص پروردگاری است که نه ضدّی دارد و نه همتایی و نه شبیهی و نه همسری و نه هم شأنی و نه نظیری، آنکه همه چیز در برابر بزرگیش سر…
قَالَ عُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِنِّي قَدْ هَمَمْتُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ بِأَنْ أَخْتَصِيَ فَقَالَ مَهْلا يَا عُثْمَانُ فَإِنَّ اَلاِخْتِصَاءَ فِي أُمَّتِي اَلصِّيَامُ وَ اَلصَّلاَةُ قَالَ فَإِنِّي قَدْ هَمَمْتُ بِالسِّيَاحَةِ فَقَالَ مَهْلا يَا عُثْمَانُ فَإِنَّ اَلسِّيَاحَةَ فِي أُمَّتِي لُزُومُ اَلْمَسَاجِدِ وَ اِنْتِظَارُ اَلصَّلاَةِ بَعْدَ اَلصَّلاَةِ قَالَ فَإِنِّي قَدْ هَمَمْتُ أَنْ لاَ آكُلَ لَحْما فَقَالَ مَهْلا يَا عُثْمَانُ فَإِنِّي آكُلُ اَللَّحْمَ وَ أُحِبُّهُ وَ لَوْ وَجَدْتُ كُلَّ يَوْمٍ لَأَكَلْتُهُ وَ لَوْ سَأَلْتُ اَللَّهَ…
عثمان بن مظعون به پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:ای رسول خدا من قصد کرده ام خود را از مردی بیاندازم، فرمود:ای عثمان آرام باش، اخته کردن در امت من به روزه گرفتن و نماز خواندن است.عرض کرد:من به گردش خیلی اهمیّت می دهم، فرمود:ای عثمان صبر کن، گردش امت من حضور همیشگی در مسجدها و انتظار کشیدن نماز بعد از نماز است، گفت:من قصد کرده ام که دیگر گوشت نخورم.فرمود:ای عثمان مهلت بده، من گوشت می خورم و آن را دوست دارم و اگر هر روز هم آن را بیابم خواهم خورد، و اگر هم از خدا بخواهم به من می خوراند، گفت:ای پیامبر خدا پدر و مادرم قربانت، من قصد کرده ام که دیگر عطر نزنم.فرمود:ای عثمان تأمل کن، من خود را معطّر می کنم و بوی خوش را دوست دارم، بوی خوش از سنّت من و سنّت پیامبران قبل از من است.
عَنْ سَعِيدِ بْنِ اَلْمُسَيَّبِ رَفَعَهُ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَيُّهَا اَلنَّاسُ سَيَكُونُ بَعْدِي أُمَرَاءُ لاَ يَسْتَقِيمُ لَهُمُ اَلْمُلْكُ إِلاَّ بِالْقَتْلِ وَ اَلتَّجَبُّرِ وَ لاَ يَسْتَقِيمُ لَهُمُ اَلْغَنَاءُ إِلاَّ بِالْبُخْلِ وَ اَلتَّكَبُّرِ فَمَنْ أَدْرَكَ ذَلِكَ اَلزَّمَانَ مِنْكُمْ فَصَبَرَ عَلَى اَلْفَقْرِ وَ هُوَ يَقْدِرُ عَلَى اَلْغَنَاءِ مِنْهُمْ وَ صَبَرَ عَلَى اَلْبَغْضَاءِ وَ هُوَ يَقْدِرُ عَلَى اَلْمَحَبَّةِ مِنْهُمْ وَ صَبَرَ عَلَى اَلذُّلِّ وَ هُوَ يَقْدِرُ عَلَى اَلْعِزِّ مِنْهُمْ وَ يُرِيدُ بِذَلِكَ وَجْهَ اَللَّهِ وَ اَلدَّارَ…
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:ای مردم به زودی پس از من حاکمانی خواهند آمد که سلطنت آنان جز با کشتار و زورگویی میسّر نخواهد بود، و مال و ثروت نیاندوزند مگر با بخل و تکبر، هر کس این زمان را درک کند و بر فقر صبر نماید با اینکه قادر بر کسب ثروت از آنان است، و بر دشمنی آنان صبر کند در حالی که می تواند از آنان جلب محبت کند، و بر خواری صبر کند با اینکه توان تحصیل عزّت از آنان را دارد، و صبرش به خاطر خدا و ثواب آخرت باشد، خداوند به او ثواب پنجاه و دو شهید را می دهد.
يَا عَلِيُّ إِنَّ مِنَ اَلْيَقِينِ أَنْ لاَ تُرْضِيَ أَحَداً بِسَخَطِ اَللَّهِ وَ لاَ تَحْمَدَ أَحَداً بِمَا آتَاكَ اَللَّهُ وَ لاَ تَذُمَّ أَحَداً عَلَى مَا لَمْ يُؤْتِكَ اَللَّهُ فَإِنَّ اَلرِّزْقَ لاَ يَجُرُّهُ حِرْصُ حَرِيصٍ وَ لاَ تَصْرِفُهُ كَرَاهَةُ كَارِهٍ إِنَّ اَللَّهَ بِحُكْمِهِ وَ فَضْلِهِ جَعَلَ اَلرَّوْحَ وَ اَلْفَرَحَ فِي اَلْيَقِينِ وَ اَلرِّضَا وَ جَعَلَ اَلْهَمَّ وَ اَلْحَزَنَ فِي اَلشَّكِّ وَ اَلسَّخَطِ يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لاَ فَقْرَ أَشَدُّ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ لاَ مَالَ أَعْوَدُ مِنَ اَلْعَقْلِ وَ لاَ وَحْدَةَ أَوْحَشُ مِنَ اَلْعُجْبِ وَ لاَ مُظَاهَرَةَ أَحْسَنُ مِنَ…
آنچه از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در همین زمینه ها(اخلاق و حکمت و غیره)روایت شده است. - سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله به امیر المومنین علیه السلام -ای علی همانا یکی از نشانه های یقین این است که هیچ کس را با به خشم آوردن خداوند خشنود نسازی و به واسطه چیزی که خدا به تو داده است، هیچ کس را نستایی و برای چیزی که خدا به تو نداده است، هیچ کس را ملامت نکنی؛ زیرا نه حرص زدن آزمندی، روزی را می رساند و نه ناخوشایندی شخص بی میل، آن را از او باز می دارد. به درستی که خداوند به فضل و حکم خویش، نشاط و شادمانی را در یقین و خشنودی قرار داده و غم و اندوه را در شک و خشم نهاده است. ای علی همانا هیچ فقری سخت تر از جهل و هیچ مالی سودمندتر از عقل و هیچ تنهایی ای وحشت انگیزتر از خود بزرگ بینی و هیچ…
قَالَ أَخْبِرْنِي عَنِ اَلْعَقْلِ مَا هُوَ وَ كَيْفَ هُوَ وَ مَا يَتَشَعَّبُ مِنْهُ وَ مَا لاَ يَتَشَعَّبُ وَ صِفْ لِي طَوَائِفَهُ كُلَّهَا فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص إِنَّ اَلْعَقْلَ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ اَلنَّفْسَ مِثْلُ أَخْبَثِ اَلدَّوَابِّ فَإِنْ لَمْ تُعْقَلْ حَارَتْ فَالْعَقْلُ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَ اَلْعَقْلَ فَقَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ وَ قَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ فَقَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي مَا خَلَقْتُ خَلْقاً أَعْظَمَ مِنْكَ وَ لاَ أَطْوَعَ مِنْكَ بِكَ أُبْدِأُ وَ بِكَ أُعِيدُ لَكَ اَلثَّوَابُ وَ عَلَيْكَ…
در ضمن یک حدیث طولانی آمده است که راهبی به نام شمعون بن لاوی از نواده گان یهودا-که این یهودا خود از حواریان حضرت عیسی علیه السلام بود-پرسش های بسیاری از پیامبر صلی الله علیه و آله پرسید و حضرت به تمام آن پرسشها، پاسخ گفت تا اینکه آن راهب به پیامبر صلی الله علیه و آله ایمان آورد و نبوتش را تصدیق کرد و ما همان اندازه که مورد نیاز است از این حدیث نقل می کنیم. -از آن جمله شمعون راهب پرسید: به من بگو عقل چیست و چگونه است و چه چیز از آن منشعب می شود و چه چیز منشعب نمی شود و اقسام و انواع عقل را برایم توصیف نما؟ پس رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: همانا عقل زانوبندی است بر نادانی و نفس اماره مانند پلیدترین جانوران است که اگر پایش بسته نشود، بیراهه می رود و سرگردان می شود، پس عقل زانوبند نادانی…
أَغْبَطُ أَوْلِيَائِي عِنْدِي مِنْ أُمَّتِي رَجُلٌ خَفِيفُ اَلْحَاذِ ذُو حَظٍّ مِنْ صَلاَةٍ أَحْسَنَ عِبَادَةَ رَبِّهِ فِي اَلْغَيْبِ وَ كَانَ غَامِضاً فِي اَلنَّاسِ وَ كَانَ رِزْقُهُ كَفَافاً فَصَبَرَ عَلَيْهِ وَ مَاتَ قَلَّ تُرَاثُهُ وَ قَلَّ بَوَاكِيهِ .
مورد غبطه قرارگیرنده ترین دوستانم از امتم نزد من مردی است اندک مال، بهره مند از نماز که در نهان، پروردگارش را به خوبی عبادت نماید، گمنام در بین مردم می باشد، روزیش به اندازه گذرانش است پس بر آن شکیبا بماند و چون بمیرد میراثش کم و گریه کنانش اندک باشند.
نِعْمَ وَزِيرُ اَلْإِيمَانِ اَلْعِلْمُ وَ نِعْمَ وَزِيرُ اَلْعِلْمِ اَلْحِلْمُ وَ نِعْمَ وَزِيرُ اَلْحِلْمِ اَلرِّفْقُ وَ نِعْمَ وَزِيرُ اَلرِّفْقِ اَلصَّبْرُ .
رسول خدا(ص)فرمود: چه خوب وزیریست علم برای ایمان، چه خوب وزیریست خویشتن داری برای علم، چه خوب وزیریست ملایمت برای خویشتن داری، چه خوب وزیریست بردباری برای ملایمت.
عَنْ أَبِي ذَرٍّ رَحِمَهُ اَللَّهُ قَالَ : خَرَجْتُ لَيْلَة مِنَ اَللَّيَالِي فَإِذَا رَسُولُ اَللَّهِ يَمْشِي وَحْدَهُ وَ لَيْسَ مَعَهُ إِنْسَانٌ فَظَنَنْتُ أَنَّهُ يَكْرَهُ أَنْ يَمْشِيَ مَعَهُ أَحَدٌ قَالَ فَجَعَلْتُ أَمْشِي فِي ظِلِّ اَلْقَمَرِ فَالْتَفَتَ فَرَآنِي قَالَ مَنْ هَذَا قُلْتُ أَبُو ذَرٍّ جَعَلَنِيَ اَللَّهُ فِدَاكَ فَقَالَ يَا أَبَا ذَرٍّ تَعَالَ قَالَ فَمَشَيْتُ مَعَهُ سَاعَة فَقَالَ إِنَّ اَلْمُكْثِرِينَ هُمُ اَلْأَقَلُّونَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ إِلاَّ مَنْ أَعْطَاهُ اَللَّهُ خَيْرا فَنَفَحَ مِنْهُ بِيَمِينِهِ وَ شِمَالِهِ وَ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ وَرَاءَهُ وَ عَمِلَ فِيهِ…
ابو ذر می گوید:شبی از منزل بیرون آمدم، ناگهان دیدم رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به تنهایی راه می روند و هیچ کس با او همراه نیست، گمان کردم که دوست ندارند کسی با ایشان همراه باشد، لذا آهسته در زیر سایۀ ماه، پشت سرش شروع به راه رفتن کردم، پیامبر متوجه من شد و فرمود:کیستی؟عرض کردم:فدایت شوم، ابو ذر هستم.فرمود:ای ابو ذر همراه من بیا.آنگاه ساعتی با ایشان راه رفتم، سپس فرمود:ثروت اندوزان در روز قیامت در اقلیّت قرار می گیرند ، مگر کسی که خداوند خیر را نصیب او کرد و در دنیا از راست و چپ و از روبرو و پشت سر انفاق می نمود، و با آن عمل خیر انجام می داد.سپس ابو ذر گفت:ساعتی همراه پیامبر راه رفتم، آنگاه فرمود:اینجا بنشین بعد مرا در زمینی که سنگلاخ بود و در اطرافش کوهها و تپه ها قرار داشت نشاند و…
وَ قَالَ : وَ اَللَّهِ مَا أَطَاعَ رَسُولَ اَللَّهِ غَيْرُكُمْ وَ لاَ نَسَبَ اَللَّهُ إِلَى اَلْإِيمَانِ أَحَدا غَيْرَكُمْ أَنْتُمْ أَعِزَّةُ اَلْإِسْلاَمِ اَلْخَيْرُ لَكُمْ كُلُّهُ مَا مِنْكُمْ عَبْدٌ اِبْتَلاَهُ بِبَلِيَّةٍ فَصَبَرَ إِلاَّ كَتَبَ لَهُ أَجْرَ أَلْفِ شَهِيدٍ وَ إِنِّي لَأَرْجُو أَلاَّ تُفْتَنُوا عِنْدَ اَلْبَلِيَّةِ فَإِنِّي سَمِعْتُ أَبِي يَقُولُ شِيعَتُنَا اَلْمَعْصُومُونَ أَنْتُمْ أَهْلُ تَحِيَّةِ اَللَّهِ بِسَلاَمٍ وَ أَنْتُمْ أَهْلُ تَوْفِيقِ اَللَّهِ بِعِصْمَتِهِ وَ أَهْلُ دَعْوَةِ اَللَّهِ إِلَى طَاعَتِهِ لاَ حِسَابٌ عَلَيْكُمْ وَ لاَ خَوْفٌ وَ لاَ حُزْنٌ أَنْتُمْ…
و می فرماید:به خدا قسم غیر شما کسی اطاعت رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله را ننمود و هیچ کس غیر از شما حق ایمان به خدا را ادا نکرد، شما عزیزان اسلامید، و تمام خیر از آن شماست، هیچ بنده ای از بین شما در مقابل گرفتاریش صبر نمی کند مگر اینکه ثواب هزار شهید برایش منظور می شود، و من امیدوارم که هنگام امتحان گول نخورید، زیرا من از پدرم شنیدم که می فرمود:شیعیان ما از گناه مبرّا هستند خداوند به شما درود می فرستد، و شما به واسطۀ عصمت خدایی موفق هستید، و شما مبلغین به اطاعت خدایید، حسابی برای شما نیست و ترس و اندوهی برایتان نخواهد بود، شما اهل بهشتید و بهشت برای شماست، شما راضی به رضای خدایید به واسطۀ رضای خدا از شما، شما بهترین مخلوقاتید، بردبار باشید اگر چه گرفتار چیزهای ناپسند شدید، تا اینکه فرمان…
خَطَبَ رَسُولُ اَللَّهِ ص فِي آخِرِ جُمُعَةٍ مِنْ شَعْبَانَ فَحَمِدَ اَللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا اَلنَّاسُ قَدْ أَظَلَّكُمْ شَهْرٌ فِيهِ لَيْلَةٌ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ َ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ فَرَضَ اَللَّهُ صِيَامَهُ وَ جَعَلَ قِيَامَ لَيْلَةٍ فِيهِ بِتَطَوُّعِ صَلاَةٍ كَمَنْ تَطَوَّعَ بِصَلاَةِ سَبْعِينَ لَيْلَةً فِيمَا سِوَاهُ مِنَ اَلشُّهُورِ وَ جَعَلَ لِمَنْ تَطَوَّعَ فِيهِ بِخَصْلَةٍ مِنْ خِصَالِ اَلْخَيْرِ وَ اَلْبِرِّ كَأَجْرِ مَنْ أَدَّى فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ كَمَنْ أَدَّى سَبْعِينَ فَرِيضَةً مِنْ فَرَائِضِ اَللَّهِ فِيمَا سِوَاهُ…
امام باقر علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله در جمعه پایانی ماه شعبان، برای مردم سخنرانی نموده و خداوند را سپاس گزارد و ستود و پس آنگاه فرمود: ای مردم فرا رسیدن ماهی بر شما نزدیک است که در آن شبی است که از هزار ماه برتر است و آن ماه، ماه رمضان است. خداوند روزه آن ماه را واجب نمود و شب زنده داری با نمازی مستحبی را در آن ماه همانند عبادت آن کس نهاد که هفتاد شب از دیگر ماه ها را نماز مستحبی گزارد و آن کس را که کرداری خیر و نیک از نیکی ها را به جا آورد، پاداشی همانند پاداش کسی نهد که واجبی از واجبات خدای گرامی و بزرگ را گزارد و هر که واجبی از واجبات خدا را انجام دهد، همچون کسی باشد که هفتاد واجب خدا را در دیگر ماه ها به جا آورده است؛ و آن ماه شکیبایی است و به راستی، پاداش شکیبایی…