كَتَبَ اَلْحَسَنُ بْنُ أَبِي اَلْحَسَنِ اَلْبَصْرِيُّ إِلَى أَبِي مُحَمَّدٍ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ ع أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّكُمْ مَعْشَرَ بَنِي هَاشِمٍ اَلْفُلْكُ اَلْجَارِيَةُ فِي اَللُّجَجِ اَلْغَامِرَةِ وَ اَلْأَعْلاَمُ اَلنَّيِّرةُ اَلشَّاهِرَةُ أَوْ كَسَفِينَةِ نُوحٍ ع اَلَّتِي نَزَلَهَا اَلْمُؤْمِنُونَ وَ نَجَا فِيهَا اَلْمُسْلِمُونَ كَتَبْتُ إِلَيْكَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ عِنْدَ اِخْتِلافِنَا فِي اَلْقَدَرِ وَ حَيْرَتِنَا فِي اَلاِسْتِطَاعَةِ فَأَخْبِرْنَا بِالَّذِي عَلَيْهِ رَأْيُكَ وَ رَأْيُ آبَائِكَ ع فَإِنَّ مِنْ عِلْمِ اَللَّهِ عِلْمَكُمْ وَ أَنْتُمْ شُهَدَاءُ عَلَى اَلنَّاسِ…
سخن امام حسن علیه السلام در باره استطاعت -حسن بصری به امام حسن علیه السلام این نامه را نوشت: اما بعد؛ همانا شما گروه بنی هاشم کشتی های روان در دل موجهای هراس انگیز دریا و نشانه های تابان نامدار یا همچون کشتی نوح علیه السلام هستید که مومنان در آن نشستند و مسلمانان در آن نجات یافتند. ای فرزند پیامبر خدا صلی الله علیه و آله علت نگارش این نامه و تقدیم به حضورت این است که ما در معنای قدر اختلاف داریم و در موضع«استطاعت»حیرانیم. ما را از عقیده خود و پدرانت در این خصوص آگاه ساز؛ زیرا سرچشمه دانش شما، دانش خداست و شما حجت و گواه بر مردم هستید و خدا حجت و گواه بر شماست. فرزندانی هستید که پی در پی از یک دیگر تولد یافتید و خداوند بسیار شنوا و داناست. امام حسن علیه السلام در پاسخ او چنین فرمود: « / بسم…
اِعْلَمُوا أَنَّ اَللَّهَ لَمْ يَخْلُقْكُمْ عَبَثاً وَ لَيْسَ بِتَارِكِكُمْ سُدًى كَتَبَ آجَالَكُمْ وَ قَسَمَ بَيْنَكُمْ مَعَايِشَكُمْ لِيَعْرِفَ كُلُّ ذِي لُبٍّ مَنْزِلَتَهُ وَ أَنَّ مَا قُدِّرَ لَهُ أَصَابَهُ وَ مَا صُرِفَ عَنْهُ فَلَنْ يُصِيبَهُ قَدْ كَفَاكُمْ مَئُونَةَ اَلدُّنْيَا وَ فَرَغَكُمْ لِعِبَادَتِهِ وَ حَثَّكُمْ عَلَى اَلشُّكْرِ وَ اِفْتَرَضَ عَلَيْكُمُ اَلذِّكْرَ وَ أَوْصَاكُمْ بِالتَّقْوَى وَ جَعَلَ اَلتَّقْوَى مُنْتَهَى رِضَاهُ وَ اَلتَّقْوَى بَابُ كُلِّ تَوْبَةٍ وَ رَأْسُ كُلِّ حِكْمَةٍ وَ شَرَفُ كُلِّ عَمَلٍ بِالتَّقْوَى فَازَ مَنْ فَازَ مِنَ اَلْمُتَّقِينَ قَالَ اَللَّهُ…
یک اندرز -بدانید که همانا خدایتان شما را بیهوده نیافریده، و سر خود رها نکرده است. مدت عمر شما را نوشته و روزی شما را میانتان قسمت کرده تا هر خردمندی جایگاه خود را بشناسد و بداند آنچه برای او مقدر و معین شده نصیب او خواهد شد و آنچه از آن او نیست نصیبش نخواهد شد. خداوند هزینه دنیاتان را به عهده گرفته و شما را برای عبادت خویش فراغت ارزانی داشته و به سپاسگزاری تشویق فرموده و نماز را بر شما واجب نموده و به تقوی سفارشتان کرده و تقوی را نهایت خرسندی خویش قرار داده است. تقوی در هر توبه و سر هر حکمت و مایه شرافت هر رفتاری است. هر که از تقوا پیشگان کامیاب گردید در اثر تقوی بوده است. خداوند تبارک و تعالی می فرماید: «مسلما تقوا پیشگان را رستگاری است» سوره نبا، آیه 31 و می فرماید: «و خدا کسانی را که تقوا…
حَمِدَ اَللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ وَ صَلَّى عَلَى مُحَمَّدٍ اَلنَّبِيِّ وَ آلِهِ ثُمَّ قَالَ مَنْ عَرَفَنِي فَقَدْ عَرَفَنِي وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْنِي فَأَنَا اَلْحَسَنُ اِبْنُ رَسُولِ اَللَّهِ أَنَا اِبْنُ اَلْبَشِيرِ اَلنَّذِيرِ أَنَا اِبْنُ اَلْمُصْطَفَى بِالرِّسَالَةِ أَنَا اِبْنُ مَنْ صَلَّتْ عَلَيْهِ اَلْمَلاَئِكَةُ أَنَا اِبْنُ مَنْ شُرِّفَتْ بِهِ اَلْأُمَّةُ أَنَا اِبْنُ مَنْ كَانَ جَبْرَئِيلُ اَلسَّفِيرَ مِنَ اَللَّهِ إِلَيْهِ أَنَا اِبْنُ مَنْ بُعِثَ رَحْمَةً لِلْعالَمِين صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَجْمَعِينَ فَلَمْ يَقْدِرْ مُعَاوِيَةُ أَنْ يَكْتُمَ عَدَاوَتَهُ وَ حَسَدَهُ…
سخنرانی امام حسن علیه السلام پس از صلح -(آن هنگام که معاویه به ایشان گفت: برتری ما را یاد کن ) امام حسن علیه السلام پس از حمد و سپاس خدا و فرستادن صلوات بر محمد و آل محمد، فرمود: هر که مرا می شناسد، می شناسد و هر که مرا نمی شناسد، بداند من حسن فرزند پیامبر خدا، فرزند پیامبر بشارتگر و هشداردهنده، فرزند برگزیده به رسالت هستم. منم فرزند آن کس که فرشتگان بر او صلوات می فرستند، منم فرزند آن کس که امت در سایه او شرافت یافتند، منم فرزند آن کس که جبرییل از جانب خدا برای او سفیر بود، منم فرزند آن کس که به رحمت بر جهانیان مبعوث شد - صلی الله علیه و آله اجمعین . معاویه نتوانست عداوت و حسد خود را پنهان نماید، لذا گفت: ای حسن اینک خرمای تازه را برای ما وصف نما. امام حسن علیه السلام در پاسخ او، فرمود…
مَا تَشَاوَرَ قَوْمٌ إِلاَّ هُدُوا إِلَى رُشْدِهِمْ.
سخنان کوتاهی از امام حسن علیه السلام (در همین زمینه های اندرز و حکمت و تقوی) -1-هیچ مردمی با هم به مشورت نپردازند مگر آن که به راه درست رهنمون شوند.
اَللُّؤْمُ أَنْ لاَ تَشْكُرَ اَلنِّعْمَةَ.
فرومایگی این است که شکر نعمت به جای نیاوری.
يَا بُنَيَّ لاَ تُؤَاخِ أَحَداً حَتَّى تَعْرِفَ مَوَارِدَهُ وَ مَصَادِرَهُ فَإِذَا اِسْتَنْبَطْتَ اَلْخِبْرَةَ وَ رَضِيتَ اَلْعِشْرَةَ فَآخِهِ عَلَى إِقَالَةِ اَلْعَثْرَةِ وَ اَلْمُوَاسَاةِ فِي اَلْعُسْرَةِ.
امام حسن علیه السلام به یکی از فرزندان خود فرمود: ای پسر جانم با هیچ کس برادری مکن مگر آن که بدانی کجاها رفت و آمد دارد و چون خوب به این مساله پی بردی و معاشرت او را پسندیدی به این شرط با او صمیمانه دوستی کن که در لغزش، گذشت داشته باشید و در سختی، یاری کردن با مال و جان.
لاَ تُجَاهِدِ اَلطَّلَبَ جِهَادَ اَلْغَالِبِ وَ لاَ تَتَّكِلْ عَلَى اَلْقَدَرِ اِتِّكَالَ اَلْمُسْتَسْلِمِ فَإِنَّ اِبْتِغَاءَ اَلْفَضْلِ مِنَ اَلسُّنَّةِ وَ اَلْإِجْمَالَ فِي اَلطَّلَبِ مِنَ اَلْعِفَّةِ وَ لَيْسَتِ اَلْعِفَّةُ بِدَافِعَةٍ رِزْقاً وَ لاَ اَلْحِرْصُ بِجَالِبٍ فَضْلاً فَإِنَّ اَلرِّزْقَ مَقْسُومٌ وَ اِسْتِعْمَالَ اَلْحِرْصِ اِسْتِعْمَالُ اَلْمَأْثَمِ.
در طلب روزی مانند کسی که برای پیروزی پیکار می کند، مکوش و به تقدیر نیز چندان تکیه مکن که مانند شخص تسلیم شده هیچ تلاشی نکنی؛ در جستجوی فضل و روزی خدا برآمدن از سنت است و انتخاب راه اعتدال در طلب روزی از عفت است. نه عفت مانع روزی است و نه حرص سبب افزایش روزی است؛ چرا که روزی قسمت شده است و حرص ورزی موجب افتادن در ورطه گناه است.
اَلْقَرِيبُ مَنْ قَرَّبَتْهُ اَلْمَوَدَّةُ وَ إِنْ بَعُدَ نَسَبُهُ وَ اَلْبَعِيدُ مَنْ بَاعَدَتْهُ اَلْمَوَدَّةُ وَ إِنْ قَرُبَ نَسَبُهُ لاَ شَيْ ءَ أَقْرَبُ مِنْ يَدٍ إِلَى جَسَدٍ وَ إِنَّ اَلْيَدَ تُفَلُّ فَتُقْطَعُ وَ تُحْسَمُ .
خویشاوند کسی است که محبت او را نزدیک کرده گرچه نسب او دور باشد و بیگانه کسی است که از دوستی به دور است گرچه نسبش نزدیک باشد؛ چیزی از دست به تن نزدیکتر نیست در حالی که همین دست اگر بشکند و فاسد گردد آن را می برند و داغ می کنند.
مَنِ اِتَّكَلَ عَلَى حُسْنِ اَلاِخْتِيَارِ مِنَ اَللَّهِ لَهُ لَمْ يَتَمَنَّ أَنَّهُ فِي غَيْرِ اَلْحَالِ اَلَّتِي اِخْتَارَهَا اَللَّهُ لَهُ.
هر که به حسن انتخاب خداوند اعتماد نماید، آرزو نمی کند در غیر حال و وضعی قرار گیرد که خدا برایش انتخاب کرده است.
اَلْعَارُ أَهْوَنُ مِنَ اَلنَّارِ .
شرمساری در دنیا آسانتر از دوزخ رفتن است.
اَلْخَيْرُ اَلَّذِي لاَ شَرَّ فِيهِ اَلشُّكْرُ مَعَ اَلنِّعْمَةِ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّازِلَةِ.
شرمساری در دنیا آسانتر از دوزخ رفتن است.
وَ قَالَ ع لِرَجُلٍ أَبَلَّ مِنْ عِلَّةٍ إِنَّ اَللَّهَ قَدْ ذَكَرَكَ فَاذْكُرْهُ وَ أَقَالَكَ فَاشْكُرْهُ.
خیری که شر ندارد، شکر بر نعمت و صبر بر ناگواریهاست.
