إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً مِنْ خَلْقِهِ فِي أَرْضِهِ يُفْزَعُ إِلَيْهِمْ فِي حَوَائِجِ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ أُولئِكَ هُمُ اَلْمُؤْمِنُونَ حَقًّا مِنُونَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ أَلاَ وَ إِنَّ أَحَبَّ اَلْمُؤْمِنِينَ إِلَى اَللَّهِ مَنْ أَعَانَ اَلْمُؤْمِنَ اَلْفَقِيرَ مِنَ اَلْفَقْرِ فِي دُنْيَاهُ وَ مَعَاشِهِ وَ مَنْ أَعَانَ وَ نَفَعَ وَ دَفَعَ اَلْمَكْرُوهَ عَنِ اَلْمُؤْمِنِينَ.
به راستی خداوند را در دنیا بندگان است که در نیازهای دنیا و آخرت به خداوند پناه می برند؛ همانا آنان مومنانند و در روز رستاخیز آسوده اند. آگاه باشید که همانا محبوب ترین مومنان در پیشگاه خداوند کسی است که مومن تنگدست را در نیازهای دنیوی و مخارجش یاری کند و نیز آن کس که یاری کند و سود رساند و ناخوشایندی را از مومنان دور سازد.
دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع فَقُلْتُ كَيْفَ أَصْبَحْتَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ ع وَ اَللَّهِ إِنِّي لَمَحْزُونٌ وَ إِنِّي لَمُشْتَغِلُ اَلْقَلْبِ فَقُلْتُ لَهُ وَ مَا أَحْزَنَكَ وَ مَا أَشْغَلَ قَلْبَكَ فَقَالَ ع لِي يَا ثَوْرِيُّ إِنَّهُ مَنْ دَاخَلَ قَلْبَهُ صَافِي خَالِصِ دِينِ اَللَّهِ شَغَلَهُ عَمَّا سِوَاهُ يَا ثَوْرِيُّ مَا اَلدُّنْيَا وَ مَا عَسَى أَنْ تَكُونَ هَلِ اَلدُّنْيَا إِلاَّ أَكْلٌ أَكَلْتَهُ أَوْ ثَوْبٌ لَبِسْتَهُ أَوْ مَرْكَبٌ رَكِبْتَهُ إِنَّ اَلْمُؤْمِنِينَ لَمْ يَطْمَئِنُّوا فِي اَلدُّنْيَا وَ لَمْ يَأْمَنُوا قُدُومَ اَلْآخِرَةِ دَارُ اَلدُّنْيَا…
سفیان ثوری گفت: به خدمت ابی عبد الله علیه السلام رسیدم و عرض کردم: ای فرزند پیامبر خدا چگونه شب را به صبح رساندی؟ امام صادق علیه السلام فرمود: به خدای که اندوهناک و دل مشغول به ایشان عرض کردم: چه چیزی شما را اندوهناک و دل مشغول ساخته؟ امام علیه السلام به من فرمود: یا ثوری، همانا هر که بر دلش دین پاک شده خداوند وارد شود او را از غیر آن باز دارد. ای ثوری، دنیا چیست؟ و امید می رود که چه باشد؟ آیا دنیا جز خوراکی است که می خوری یا جامه ای است که بر تن می کنی یا مرکبی است که سوارش می شوی؟ به راستی که مومنان بر دنیا تکیه نزنند و از پیشامد رستاخیز آسوده نباشند. سرای دنیا، سرایی رو به تباهی است و سرای آخرت، اقامتگاه ابدی است. اهل دنیا، فراموش پیشه اند. به راستی پرهیزگاران کم خرج ترین و یاری رساننده…
وَ قَالَ لَهُ يُونُسُ لَوِلاَئِي لَكُمْ وَ مَا عَرَّفَنِيَ اَللَّهُ مِنْ حَقِّكُمْ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنَ اَلدُّنْيَا بِحَذَافِيرِهَا قَالَ يُونُسُ فَتَبَيَّنْتُ اَلْغَضَبَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ ع يَا يُونُسُ قِسْتَنَا بِغَيْرِ قِيَاسٍ مَا اَلدُّنْيَا وَ مَا فِيهَا هَلْ هِيَ إِلاَّ سَدُّ فَوْرَةٍ أَوْ سَتْرُ عَوْرَةٍ وَ أَنْتَ لَكَ بِمَحَبَّتِنَا اَلْحَيَاةُ اَلدَّائِمَةُ .
یونس به امام صادق علیه السلام عرض کرد: فرمانپذیری من از شما و آنچه از حق شما را که خدای بر من شناسانده برای من محبوب تر از تمامی دنیاست. یونس پس از پایان سخنش گفت که آثار خشم را در امام علیه السلام دیدم. آنگاه امام علیه السلام فرمود: ای یونس ما را نادرست قیاس کردی. دنیا و آنچه در آن است چیست؟ آیا جز جلوگیری از سرما و گرما و پوشاندن عورتی است؟ و حال آن که تو با دوستداری ما به زندگی جاودان دست یافته ای.
كُنْتُ فِي حَلْقَةٍ بِالْمَدِينَةِ فَذَكَرُوا اَلْجُودَ فَأَكْثَرُوا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهَا يُكَنَّى أَبَا دُلَيْنٍ إِنَّ جَعْفَراً وَ إِنَّهُ لَوْ لاَ أَنَّهُ ضَمَّ يَدَهُ فَقَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع تُجَالِسُ أَهْلَ اَلْمَدِينَةِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ ع فَمَا حُدِّثْتَ بَلِّغْنِي فَقَصَصْتُ عَلَيْهِ اَلْحَدِيثَ فَقَالَ ع وَيْحَ أَبَا دُلَيْنٍ إِنَّمَا مَثَلُهُ مَثَلُ اَلرِّيشَةِ تَمُرُّ بِهَا اَلرِّيحُ فَتُطَيِّرُهَا ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ وَ أَفْضَلُ اَلصَّدَقَةِ صَدَقَةٌ عَنْ ظَهْرِ غِنًى وَ اِبْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ وَ اَلْيَدُ اَلْعُلْيَا خَيْرٌ…
عبد الاعلی گفت: در مدینه در محفلی بودم که در باره بخشندگی سخن به میان آوردند و سخن بسیار گفتند. مردی که کنیه اش ابا دکین بود گفت: همانا بخشنده، امام جعفر علیه السلام است و اگر او نبود. . . -دستش را بست-. پس از چندی امام صادق علیه السلام به من فرمود: با مردمان مدینه همنشین می شوی؟ عرض کردم: آری. امام علیه السلام فرمود: پس هر سخنی را که شنیده ای برایم بگو. آنگاه من آن ماجرا را برایش بازگو کردم. امام علیه السلام فرمود: وای بر ابا دکین. مثل او همچون مثل پری باشد که بادی بر آن گذرد و آن را به پرواز درآورد. آنگاه فرمود: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر نیکی، صدقه باشد و برترین صدقه، صدقه دادن از سر توانگری و نکاستن از نیازهای خویش است و صدقه دادن را از خانواده خودت آغاز نما و دست بالایی…
أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ قُولُوا قَوْلاً مَعْرُوفاً وَ اِبْتَغُوا رِضْوَانَ اَللَّهِ وَ اِخْشَوْا سَخَطَهُ وَ حَافِظُوا عَلَى سُنَّةِ اَللَّهِ وَ لاَ تَتَعَدَّوْا حُدُودَ اَللَّهِ وَ رَاقِبُوا اَللَّهَ فِي جَمِيعِ أُمُورِكُمْ وَ اِرْضَوْا بِقَضَائِهِ فِيمَا لَكُمْ وَ عَلَيْكُمْ أَلاَ وَ عَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَلنَّهْيِ عَنِ اَلْمُنْكَرِ أَلاَ وَ مَنْ أَحْسَنَ إِلَيْكُمْ فَزِيدُوهُ إِحْسَاناً وَ اُعْفُوا عَمَّنْ أَسَاءَ إِلَيْكُمْ وَ…
سفارش مفضل بن عمر به شیعیان -شما را سفارش می کنم به تقوای خدای یگانه که او را انبازی نیست و گواهی بر اینکه خدایی جز الله نیست و اینکه محمد بنده و پیامبر اوست. از خدا پروا نمایید و گفتار نیکو بر زبان رانید و دنبال خشنودی خدا باشید و از خشم او بترسید. بر سنت الهی بپایید و از حدود الهی تجاوز ننمایید و خداوند را در همه امورتان مد نظر داشته باشید و به قضای الهی-چه به سود شما باشد و چه به زیانتان- رضا دهید. هلا، بر شماست که به امر به معروف و نهی از منکر پردازید. هلا، هر که به شما نیکی کرد بیشتر به او نیکی نمایید و هر که به شما بدی کرد از او درگذرید و با مردم به بهترین وجهی که در توان دارید رفتار نمایید و همانا از شما آن سزاوارتر باشد که شیوه ای در پیش گیرید که راه اعتراض دیگران را بر خود فراهم…
وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ ثَلاَثٌ مَنْ لَمْ تَكُنْ فِيهِ فَلاَ يُرْجَى خَيْرُهُ أَبَدا مَنْ لَمْ يَخْشَ اَللَّهَ فِي اَلْغَيْبِ وَ لَمْ يَرْعَوِ عِنْدَ اَلشَّيْبِ وَ لَمْ يَسْتَحْيِ مِنَ اَلْعَيْبِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:اگر سه خصلت در هر کس نباشد امید به خیرش نیست:کسی که در نهان از خدا نترسد، و در هنگام پیری از کار زشت دست بر ندارد و پشیمان نشود، و از انجام کار زشت حیا نکند.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَضَاءُ اَلْحَوَائِجِ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ أَسْبَابُهَا إِلَى اَلْعِبَادِ فَمَنْ قُضِيَتْ لَهُ حَاجَةٌ فَلْيَقْبَلْهَا عَنِ اَللَّهِ بِالرِّضَا وَ اَلصَّبْرِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:بر آورده شدن حاجتهای مردم در دست خدای عزّ و جل است، و اسباب آن در دست بندگان، هر کس حاجتش بر آورده شد باید آن را از ناحیۀ خدا با رضایت و شکیبائی بپذیرد.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : دِعَامَةُ اَلْإِسْلاَمِ اَلْعَقْلُ وَ مِنْهُ اَلْفِطْنَةُ وَ اَلْفَهْمُ وَ اَلْحِفْظُ وَ اَلْعِلْمُ وَ بِالْعَقْلِ يَكْمُلُ وَ هُوَ دَلِيلُهُ وَ مُبْصِرُهُ وَ مِفْتَاحُ أَمْرِهِ فَإِذَا كَانَ تَأْيِيدُ عَقْلِهِ مِنَ اَلنُّورِ كَانَ عَالِما حَافِظا زَاكِيا فَطِنا فَهِما فَعَلِمَ بِذَلِكَ كَيْفَ وَ لِمَ وَ حَيْثُ وَ عَرَفَ مَنْ نَصَحَهُ وَ مَنْ غَشَّهُ فَإِذَا عَرَفَ ذَلِكَ عَرَفَ مَجْرَاهُ وَ مَوْصُولَهُ وَ مَفْصُولَهُ وَ أَخْلَصَ لَهُ اَلْوَحْدَانِيَّةَ لِلَّهِ وَ اَلْإِقْرَارَ بِالطَّاعَةِ فَإِذَا فَعَلَ ذَلِكَ كَانَ مُسْتَدْرِكا لِمَا…
امام صادق علیه السّلام فرمود:ستون اسلام عقل است، و هوش و فهم و حافظه و دانش از عقل سر چشمه می گیرند، و به وسیلۀ عقل کامل می شوند، و عقل راهنما و بیناکننده و کلید کار اوست، و چون عقلش به نور خدایی تأیید شود، دانشمند و حافظ و زیرک و فهمیده باشد، و از این رو بداند که چگونه و چرا و کجاست و خیرخواه و بد خواهش را بشناسد، و چون آن را شناخت راه زندگی و راه رسیدن و جدا شدن خود را بداند، و در یگانگی خدا و اعتراف به فرمانبرداریش مخلص شود، و چون چنین کند آنچه را از دست رفته جبران کند، بر آینده مسلّط گردد و موقعیت خود را بداند، و اینکه برای چه اینجاست، و از کجا آمده و به کجا خواهد رفت، تمام اینها از تأییدات عقل است.
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ عِنْدَهُ عِدَّةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَجَرَى ذِكْرُ اَلْعَقْلِ وَ اَلْجَهْلِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ اِعْرِفُوا اَلْعَقْلَ وَ جُنْدَهُ وَ اَلْجَهْلَ وَ جُنْدَهُ تَهْتَدُوا قَالَ سَمَاعَةُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لاَ نَعْرِفُ إِلاَّ مَا عَرَّفْتَنَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ خَلَقَ اَلْعَقْلَ وَ هُوَ أَوَّلُ خَلْقٍ خَلَقَهُ مِنَ اَلرُّوحَانِيِّينَ عَنْ يَمِينِ اَلْعَرْشِ مِنْ نُورِهِ فَقَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ ثُمَّ قَالَ لَهُ…
سماعة بن مهران گوید:خدمت حضرت صادق علیه السّلام بودم، و جمعی از دوستان ایشان هم حضور داشتند، صحبت از عقل و جهل به میان آمد، امام صادق علیه السّلام فرمود:عقل و لشکریانش را و جهل و لشکریانش را بشناسید تا هدایت شوید، سماعه گوید:عرض کردم:فدایت شوم، غیر از آنچه شما به ما بفهمانید نمی دانیم، امام صادق علیه السّلام فرمود: خداوند جلّ ثناؤه عقل را آفرید، او اوّلین مخلوقاتش بود که از نور خویش و از طرف راست عرش آفرید، سپس به او فرمود:پس رو، او پس رفت، بعد فرمود:پیش آی، او پیش آمد، خداوند عزّ و جلّ به او فرمود:تو را با عظمت آفریدم، و بر تمامی آفریدگانم شرافت بخشیدم. فرمود:سپس جهل را آفرید، به او فرمود:عقب برو، عقب رفت، بعد فرمود:پیش آی، او قبول نکرد، خداوند به او فرمود:گردن کشی کردی، او را از رحمت خود…
عَنْ مُهَاجِرٍ اَلْأَسَدِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَرَّ عِيسَى اِبْنُ مَرْيَمَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ عَلَى قَرْيَةٍ قَدْ مَاتَ أَهْلُهَا وَ طَيْرُهَا وَ دَوَابُّهَا فَقَالَ أَمَا إِنَّهُمْ لَمْ يَمُوتُوا إِلاَّ بِسَخْطَةٍ وَ لَوْ مَاتُوا مُتَفَرِّقِينَ لَتَدَافَنُوا فَقَالَ اَلْحَوَارِيُّونَ يَا رُوحَ اَللَّهِ وَ كَلِمَتَهُ اُدْعُ اَللَّهَ أَنْ يُحْيِيَهُمْ لَنَا فَيُخْبِرُونَا مَا كَانَتْ أَعْمَالُهُمْ فَنَجْتَنِبَهَا فَدَعَا عِيسَى رَبَّهُ فَنُودِيَ مِنَ اَلْجَوِّ أَنْ نَادِهِمْ فَقَامَ عِيسَى صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ بِاللَّيْلِ عَلَى…
امام باقر علیه السّلام فرمود:عیسی بن مریم صلوات اللّٰه علیه از آبادیی عبور می کرد که مردم آن و پرندگان و حیواناتش همگی مرده بودند، عیسی علیه السّلام فرمود:اینها نمرده اند مگر به غضب خدا، و اگر یکی یکی مرده بودند همدیگر را دفن می کردند، حواریون گفتند:ای روح اللّٰه از خدا بخواه آنان را برای ما زنده کند، تا با ما از اعمالشان سخن بگویند، و ما از آن عملها دوری کنیم، عیسی پروردگارش را خواند، ندایی از آسمان گفت:آنان را صدا بزن، عیسی صلوات اللّٰه علیه شب هنگام برخاست و روی بلندی رفت و گفت:ای کسانی که اهل این آبادی هستید، کسی از بین آنان جوابش داد:بفرمایید ای روح خدا. فرمود:وای بر شما عملهای شما چه بوده است؟گفت:پرستش طاغوت و دوستی دنیا با کمی ترس از خدا و آرزویی دور و دراز، فرو رفته در غفلت و لهو و…
وَ مِنْ سَائِرِ اَلْكُتُبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : كَانَ فِي زَمَنِ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ رَجُلاَنِ فِي اَلْحَبْسِ فَأُخْرِجَا فَأَمَّا أَحَدُهُمَا فَسَمِنَ وَ غَلُظَ وَ أَمَّا اَلْآخَرُ فَنَحِلَ وَ صَارَ مِثْلَ اَلْهُدْبَةِ فَقَالَ مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ لِلْمُسْمَنِ مَا اَلَّذِي أَرَى بِكَ مِنْ حُسْنِ اَلْحَالِ فِي بَدَنِكَ قَالَ حُسْنُ اَلظَّنِّ بِاللَّهِ وَ قَالَ لِلْآخَرِ مَا اَلَّذِي أَرَى بِكَ مِنْ سُوءِ اَلْحَالِ فِي بَدَنِكَ قَالَ اَلْخَوْفُ مِنَ اَللَّهِ فَرَفَعَ مُوسَى بِيَدِهِ إِلَى اَللَّهِ فَقَالَ يَا رَبِّ قَدْ سَمِعْتَ مَقَالَتَهُمَا فَأَعْلِمْنِي…
امام صادق علیه السّلام فرمود:در زمان حضرت موسی بن عمران دو مرد زندانی بودند و آزاد شدند، که یکی از آنها چاق و درشت هیکل و دیگری لاغر بود و مانند حشره ای کوچک خرخاکی گردیده بود.موسی بن عمران به شخص چاق گفت:این سرحال بودن بدنت را از چه می بینم؟گفت:از خوش گمانی به خدا، و به دیگری گفت:این بدحالی را در بدنت از چه می بینم؟گفت:از ترس خدا.موسی بن عمران دستش را بسوی خدا بلند کرد و گفت:پروردگارا شنیدی قول این دو را اینک آگاهم کن کدامیک افضل است؟ خداوند به او وحی کرد که:آنکه به من خوش گمان است برتر است.
عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَتَبَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ إِلَى بَعْضِ أَصْحَابِهِ يَعِظُهُ أُوصِيكَ وَ نَفْسِي بِتَقْوَى اَللَّهِ مَنْ لاَ تَحِلُّ مَعْصِيَتُهُ وَ لاَ يُرْجَى غَيْرُهُ وَ لاَ اَلْغِنَى إِلاَّ بِهِ فَإِنَّ مَنِ اِتَّقَى اَللَّهَ عَزَّ وَ قَوِىَ وَ شَبِعَ وَ رَوِيَ وَ رُفِعَ عَقْلُهُ عَنْ أَهْلِ اَلدُّنْيَا فَبَدَنُهُ مَعَ أَهْلِ اَلدُّنْيَا وَ قَلْبُهُ وَ عَقْلُهُ مُعَايِنٌ لِلْآخِرَةِ فَأَطْفَأَ بِضَوْءِ قَلْبِهِ مَا أَبْصَرَتْ عَيْنَاهُ مِنْ حُبِّ اَلدُّنْيَا فَقَدَرَ حَرَامَهَا وَ جَانَبَ…
امام صادق علیه السّلام فرمود:امیر المؤمنین صلوات اللّٰه علیه به یکی از یارانش نامه ای به عنوان موعظه نوشت:تو و خودم را به تقوای الهی سفارش می کنم، آن خدایی که نافرمانیش روا نیست و به غیر او امیدی نمی باشد، و بی نیازی فقط به دست اوست، هر که از خدا پروا کرد عزیز و قوی شد، و سیر و سیرآب گشت، و عقلش از اهل دنیا بالا گرفت، پیکرش با اهل دنیاست ولی دل و خردش متوجّه آخرت است، آنچه از دنیا دوستی چشمش دیده پرتو دلش خاموش نموده، حرامش را پلید شمرده و از شبهاتش دوری جسته، به خدا قسم حلال خالص دنیا را هم رها کرده و جز به مقداری که ناچار از آن است، توجه ننموده، و آن پاره نانی است که به پیکرش نیرو دهد، و جامه ای که عورتش را بپوشاند، که آنهم از درشت ترین خوراک و زبر ترین لباسی است که به دستش آمده، و نسبت به…
