أَيُّمَا مُؤْمِنٍ مَنَعَ مُؤْمِناً شَيْئاً مِمَّايَحْتَاجُ إِلَيْهِ وَ هُوَ يَقْدِرُ عَلَيْهِ أَوْ مِنْ عِنْدِ غَيْرِهِ أَقَامَهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ مُسْوَدّاً وَجْهُهُ مُزْرَقَّةً عَيْنَاهُ مَغْلُولَةً يَدَاهُ إِلَى عُنُقِهِ فَيُقَالُ هَذَا اَلْخَائِنُ اَلَّذِي خَانَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ ثُمَّ يُؤْمَرُ بِهِ إِلَى اَلنَّارِ .
امام صادق علیه السلام فرمود: هر مومنی که مومنی دیگر را از چیز مورد نیازش باز دارد در حالی که می تواند آن را خود یا از جانب دیگری فراهم آورد خدای گرامی و بزرگ او را در روز رستاخیز سیاه روی و کبود چشم و دست بسته و بر گردن آویخته، بر پا نگاه دارد، آنگاه کسی ندا برآورد: این خیانتکاری است که به خدا و پیامبرش خیانت ورزیده است، پس آنگاه دستور داده شود که او را به دوزخ برند.
اَلْمُنَافِقُ إِذَا حَدَّثَ عَنِ اَللَّهِ وَ عَنْ رَسُولِهِ كَذَبَ وَ إِذَا وَعَدَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ أَخْلَفَ وَ إِذَا مَلَكَ خَانَ اَللَّهَ وَ رَسُولَهُ فِي مَالِهِ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَأَعْقَبَهُمْ نِفاقاً فِي قُلُوبِهِمْ إِلى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِما أَخْلَفُوا اَللّهَ ما وَعَدُوهُ وَ بِما كانُوا يَكْذِبُونَ وَ قَوْلُهُ وَ إِنْ يُرِيدُوا خِيانَتَكَ فَقَدْ خانُوا اَللّهَ مِنْ قَبْلُ فَأَمْكَنَ مِنْهُمْ وَ اَللّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ قَوْلُهُ
منافق چون از خدای و پیامبرش سخنی نقل کند دروغ گوید و آنگاه که به خدای و پیامبرش وعده ای دهد سرباز زند و چون توانگر شود در دارایی اش به خدا و پیامبرش خیانت ورزد و این همان سخن خدای عزیز و جلیل است که فرمود: «در نتیجه به سزای آن که با خدا خلف وعده کردند و از آن روی که دروغ می گفتند در دل هایشان تا روزی که او را دیدار می کنند-پیامدهای نفاق را باقی گذارد» توبه ، آیه 77 و فرموده او: «و اگر بخواهند به تو خیانت کنند پیش از این نیز به خدا خیانت کردند و خدا تو را بر آنان مسلط ساخت و خدا دانای حکیم است». انفال ، آیه 71 .
كَانَ إِسْمَاعِيلُ أَكْبَرَ مِنْ إِسْحَاقَ بِخَمْسِ سِنِينَ وَ كَانَ اَلذَّبِيحُ إِسْمَاعِيلَ ع أَ مَا تَسْمَعُ قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ ع رَبِّ هَبْ لِي مِنَ اَلصّالِحِينَ إِنَّمَا سَأَلَ رَبَّهُ أَنْ يَرْزُقَهُ غُلاَماً مِنَ اَلصَّالِحِينَ فَقَالَ فِي سُورَةِ اَلصَّافَّاتِ فَبَشَّرْناهُ بِغُلامٍ حَلِيمٍ يَعْنِي إِسْمَاعِيلَ ثُمَّ قَالَ وَ بَشَّرْناهُ بِإِسْحاقَ نَبِيًّا مِنَ اَلصّالِحِينَ َنْ زَعَمَ أَنَّ إِسْحَاقَ أَكْبَرُ مِنْ إِسْمَاعِيلَ فَقَدْ كَذَّبَ بِمَا أَنْزَلَ اَللَّهُ مِنَ اَلْقُرْآنِ .
اسماعیل علیه السلام پنج سال از اسحاق علیه السلام بزرگتر بود و ذبیح همان اسماعیل علیه السلام است. آیا سخن ابراهیم علیه السلام را نشنیدی که: «ای پروردگار من مرا فرزندی از شایستگان ببخش». صافات آیه 100 به راستی از خدا خواست که پسری از نیکان روزی اش نماید. پس در سوره صافات خداوند فرمود: «پس او را به پسری بردبار مژده دادیم». صافات ، آیه 101 یعنی اسماعیل علیه السلام. سپس فرمود: «و او را به اسحاق که پیامبری از شایستگان است مژده دادیم». صافات ، آیه 112 ، پس هر کس که گمان برد که اسحاق بزرگتر از اسماعیل است بی گمان آنچه را که خداوند در قرآن نازل فرموده تکذیب کرده است.
أَرْبَعَةٌ مِنْ أَخْلاَقِ اَلْأَنْبِيَاءِ ع اَلْبِرُّ وَ اَلسَّخَاءُ وَ اَلصَّبْرُ عَلَى اَلنَّائِبَةِ وَ اَلْقِيَامُ بِحَقِّ اَلْمُؤْمِنِ.
چهار چیز از اخلاق پیامبران است: نیکوکاری و سخاوتمندی و شکیبایی بر مصیبت و بپاخیزی برای انجام حق مومن.
دَخَلْتُ عَلَى اَلصَّادِقِ ع فَقُلْتُ لَهُ أَوْصِنِي بِوَصِيَّةٍ أَحْفَظُهَا مِنْ بَعْدِكَ قَالَ ع وَ تَحْفَظُ يَا سُفْيَانُ قُلْتُ أَجَلْ يَا اِبْنَ بِنْتِ رَسُولِ اَللَّهِ قَالَ ع يَا سُفْيَانُ لاَ مُرُوَّةَ لِكَذُوبٍ وَ لاَ رَاحَةَ لِحَسُودٍ وَ لاَ إِخَاءَ لِمُلُوكٍ وَ لاَ خُلَّةَ لِمُخْتَالٍ وَ لاَ سُؤْدُدَ لِسَيِّئِ اَلْخُلُقِ ثُمَّ أَمْسَكَ ع فَقُلْتُ يَا اِبْنَ بِنْتِ رَسُولِ اَللَّهِ زِدْنِي فَقَالَ ع يَا سُفْيَانُ ثِقْ بِاللَّهِ تَكُنْ عَارِفاً وَ اِرْضَ بِمَا قَسَمَهُ لَكَ تَكُنْ غَنِيّاً صَاحِبْ بِمِثْلِ مَا يُصَاحِبُونَكَ بِهِ تَزْدَدْ إِيمَاناً وَ لاَ تُصَاحِبِ اَلْفَاجِرَ…
سفیان ثوری گفت: به خدمت امام صادق علیه السلام رسیدم و عرض کردم: مرا سفارشی نما که پس از شما نگهش دارم. امام علیه السلام فرمود: ای سفیان آیا نگه می داری؟ عرض کردم: آری، ای زاده دختر پیامبر خدا. پس امام علیه السلام فرمود: دروغزن را جوانمردی و حسدورز را آسودگی و پادشاه را برادری و فریبکار را دوستی و بدخوی را بزرگی و سروری نباشد. آنگاه امام علیه السلام سکوت کرد. عرض کردم: ای زاده دختر پیامبر خدا سفارشت را بر من بیفزای. پس امام علیه السلام فرمود: ای سفیان بر خدا اطمینان نما تا عارف گردی. و به سهم خویش از جانب خدا خشنود باش تا بی نیاز شوی. همان گونه که با تو دوستی می کنند با دیگری دوستی نما تا ایمانت فزون گردد و با بدکار دوستی نکن که در این صورت از بدی هایش به تو می آموزد و در کارت از بیمناکان از…
دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع فَقُلْتُ كَيْفَ أَصْبَحْتَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ فَقَالَ ع وَ اَللَّهِ إِنِّي لَمَحْزُونٌ وَ إِنِّي لَمُشْتَغِلُ اَلْقَلْبِ فَقُلْتُ لَهُ وَ مَا أَحْزَنَكَ وَ مَا أَشْغَلَ قَلْبَكَ فَقَالَ ع لِي يَا ثَوْرِيُّ إِنَّهُ مَنْ دَاخَلَ قَلْبَهُ صَافِي خَالِصِ دِينِ اَللَّهِ شَغَلَهُ عَمَّا سِوَاهُ يَا ثَوْرِيُّ مَا اَلدُّنْيَا وَ مَا عَسَى أَنْ تَكُونَ هَلِ اَلدُّنْيَا إِلاَّ أَكْلٌ أَكَلْتَهُ أَوْ ثَوْبٌ لَبِسْتَهُ أَوْ مَرْكَبٌ رَكِبْتَهُ إِنَّ اَلْمُؤْمِنِينَ لَمْ يَطْمَئِنُّوا فِي اَلدُّنْيَا وَ لَمْ يَأْمَنُوا قُدُومَ اَلْآخِرَةِ دَارُ اَلدُّنْيَا…
سفیان ثوری گفت: به خدمت ابی عبد الله علیه السلام رسیدم و عرض کردم: ای فرزند پیامبر خدا چگونه شب را به صبح رساندی؟ امام صادق علیه السلام فرمود: به خدای که اندوهناک و دل مشغول به ایشان عرض کردم: چه چیزی شما را اندوهناک و دل مشغول ساخته؟ امام علیه السلام به من فرمود: یا ثوری، همانا هر که بر دلش دین پاک شده خداوند وارد شود او را از غیر آن باز دارد. ای ثوری، دنیا چیست؟ و امید می رود که چه باشد؟ آیا دنیا جز خوراکی است که می خوری یا جامه ای است که بر تن می کنی یا مرکبی است که سوارش می شوی؟ به راستی که مومنان بر دنیا تکیه نزنند و از پیشامد رستاخیز آسوده نباشند. سرای دنیا، سرایی رو به تباهی است و سرای آخرت، اقامتگاه ابدی است. اهل دنیا، فراموش پیشه اند. به راستی پرهیزگاران کم خرج ترین و یاری رساننده…
كُنْتُ فِي حَلْقَةٍ بِالْمَدِينَةِ فَذَكَرُوا اَلْجُودَ فَأَكْثَرُوا فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهَا يُكَنَّى أَبَا دُلَيْنٍ إِنَّ جَعْفَراً وَ إِنَّهُ لَوْ لاَ أَنَّهُ ضَمَّ يَدَهُ فَقَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع تُجَالِسُ أَهْلَ اَلْمَدِينَةِ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ ع فَمَا حُدِّثْتَ بَلِّغْنِي فَقَصَصْتُ عَلَيْهِ اَلْحَدِيثَ فَقَالَ ع وَيْحَ أَبَا دُلَيْنٍ إِنَّمَا مَثَلُهُ مَثَلُ اَلرِّيشَةِ تَمُرُّ بِهَا اَلرِّيحُ فَتُطَيِّرُهَا ثُمَّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص كُلُّ مَعْرُوفٍ صَدَقَةٌ وَ أَفْضَلُ اَلصَّدَقَةِ صَدَقَةٌ عَنْ ظَهْرِ غِنًى وَ اِبْدَأْ بِمَنْ تَعُولُ وَ اَلْيَدُ اَلْعُلْيَا خَيْرٌ…
عبد الاعلی گفت: در مدینه در محفلی بودم که در باره بخشندگی سخن به میان آوردند و سخن بسیار گفتند. مردی که کنیه اش ابا دکین بود گفت: همانا بخشنده، امام جعفر علیه السلام است و اگر او نبود. . . -دستش را بست-. پس از چندی امام صادق علیه السلام به من فرمود: با مردمان مدینه همنشین می شوی؟ عرض کردم: آری. امام علیه السلام فرمود: پس هر سخنی را که شنیده ای برایم بگو. آنگاه من آن ماجرا را برایش بازگو کردم. امام علیه السلام فرمود: وای بر ابا دکین. مثل او همچون مثل پری باشد که بادی بر آن گذرد و آن را به پرواز درآورد. آنگاه فرمود: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله فرمود: هر نیکی، صدقه باشد و برترین صدقه، صدقه دادن از سر توانگری و نکاستن از نیازهای خویش است و صدقه دادن را از خانواده خودت آغاز نما و دست بالایی…
أُوصِيكُمْ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ شَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ قُولُوا قَوْلاً مَعْرُوفاً وَ اِبْتَغُوا رِضْوَانَ اَللَّهِ وَ اِخْشَوْا سَخَطَهُ وَ حَافِظُوا عَلَى سُنَّةِ اَللَّهِ وَ لاَ تَتَعَدَّوْا حُدُودَ اَللَّهِ وَ رَاقِبُوا اَللَّهَ فِي جَمِيعِ أُمُورِكُمْ وَ اِرْضَوْا بِقَضَائِهِ فِيمَا لَكُمْ وَ عَلَيْكُمْ أَلاَ وَ عَلَيْكُمْ بِالْأَمْرِ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَلنَّهْيِ عَنِ اَلْمُنْكَرِ أَلاَ وَ مَنْ أَحْسَنَ إِلَيْكُمْ فَزِيدُوهُ إِحْسَاناً وَ اُعْفُوا عَمَّنْ أَسَاءَ إِلَيْكُمْ وَ…
سفارش مفضل بن عمر به شیعیان -شما را سفارش می کنم به تقوای خدای یگانه که او را انبازی نیست و گواهی بر اینکه خدایی جز الله نیست و اینکه محمد بنده و پیامبر اوست. از خدا پروا نمایید و گفتار نیکو بر زبان رانید و دنبال خشنودی خدا باشید و از خشم او بترسید. بر سنت الهی بپایید و از حدود الهی تجاوز ننمایید و خداوند را در همه امورتان مد نظر داشته باشید و به قضای الهی-چه به سود شما باشد و چه به زیانتان- رضا دهید. هلا، بر شماست که به امر به معروف و نهی از منکر پردازید. هلا، هر که به شما نیکی کرد بیشتر به او نیکی نمایید و هر که به شما بدی کرد از او درگذرید و با مردم به بهترین وجهی که در توان دارید رفتار نمایید و همانا از شما آن سزاوارتر باشد که شیوه ای در پیش گیرید که راه اعتراض دیگران را بر خود فراهم…
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ سَمَاعَةَ بْنِ مِهْرَانَ قَالَ : كُنْتُ عِنْدَ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ عِنْدَهُ عِدَّةٌ مِنْ مَوَالِيهِ فَجَرَى ذِكْرُ اَلْعَقْلِ وَ اَلْجَهْلِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ اِعْرِفُوا اَلْعَقْلَ وَ جُنْدَهُ وَ اَلْجَهْلَ وَ جُنْدَهُ تَهْتَدُوا قَالَ سَمَاعَةُ فَقُلْتُ جُعِلْتُ فِدَاكَ لاَ نَعْرِفُ إِلاَّ مَا عَرَّفْتَنَا فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ إِنَّ اَللَّهَ جَلَّ ثَنَاؤُهُ خَلَقَ اَلْعَقْلَ وَ هُوَ أَوَّلُ خَلْقٍ خَلَقَهُ مِنَ اَلرُّوحَانِيِّينَ عَنْ يَمِينِ اَلْعَرْشِ مِنْ نُورِهِ فَقَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ ثُمَّ قَالَ لَهُ…
سماعة بن مهران گوید:خدمت حضرت صادق علیه السّلام بودم، و جمعی از دوستان ایشان هم حضور داشتند، صحبت از عقل و جهل به میان آمد، امام صادق علیه السّلام فرمود:عقل و لشکریانش را و جهل و لشکریانش را بشناسید تا هدایت شوید، سماعه گوید:عرض کردم:فدایت شوم، غیر از آنچه شما به ما بفهمانید نمی دانیم، امام صادق علیه السّلام فرمود: خداوند جلّ ثناؤه عقل را آفرید، او اوّلین مخلوقاتش بود که از نور خویش و از طرف راست عرش آفرید، سپس به او فرمود:پس رو، او پس رفت، بعد فرمود:پیش آی، او پیش آمد، خداوند عزّ و جلّ به او فرمود:تو را با عظمت آفریدم، و بر تمامی آفریدگانم شرافت بخشیدم. فرمود:سپس جهل را آفرید، به او فرمود:عقب برو، عقب رفت، بعد فرمود:پیش آی، او قبول نکرد، خداوند به او فرمود:گردن کشی کردی، او را از رحمت خود…
عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَوْحَى إِلَى نَبِيٍّ مِنْ أَنْبِيَاءِ بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنْ أَحْبَبْتَ أَنْ تَلْقَانِي غَدا فِي حَظِيرَةِ اَلْقُدْسِ فَكُنْ فِي اَلدُّنْيَا وَحِيدا غَرِيبا مَهْمُوما مَحْزُونا مُسْتَوْحِشا مِنَ اَلنَّاسِ بِمَنْزِلَةِ اَلطَّيْرِ اَلَّذِي يَطِيرُ فِي أَرْضِ اَلْقِفَارِ وَ يَأْكُلُ مِنْ رُءُوسِ اَلْأَشْجَارِ وَ يَشْرَبُ مِنْ مَاءِ اَلْعُيُونِ فَإِذَا كَانَ اَللَّيْلُ أَوَى وَحْدَهُ وَ لَمْ يَأْوِ مَعَ اَلطُّيُورِ اِسْتَأْنَسَ بِرَبِّهِ وَ اِسْتَوْحَشَ مِنَ اَلطُّيُورِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند تبارک و تعالی به پیامبری از پیامبران بنی اسرائیل وحی فرمود:اگر دوست داری فردای قیامت مرا در حظیرة القدس ببینی، در دنیا تنها و اندوهگین و غمناک باش، و از مردم بترس همانند پرنده ای که در زمینی خشک پرواز می کند و سر شاخ درختان را می خورد و از آب چشمه ها می نوشد، هنگام شب تنها به لانه اش پناه می برد، و به سایر پرندگان پناهنده نمی شود، با پروردگارش مأنوس و از سایر پرندگان وحشت دارد.
عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ اَلنَّبِيُّ دَاوُدُ يَا رَبِّ مَا آمَنَ بِكَ مَنْ عَرَفَكَ فَلَمْ يُحْسِنِ اَلظَّنَّ بِكَ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:داود پیامبر علیه السّلام عرض کرد:پروردگارا کسی که گمان نیکو به تو ندارد ایمان به تو نیاورد گرچه تو را شناخت.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : مَا كَانَ وَ لاَ يَكُونُ وَ لاَ هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ نَبِيٌّ وَ لاَ مُؤْمِنٌ إِلاَّ وَ لَهُ جَارٌ يُؤْذِيهِ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:نبوده و نخواهد بود تا روز قیامت پیامبر و مؤمنی مگر اینکه برای او همسایه ای باشد که آزارش دهد.
