احادیث درباره شناخت عیب خویش

مِنْ كَمَالِ اَلْإِنْسَانِ وَ وُفُورِ فَضْلِهِ اِسْتِشْعَارُهُ بِنَفْسِهِ اَلنُّقْصَان

از آراستگی و بلند مرتبگی انسان آن است که همواره به کاستی نفس خویش توجه کند.

مَعْرِفَةُ اَلْمَرْءِ بِعُيُوبِهِ أَنْفَعُ اَلْمَعَارِف

شناخت آدمی به بدیهای خود سودمندترین شناختهاست.

مِنْ حَقِّ اَللَّبِيبِ أَنْ يَعُدَّ سُوءَ عَمَلِهِ وَ قُبْحَ سِيرَتِهِ مِنْ شَقَاوَةِ جِدِّهِ وَ نَحْسِه

برای خردمند سزاوار این است که بدی عمل و زشتی منش خویش را از بدبختی و بدیمنی خود بداند.

لاَ تَعِبْ غَيْرَكَ بِمَا يَأْتِيهِ وَ لاَ تُعَاقِبْ غَيْرَكَ بِذَنْبٍ عَلَى ذَنْبٍ تُرَخِّصُ لِنَفْسِكَ فِيه

عیب مگیر بر دیگری آنچه را که خود انجام می دهی و مجازات مکن دیگری را به گناهی که آن را برای خود جایز می شماری.

أَبْصَرُ اَلنَّاسِ مَنْ أَبْصَرَ عُيُوبَهُ وَ أَقْلَعَ عَنْ ذُنُوبِه

بیناترین مردم کسی است که بدیهای خود را ببیند و از گناهان خود باز ایستد.

أَفْضَلُ اَلنَّاسِ مَنْ شَغَلَتْهُ مَعَايِبُهُ عَنْ عُيُوبِ اَلنَّاس

برترین مردم کسی است که بدیهایش او را از پرداختن به بدیهای مردم باز دارد.

عجبت لمن ينكر عيوب النّاس و نفسه أكثر شييء معابا و لا يبصرها

در شگفتم از کسی که بدیهای مردم را بد می شمارد و نفس خود او دارای بدیهای بسیار است ولی آن را نمی بیند.

عَجِبْتُ لِمَنْ يُوصَفُ بِالْخَيْرِ اَلَّذِي يَعْلَمُ أَنَّهُ لَيْسَ فِيهِ كَيْفَ يَرْضَى

در شگفتم از کسی که به نیکویی ای تعریف می شود که می داند در او نیست و چگونه خشنود می شود.

كَيْفَ يُصْلِحُ غَيْرَهُ مَنْ لاَ يُصْلِحُ نَفْسَه

چگونه دیگری را اصلاح می کند کسی که نفس خود را اصلاح نکرده است.

كَفَى بِالْمَرْءِ كَيْسا أَنْ يَعْرِفَ مَعَايِبَه

برای زیرکی مرد کافی است این که بدیهای خود را بشناسد.

كَفَى بِالْمَرْءِ كَيْسا أَنْ يَقِفَ عَلَى مَعَايِبِهِ وَ يَقْتَصِدَ فِي مَطَالِبِه

برای زیرکی مرد کافی است این که بر رفع بدیهای خود بایستد و در درخواستهای خود میانه رو باشد.

كَفَى بِالْمَرْءِ شُغُلا بِنَفْسِهِ عَنِ اَلنَّاس

برای کار مرد کافی است این که به بدیهای خود بپردازد تا بدیهای مردم.