احادیث درباره علم

كَفَى بِالْعِلْمِ رَفْعَة

پس است دانش را بلندی مرتبه.

العلم أفضل شرف

دانش برترین بزرگی است.

اَلْعِلْمُ أَفْضَلُ شَرَفِ مَنْ لاَ قَدِيمَ قَدِمَ لَه

دانش برترین بزرگی برای کسی است که در گذشته از آن بهره ای نداشته است.

أَشْرَفُ اَلشَّرَفِ اَلْعِلْم

بزرگترین بزرگی، دانش است.

لاَ شَرَفَ كَالْعِلْم

هیچ بزرگی چون دانش نیست.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِذَا أَرَادَ بِعَبْدٍ شَرّا فَأَذْنَبَ ذَنْبا أَتْبَعَهُ بِنِعْمَةٍ لِيُنْسِيَهُ اَلاِسْتِغْفَارَ وَ يَتَمَادَى بِهَا وَ هُوَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ سَنَسْتَدْرِجُهُمْ مِنْ حَيْثُ لاٰ يَعْلَمُونَ : بِالنِّعَمِ عِنْدَ اَلْمَعَاصِي.

امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند متعال هر گاه برای بنده ای بدی بخواهد، و او گناهی کند به دنبال آن نعمتی به او می دهد تا استغفار را از یادش ببرد، و او در همان حال می ماند، و این است سخن خدای عزّ و جلّ که: به تدریج آنها را از راهی که نمی دانند غافلگیر می کنیم، یعنی به وسیلۀ نعمت دادن هنگام گناه کردن.

عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَنْ دَعَا إِلَى نَفْسِهِ وَ فِيهِمْ مَنْ هُوَ أَعْلَمُ مِنْهُ فَهُوَ ضَالٌّ مُتَكَلِّفٌ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:هر کس مردم را به طرف خود بخواند، در حالی که در میان آنان داناتر از او باشد، چنین شخصی گمراه و از حدّش تجاوز کرده است.

وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ حَسْبُ اَلْمُؤْمِنِ غيرا عِزّا إِنْ رَأَى مُنْكَرا أَنْ يَعْلَمَ اَللَّهُ مِنْ نِيَّتِهِ أَنَّهُ لَهُ كَارِهٌ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:برای مؤمن غیرتمند همین بس اگر منکری را دید که بداند خداوند از ناخشنودی او در نیّتش آگاه است.

وَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّمَا يُؤْمَرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ يُنْهَى عَنِ اَلْمُنْكَرِ مُؤْمِنٌ فَيَتَّعِظُ أَوْ جَاهِلٌ فَيَتَعَلَّمُ فَأَمَّا صَاحِبُ سَوْطٍ أَوْ سَيْفٍ فَلاَ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:امر به معروف و نهی از منکر در مؤمنی که از آن پند می گیرد، و یا جاهلی که از آن درس می آموزد تأثیر می کند، و اما کسی که تازیانه و شمشیر دارد؛ نه.

وَ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ صَدَقَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ قَالَ : سُئِلَ عَنِ اَلْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَلنَّهْيِ عَنِ اَلْمُنْكَرِ أَ وَاجِبٌ هُوَ عَلَى هَذِهِ اَلْأُمَّةِ جَمِيعا قَالَ لاَ فَقِيلَ وَ لِمَ قَالَ إِنَّمَا هُوَ عَلَى اَلْقَوِيِّ اَلْمُطَاعِ اَلْعَالِمِ بِالْمَعْرُوفِ مِنَ اَلْمُنْكَرِ لاَ عَلَى اَلضَّعَفَةِ اَلَّذِينَ لاٰ يَهْتَدُونَ سَبِيلا : إِلَى أَيٍّ مِنْ أَيٍّ يَقُولُ مِنَ اَلْحَقِّ إِلَى اَلْبَاطِلِ وَ اَلدَّلِيلُ عَلَى ذَلِكَ كِتَابُ اَللَّهِ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى اَلْخَيْرِ وَ يَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ…

مسعدة بن صدقه گوید:از امام صادق علیه السّلام از امر به معروف و نهی از منکر سؤال شد که آیا بر تمام این امت واجب است یا نه؟ فرمود:نه، سؤال شد:چرا؟فرمود:فقط بر کسانی واجب است که نیرومند باشند و مردم از آنها اطاعت کنند و عالم به معروف از منکر باشند، نه بر ضعفائی که راه را نمی دانند که به چه راهی و از چه راهی بگویند، لذا از حق به باطل می گویند، و دلیل بر این مطلب سخن خداوند است که می فرماید: باید دسته ای از شما امت مردم را به طرف خیر و نیکی دعوت نمایند و امر به معروف و نهی از منکر نماید . این خاص است نه عام، همان طور که خداوند متعال می فرماید: بعضی از قوم موسی به سوی حق هدایت می کنند و به آن عدالت می کنند و نفرموده بر امّت موسی و نه بر همه قومش، در حالی که آنها در آن هنگام گروههای مختلفی بودند، و…

عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ سِنَانٍ قَالَ : قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مِنْ صِحَّةِ يَقِينِ اَلْمَرْءِ اَلْمُسْلِمِ أَنْ لاَ يُرْضِيَ اَلنَّاسَ بِسَخَطِ اَللَّهِ ثُمَّ سَاقَ اَلْحَدِيثَ نَحْوا مِنْ حَدِيثِ مَيْمُونٍ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ لَأَدْرَكَهُ رِزْقُهُ قَبْلَ مَوْتِهِ كَمَا يُدْرِكُهُ اَلْمَوْتُ ثُمَّ قَالَ إِنَّ اَللَّهَ بِعَدْلِهِ وَ قِسْطِهِ وَ عِلْمِهِ جَعَلَ اَلرَّوْحَ وَ اَلْفَرَجَ فِي اَلْيَقِينِ وَ اَلرِّضَا عَنِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ جَعَلَ اَلْهَمَّ وَ اَلْحَزَنَ فِي اَلشَّكِّ وَ اَلسَّخَطِ فَارْضُوا عَنِ اَللَّهِ وَ سَلِّمُوا لِأَمْرِهِ .

امام صادق علیه السّلام فرمود:از علائم کمال یقین مسلمان این است که:مردم را بواسطۀ خشم و غضب خدا خشنود نکند.در حدیث دیگر آمده است که فرمود:رزق و روزیش او را در می یابد قبل از مرگش، همان طور که مرگش او را در می یابد. سپس فرمود:خداوند متعال به وسیله عدل و داد خود خرّمی و آسایش را در یقین و خشنودی مقرّر فرموده، و غم و اندوه را در ناباوری و ناخشنودی، پس راضی به قضای خدا شوید و تسلیم فرمان خداوند باشید.

عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قُلْتُ لَهُ مَنْ أَكْرَمُ اَلْخَلْقِ عَلَى اَللَّهِ قَالَ أَكْثَرُهُمْ ذِكْرا لِلَّهِ وَ أَعْلَمُهُمْ أَعْمَلُهُمْ بِطَاعَتِهِ .

یکی از اصحاب امام صادق علیه السّلام گوید، به امام عرض کردم:چه کسی محترمترین مخلوقات نزد خداوند است؟فرمود:کسی که بیشتر به یاد خدا باشد و عالمترین مردم به بندگی خدا باشد.