احادیث درباره علم

اِعْلَمْ أَنَّ أَوَّلَ اَلدِّينِ اَلتَّسْلِيمُ وَ آخِرَهُ اَلْإِخْلاَص

بدان، ابتدای دین گردن نهادن و انتهای آن اخلاص است.

لا تهتكوا أستاركم عند من يعلم أسراركم.

پرده های یکدیگر را مدرید نزد آن کس که راز شما را می داند.

خَمْسٌ يُسْتَقْبَحْنَ مِنْ خَمْسٍ كَثْرَةُ اَلْفُجُورِ مِنَ اَلْعُلَمَاءِ وَ اَلْحِرْصُ فِي اَلْحُكَمَاءِ وَ اَلْبُخْلُ فِي اَلْأَغْنِيَاءِ وَ اَلْقِحَةُ فِي اَلنِّسَاءِ وَ مِنَ اَلْمَشَايِخِ اَلزِّنَا

پنج چیز از پنج کس، زشتی بسیار دارد: گناه بسیار از دانشمندان، آزمندی از حکیمان، خسیسی از توانگران، بی شرمی از زنان، و زنا از پیران.

قِوَامُ اَلدُّنْيَا بِأَرْبَعٍ عَالِمٌ يَعْمَلُ بِعِلْمِهِ وَ جَاهِلٌ لاَ يَسْتَنْكِفُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ غَنِيٌّ يَجُودُ بِمَالِهِ عَلَى اَلْفُقَرَاءِ وَ فَقِيرٌ لاَ يَبِيعُ آخِرَتَهُ بِدُنْيَاهُ فَإِذَا لَمْ يَعْمَلِ اَلْعَالِمُ بِعِلْمِهِ اِسْتَنْكَفَ اَلْجَاهِلُ أَنْ يَتَعَلَّمَ وَ إِذَا بَخِلَ اَلْغَنِيُّ بِمَالِهِ بَاعَ اَلْفَقِيرُ آخِرَتَهُ بِدُنْيَاه

نظام دنیا به چهار چیز است: دانشمندی که به دانش خود عمل می کند. نادانی که از آموختن شانه خالی نمی کند. توانگری که با دارایی خود به تهیدستان بخشش می کند. تهیدستی که آخرت خود را به دنیا نمی فروشد.پس هر گاه دانشمند به دانش خود عمل نکند، نادان از آموختن باز ایستد.و هرگاه توانگر در مال خود خسیسی کند، تهیدست آخرت خود را به دنیا فروشد.

كُونُوا قَوْما عَلِمُوا أَنَّ اَلدُّنْيَا لَيْسَتْ بِدَارِهِمْ فَاسْتَبْدَلُوا

از مردمی باشید که می دانند دنیا سرای آنها نیست پس آخرت را به جای دنیا برگزیدند.

أَسْمَحُكُمْ أَرْبَحُكُمْ أَعْلَمُكُمْ أَرْبَحُكُم

بخشنده ترین شما، سود کننده ترین شماست. دانشمند ترین شما، سود کننده ترین شماست .

هَلَكَ خُزَّانُ اَلْأَمْوَالِ وَ هُمْ أَحْيَاءٌ وَ اَلْعُلَمَاء

جمع کنندگان اموال، هلاک شده اند گر چه زنده باشند.و دانشمندان جاویدانند تا روز و شب باقی است؛ جسم آنها ناپدید شود، ولی تصویر آنها در دلها همیشه باقی است. فصل هفتم:نکوهش قرض و آثار آن الدّین رقّ، القضاء عتق.

اَلْمَالُ تَنْقُصُهُ اَلنَّفَقَةُ وَ اَلْعِلْمُ يَزْكُو عَلَى اَلْإِنْفَاق

دارایی، با خرج کردن کاستی می پذیرد؛ ولی دانش، با گفتن به دیگران، پاکیزه تر می شود.

ليس الخير أن يكثر مالك و ولدك إنّما الخير أن يكثر علمك و يعظم حلمك.

خوبی آن نیست که دارایی و فرزندانت را فزونی دهد.همانا خوبی آن است که دانش تو را بیش کند و شکیبایی ات را بزرگتر.

يَنْبَغِي لِمَنْ عَلِمَ شَرَفَ نَفْسِهِ أَنْ يُنَزِّهَهَا عَنْ دَنَاءَةِ اَلدُّنْيَا

بر کسی که شرافت نفس خویش را می شناسد سزاوار است که خویش را از پستیهای دنیا پاکیزه گرداند.

عِلْمُ اَلْمُنَافِقِ فِي لِسَانِه

دانش دورو در زبان اوست.

لَأَتْ وَ أَلْقَى فِي هُوِيَّتِهَا مِثَالَهُ فَأَظْهَرَ عَنْهَا أَفْعَالَهُ وَ خَلَقَ اَلْإِنْسَانَ ذَا نَفْسٍ نَاطِقَةٍ إِنْ زَكَّاهَا بِالْعِلْمِ وَ اَلْعَمَلِ فَقَدْ شَابَهَتْ جَوَاهِرَ أَوَائِلِ عِلَلِهَا

دربارۀ عالم مجرّدات فرمودند: صورتها از مادّه ها برهنه اند و بالاتر از قوّه و استعداد.نور حق تعالی بر آنها تابیده، پس روشن شده اند و بر آنها آشکار شده، پس درخشان شده اند.و شباهتی از خود به آنها بخشیده، پس به اخلاق او متخلّق شده اند.و انسان را دارای نفسی گیرنده آفریده اگر آن را به دانش و عمل، پاکیزه گرداند، پس آنگاه به گوهر اوّلیۀ خلقت خود مشابه گردد.