احادیث درباره علم

جَالِسِ اَلْعُلَمَاءَ يَزْدَدْ عِلْمُكَ وَ يَحْسُنْ أَدَبُكَ وَ تَزْكُ نَفْسُك

با دانشمندان بنشین تا دانشت افزون و ادبت نیکو و نفست پاکیزه شود.

جَاوِرِ اَلْعُلَمَاءَ تَسْتَبْصِر

با دانشمندان همسایه شو، تا بینا شوی.

خَيْرُ مَنْ صَاحَبْتَ ذَوُو اَلْعِلْمِ وَ اَلْحِلْم

بهترین همنشین تو، دانشمندان و شکیبایان اند.

عَجِبْتُ لِمَنْ يَرْغَبُ فِي اَلتَّكَثُّرِ مِنَ اَلْأَصْحَابِ كَيْفَ لاَ يَصْحَبُ اَلْعُلَمَاءَ اَلْأَلِبَّاءَ اَلْأَتْقِيَاءَ اَلَّذِينَ يَغْنَمُ فَضَائِلَهُمْ وَ تَهْدِيهِ تهذبه عُلُومُهُمْ وَ تُزَيِّنُهُ صُحْبَتُهُم

در شگفتم از کسی که مایل به همنشینان بسیار است، چگونه با دانشمندان خردمند و پرهیزگار همنشینی نمی کند.کسانی که فزونیهای خود را ارزانی دارند و دانششان را به او هدیه کنند و او را به همنشینی خود آراسته سازند.

يبتغى للعاقل أن يكثر من صحبة العلماء و الأبرار،و يجتنب مقارنة الأشرار و الفجار.

شایستۀ خردمند است که همنشینی دانشمندان و نیکان را زیاد کند و از همراهی بدان و بدکاران دوری نماید.

يَا أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِقْبَلُوا اَلنَّصِيحَةَ مِمَّنْ نَصَحَكُمْ وَ تَلَقَّوْهَا بِالطَّاعَةِ مِمَّنْ حَمَلَهَا إِلَيْكُمْ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَللَّهَ سُبْحَانَهُ لَمْ يَمْدَحْ مِنَ اَلْقُلُوبِ إِلاَّ أَوْعَاهَا لِلْحِكْمَةِ وَ مِنَ اَلنَّاسِ إِلاَّ أَسْرَعَهُمْ إِلَى اَلْحَقِّ إِجَابَة وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَلْجِهَادَ اَلْأَكْبَرَ جِهَادُ اَلنَّفْسِ فَاشْتَغِلُوا بِجِهَادِ أَنْفُسِكُمْ تَسْعَدُوا وَ اُرْفُضُوا اَلْقَالَ وَ اَلْقِيلَ تَسْلَمُوا وَ أَكْثِرُوا ذِكْرَ اَللَّهِ تَغْنَمُوا وَ كُونُوا عِبَادَ اَللَّهِ إِخْوَانا تَسْعَدُوا لَدَيْهِ بِالنَّعِيمِ اَلْمُقِيم

ای مردم، بپذیرید خیر خواهی کسی را که برای شما خیر خواهی کند و به آن گردن نهید از هر کس که به شما رسیده باشد و بدانید پروردگار سبحان ستایش نکرده از دلها مگر آنها را که دانش را نگاه دارند و ستایش نکرده از مردم مگر آنانی که به قبول حق شتابان تر هستند و بدانید همانا جهاد با نفس بزرگترین جهاد است، پس به جهاد با نفس خویش بپردازید تا نیکبخت شوید و بیهوده گویی را رها کنید تا سالم بمانید و یاد خدا را بسیار کنید تا بهره یابید و با بندگان خدا برادری کنید تا به نعمتهای ماندگار او دست یابید.

اِجْتَنِبْ مُصَاحَبَةَ اَلْكَذَّابِ فَإِنِ اُضْطُرِرْتَ إِلَيْهِ فَلاَ تُصَدِّقْهُ وَ لاَ تُعْلِمْهُ أَنَّكَ تُكَذِّبُهُ فَإِنَّهُ يَنْتَقِلُ عَنْ وُدِّكَ وَ لاَ يَنْتَقِلُ عَنْ طَبْعِه

از همنشینی دروغگو دوری کن، پس اگر به او ناچار شدی او را تصدیق مکن و آگاهش مساز که او را تکذیب می کنی؛ زیرا او از دوستی تو می گذرد ولی از طبع خود دست بر نمی دارد.

عَجِبْتُ لِمَنْ يُوصَفُ بِالْخَيْرِ اَلَّذِي يَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ فِيهِ كَيْفَ يَرْضَى

در شگفتم از کسی که به نیکویی ای تعریف می شود که می داند در او نیست و چگونه خشنود می شود.

لِيَكُفَّ مَنْ عَلِمَ مِنْكُمْ عَنْ عَيْبِ غَيْرِهِ مَا يَعْرِفُ مِنْ عَنْ عَيْبِ نَفْسِه

باید باز دارد شما را از بدیهای مردم آنچه از بدیهای نفس خود می شناسید.

مَنْ عَلِمَ مَا فِيهِ سَتَرَ عَلَى أَخِيه

کسی که بدی خود را می داند بدی برادر خود را می پوشاند.

كُلَّمَا اِزْدَادَ عَلِمُ اَلرَّجُلِ زَادَتْ عِنَايَتُهُ بِنَفْسِهِ وَ بَذَلَ فِي رِيَاضَتِهَا وَ صَلاَحِهَا جُهْدَه

هر گاه دانش مرد بسیار شود، توجه او به نفسش بسیار گردد و برای رام ساختن و نیکویی آن تلاش خواهد کرد.

خَالِفْ نَفْسَكَ تَسْتَقِمْ وَ خَالِطِ اَلْعُلَمَاءَ تَعْلَم

با نفست مخالفت کن تا راست شوی و با دانشمندان باش تا دانا شوی.