احادیث درباره اصلاح نفس

أَعْجَزُ اَلنَّاسِ مَنْ عَجَزَ عَنْ إِصْلاَحِ نَفْسِه

ناتوانترین مردم کسی است که از اصلاح نفس خود ناتوان باشد.

أَرْجَى اَلنَّاسِ صَلاَحا مَنْ إِذَا وَقَفَ عَلَى مَسَاوِيهِ سَارَعَ إِلَى اَلتَّحَوُّلِ عَنْهَا

امیدوارترین مردم به نیکویی کسی است که هر گاه بر بدیهای خود آگاه شود به بازگشت از آنها شتاب کند.

إنّ النّفس حمضة و الأذن مجّاجة فلا تجبّ فلا تجبر فهلك بالإلحاح على قلبك فإنّ لكلّ عضو من البدن استراحة

همانا نفس همانند شتر به چریدن علاقه مند است و گوش پس اندازنده است، پس بر اندیشۀ خود با مبالغۀ زیاد برای درک کردن فشار نیاور، همانا هر کدام از اعضای بدن نیاز به استراحت دارد.

إِنْ أَسْلَمْتَ نَفْسَكَ لِلَّهِ سَلِمَتْ نَفْسُك

اگر نفس خود را تسلیم خداوند کردی، نفس تو سالم می ماند.

كُلَّمَا اِزْدَادَ عَلِمُ اَلرَّجُلِ زَادَتْ عِنَايَتُهُ بِنَفْسِهِ وَ بَذَلَ فِي رِيَاضَتِهَا وَ صَلاَحِهَا جُهْدَه

هر گاه دانش مرد بسیار شود، توجه او به نفسش بسیار گردد و برای رام ساختن و نیکویی آن تلاش خواهد کرد.

إِنْ سَمَتْ هِمَّتُكَ لِإِصْلاَحِ اَلنَّاسِ فَابْدَأْ بِنَفْسِكَ فَإِنَّ تَعَاطِيَكَ صَلاَحَ غَيْرِكَ وَ أَنْتَ فَاسِدٌ أَكْبَرُ اَلْعَيْب

اگر همّت تو بر اصلاح مردم قرار گرفت، پس از نفس خود آغاز کن؛ زیرا اگر باعث اصلاح دیگری باشی ولی خود فاسد، بزرگترین عیب است.

إِذَا رَغِبْتَ فِي صَلاَحِ نَفْسِكَ فَعَلَيْكَ بِالاِقْتِصَادِ وَ اَلْقُنُوعِ وَ اَلتَّقَلُّل

زمانی که به اصلاح نفس خود مایل گشتی بر تو باد به میانه روی و قناعت و کمی.

تَوَلَّوْا مِنْ أَنْفُسِكُمْ تَأْدِيبَهَا وَ اِعْدِلُوا بِهَا عَنْ ضَرَاوَةِ ضروراة عَادَاتِهَا

ادب کردن نفس خود را به عهده گیرید و آن را از عادتهای زشت باز گردانید.

مَنْ أَصْلَحَ نَفْسَهُ مَلَّكَهَا

کسی که نفس خود را اصلاح کند، صاحب آن شود.

مَنْ لَمْ يَنْتَفِعْ بِنَفْسِهِ لَمْ يَنْتَفِعْ بِهِ اَلنَّاسُ اَلنَّاسُ بِه

کسی که از نفس خود بهره نبرد، مردم نیز از او بهره نخواهند برد.

مَنْ أَجْهَدَ نَفْسَهُ فِي إِصْلاَحِهَا صَلاَحِهَا سَعِد

کسی که برای اصلاح نفس خود تلاش کند، نیکبخت شود.

مَنْ لَمْ يُصْلِحْ نَفْسَهُ لَمْ يُصْلِحْ غَيْرَه

کسی که نفس خود را اصلاح نکند، دیگری را اصلاح نخواهد کرد.