احادیث درباره شناخت عیب خویش

اَلْمَنْقُوصُ مَسْتُورٌ عَنْهُ مِنْهُ عَيْبُه

انسان ناقص، بدیهایش بر او پوشیده است.

اِشْتِغَالُكَ بِمَعَايِبِ نَفْسِكَ يَكْفِيكَ اَلْعَار

اگر به بدیهای نفس خود مشغول شوی برای شرمندگی تو کافی است.

إِيَّاكَ أَنْ تَسْتَكْبِرَ مِنْ مَعْصِيَةِ غَيْرِكَ مَا تَسْتَصْغِرُهُ مِنْ نَفْسِكَ أَوْ تَسْتَكْثِرَ مِنْ طَاعَتِكَ مَا تَسْتَقِلُّهُ مِنْ غَيْرِك

بپرهیز از این که گناه دیگران را بزرگ شماری آنچه را که برای نفس خود کوچک می دانی، یا اطاعت خود را بزرگ شماری آنچه را که نسبت به دیگران کوچک می دانی.

أَبْصَرُ اَلنَّاسِ مَنْ أَبْصَرَ عُيُوبَهُ وَ أَقْلَعَ عَنْ ذُنُوبِه

بیناترین مردم کسی است که بدیهای خود را ببیند و از گناهان خود باز ایستد.

أَفْضَلُ اَلنَّاسِ مَنْ شَغَلَتْهُ مَعَايِبُهُ عَنْ عُيُوبِ اَلنَّاس

برترین مردم کسی است که بدیهایش او را از پرداختن به بدیهای مردم باز دارد.

عجبت لمن ينكر عيوب النّاس و نفسه أكثر شييء معابا و لا يبصرها

در شگفتم از کسی که بدیهای مردم را بد می شمارد و نفس خود او دارای بدیهای بسیار است ولی آن را نمی بیند.

عَجِبْتُ لِمَنْ يُوصَفُ بِالْخَيْرِ اَلَّذِي يَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ فِيهِ كَيْفَ يَرْضَى

در شگفتم از کسی که به نیکویی ای تعریف می شود که می داند در او نیست و چگونه خشنود می شود.

كَيْفَ يُصْلِحُ غَيْرَهُ مَنْ لاَ يُصْلِحُ نَفْسَه

چگونه دیگری را اصلاح می کند کسی که نفس خود را اصلاح نکرده است.

كَفَى بِالْمَرْءِ كَيْسا أَنْ يَعْرِفَ مَعَايِبَه

برای زیرکی مرد کافی است این که بدیهای خود را بشناسد.

كَفَى بِالْمَرْءِ شُغُلا بِنَفْسِهِ عَنِ اَلنَّاس

برای کار مرد کافی است این که به بدیهای خود بپردازد تا بدیهای مردم.

كَفَى بِالْمَرْءِ كَيْسا أَنْ يَقِفَ عَلَى مَعَايِبِهِ وَ يَقْتَصِدَ فِي مَطَالِبِه

برای زیرکی مرد کافی است این که بر رفع بدیهای خود بایستد و در درخواستهای خود میانه رو باشد.

كَفَى بِالْمَرْءِ جَهْلا أَنْ يَجْهَلَ عَيْبَه

برای نادانی مرد کافی است این که به بدیهای خود نادان باشد.