احادیث درباره علم

لَوْ يَعْلَمُ اَلنَّاسُ مَا فِي اَلسِّوَاكِ لَأَبَاتُوهُ مَعَهُمْ فِي اَللِّحَافِ.

امام صادق علیه السلام روایت نموده که امام باقر علیه السلام فرمود: اگر مردم از فایده های مسواک زدن آگاهی یابند، شب هنگام آن را همراه خویش به رختخواب برند.

قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع عَلِّمْنِي دُعَاءً أَسْتَنْزِلُ بِهِ اَلرِّزْقَ فَقَالَ لِي خُذْ مِنْ شَارِبِكَ وَ أَظْفَارِكَ وَ لْيَكُنْ ذَلِكَ فِي يَوْمِ اَلْجُمُعَةِ .

ابی کهمس گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم: مرا دعایی بیاموز که به سبب آن جویای روزی شوم. امام علیه السلام به من فرمود: سبیل و ناخن های خود را کوتاه کن، ولی این کار در روز جمعه باشد. شیخ صدوق، گردآورنده این کتاب، گوید: پدرم رحمه الله علیه در یکی از سفارش های خویش به من فرمود: ناخن هایت را بگیر و سبیل خود را کوتاه کن و از انگشت کوچک دست راست آغاز کن و آن هنگام که بر آن شدی که ناخن ها را بگیری یا سبیل خود را کوتاه کنی بگو: «بسم الله و بالله و علی مله رسول الله صلی الله علیه و آله»؛ چرا که هر که این گونه کند، خداوند برای هر چیده ناخن و سبیل پاداش آزاد نمودن بنده ای بنویسد و بیمار نشود جز بیماری ای که با آن بیماری جان سپارد

دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع وَ عَلَيَّ نَعْلٌ بَيْضَاءُ فَقَالَ يَا سَدِيرُ مَا هَذِهِ اَلنَّعْلُ أَخَذْتَهَا عَلَى عِلْمٍ فَقُلْتُ لاَ وَ اَللَّهِ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ مَنْ دَخَلَ اَلسُّوقَ قَاصِداً لِشِرَاءِ نَعْلٍ بَيْضَاءَ لَمْ يُبْلِهَا حَتَّى يَكْتَسِبَ مَالاً مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ َالَ وَ أَخْبَرَنِي أَبُو نُعَيْمٍ أَنَّ سَدِيراً أَخْبَرَ أَنَّهُ لَمْ يُبْلِ تِلْكَ اَلنَّعْلَ حَتَّى اِكْتَسَبَ مِائَةَ دِينَارٍ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبْ .

سدیر صیرفی گوید: در حالی که نعلین سفیدی به پا داشتم به خدمت امام صادق علیه السلام رسیدم. امام علیه السلام به من فرمود: ای سدیر این چه نعلینی است؟ آیا با آگاهی از ویژگی آن ، آن را پوشیده ای؟ عرض کردم: فدایت شوم نه به خدا پس امام علیه السلام فرمود: هر که به قصد خریدن نعلین سفید وارد بازار شود، آن کفش کهنه نشود جز آنکه از جایی که نپندارد ثروتی به دست آرد. سدیر گوید: آن نعلین کهنه نشد تا آنگاه که صد سکه طلا از جایی که نمی پنداشتم به دست آوردم

دَخَلْتُ عَلَى أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع وَ عَلَيَّ نَعْلٌ سَوْدَاءُ فَقَالَ مَا لَكَ وَ لُبْسَ نَعْلٍ سَوْدَاءَ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ فِيهَا ثَلاَثَ خِصَالٍ قَالَ قُلْتُ وَ مَا هِيَ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَقَالَ تُضَعِّفُ اَلْبَصَرَ وَ تُرْخِي اَلذَّكَرَ وَ تُورِثُ اَلْهَمَّ وَ هِيَ مَعَ ذَلِكَ لِبَاسُ اَلْجَبَّارِينَ عَلَيْكَ بِلُبْسِ اَلنَّعْلِ اَلصَّفْرَاءِ فَإِنَّ فِيهَا ثَلاَثَ خِصَالٍ قَالَ قُلْتُ وَ مَا هِيَ قَالَ تَحُدُّ اَلْبَصَرَ وَ تَشُدُّ اَلذَّكَرَ وَ تَنْفِي اَلْهَمَّ وَ هِيَ مَعَ ذَلِكَ لِبَاسُ اَلْأَنْبِيَاءِ .

حنان بن سدیر گوید: در حالی که نعلین سیاهی به پا داشتم به خدمت امام صادق علیه السلام رسیدم. امام علیه السلام فرمود: تو را چه شده که نعلین سیاه به پا کرده ای؟ آیا نمی دانی که سه گونه زیان در نعلین سیاه باشد؟ عرض کردم: فدایت شوم آن زیان ها کدامند؟ امام علیه السلام فرمود: چشم را کم سو کند، نیروی مرد را ناتوان سازد؛ اندوه و غصه به دنبال آورد و با این حال، پوشیدنی ستمگران است. بر تو باد که نعلین زرد بپوشی؛ چرا که سه ویژگی دارد. عرض کردم: آن ویژگی ها چه باشند؟ امام علیه السلام فرمود: چشم را تیزبین کند، نیروی مرد را پرتوان سازد، اندوه را ببرد و همچنین پوشش پیامبران است

مَنِ اِخْتَلَفَ إِلَى اَلْمَسَاجِدِ أَصَابَ إِحْدَى اَلثَّمَانِ أَخاً مُسْتَفَاداً فِي اَللَّهِ أَوْ عِلْماً مُسْتَطْرَفاً أَوْ آيَةً مُحْكَمَةً أَوْ رَحْمَةً مُنْتَظَرَةً أَوْ كَلِمَةً تَرْدَعُهُ عَنْ رَدًى أَوْ يَسْمَعُ كَلِمَةً تَدُلُّهُ عَلَى هُدًى أَوْ يَتْرُكُ ذَنْباً خَشْيَةً أَوْ حَيَاءً.

هر که به مسجد رفت و آمد کند یکی از این هشت چیز را به دست آورد: برادری که در راه خدا از او بهره مند گردد، دانشی برگزیده، نشانه ای استوار، رحمتی مورد انتظار، سخنی که او را از تباهی باز دارد، سخنی که بشنود و او را بر راه هدایت رهنمون شود و یا گناهی را به سبب بیم یا آزرم ترک کند

إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَيَهُمُّ بِعَذَابِ أَهْلِ اَلْأَرْضِ جَمِيعاً لاَ يُحَاشِي مِنْهُمْ أَحَداً إِذَا عَمِلُوا بِالْمَعَاصِي وَ اِجْتَرَحُوا اَلسَّيِّئَاتِ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى اَلشِّيبِ نَاقِلِي أَقْدَامِهِمْ إِلَى اَلصَّلاَةِ وَ اَلْوِلْدَانِ يَتَعَلَّمُونَ اَلْقُرْآنَ رَحِمَهُمْ فَأَخَّرَ ذَلِكَ عَنْهُمْ.

امیر مومنان علیه السلام فرمود: آن هنگام که زمینیان نافرمانی کنند و مرتکب گناهان شوند، خدای گرامی و بزرگ بر آن شود که آنان را مجازات کند و هیچ یک را از کیفر بر کنار ندارد ولی آنگاه که به کهن سالانی که به سوی نمازگزاری گام می نهند و به کودکانی که قرآن می آموزند، بنگرد، بر آنان رحم آورد و مجازات را به عقب اندازد

دَخَلَ رَسُولُ اَللَّهِ ص اَلْمَسْجِدَ وَ فِيهِ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِهِ قَالَ تَدْرُونَ مَا قَالَ رَبُّكُمْ قَالُوا اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّ رَبَّكُمْ يَقُولُ هَذِهِ اَلصَّلَوَاتُ اَلْخَمْسُ اَلْمَفْرُوضَاتُ فَمَنْ صَلاَّهُنَّ لِوَقْتِهِنَّ وَ حَافَظَ عَلَيْهِنَّ لَقِيَنِي يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ وَ لَهُ عِنْدِي عَهْدٌ أُدْخِلُهُ بِهِ اَلْجَنَّةَ وَ مَنْ لَمْ يُصَلِّهِنَّ لِوَقْتِهِنَّ وَ لَمْ يُحَافِظْ عَلَيْهِنَّ فَذَلِكَ إِلَيَّ إِنْ شِئْتُ عَذَّبْتُهُ وَ إِنْ شِئْتُ غَفَرْتُ لَهُ .

امام صادق علیه السلام فرمود: پیامبر خدا صلی الله علیه و آله به مسجد در آمد و گروهی از یارانش در مسجد بودند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: آیا می دانید که پروردگارتان چه فرموده است؟ یاران عرض کردند: خدا و پیامبرش داناترند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: به راستی که پروردگار شما می فرماید: هر که این نمازهای پنجگانه واجب را در وقت هایش برپا دارد و بر آنها مواظبت کند، مرا در روز رستاخیز در حالی دیدار کند که او را از جانب من پیمانی باشد که به سبب آن او را به بهشت در آوردم و هر که در وقت هایش نماز را به جا نیاورد و بر آن ها مواظبت ننماید؛ پس آن گونه باشد که اگر خواهم عذابش کنم و چون خواهم او را ببخشایم

إِذَا صَلَّيْتَ صَلاَةً فَرِيضَةً فَصَلِّهَا لِوَقْتِهَا صَلاَةَ مُوَدِّعٍ يَخَافُ أَنْ لاَ يَعُودَ إِلَيْهَا أَبَداً ثُمَّ اِصْرِفْ بِبَصَرِكَ إِلَى مَوْضِعِ سُجُودِكَ فَلَوْ تَعْلَمُ مَنْ عَنْ يَمِينِكَ وَ شِمَالِكَ لَأَحْسَنْتَ صَلاَتَكَ وَ اِعْلَمْ أَنَّكَ قُدَّامَ مَنْ يَرَاكَ وَ لاَ تَرَاهُ.

امام صادق علیه السلام فرمود: ای بنده خدا آنگاه که نمازی واجب به جا آوردی، پس در وقت آن به جا آور همچون نماز بدرود گویی که می ترسد هیچ گاه به آن باز نگردد و نتواند نماز گزارد و پس آنگاه چشم بر سجده گاهت انداز. اگر بدانی در سمت راست و چپ تو چه کسی است، نماز خویش را نیکو به جا می آوری و آگاه باش که همانا تو در درگاه کسی هستی که تو را می بیند و تو او را نمی بینی.

لِلْمُصَلِّي ثَلاَثُ خِصَالٍ إِذَا قَامَ فِي صَلاَتِهِ يَتَنَاثَرُ عَلَيْهِ اَلْبِرُّ مِنْ أَعْنَانِ اَلسَّمَاءِ إِلَى مَفْرَقِ رَأْسِهِ وَ تَحُفُّ بِهِ اَلْمَلاَئِكَةُ مِنْ قَدَمَيْهِ إِلَى أَعْنَانِ اَلسَّمَاءِ وَ مَلَكٌ يُنَادِي أَيُّهَا اَلْمُصَلِّي لَوْ تَعْلَمُ مَنْ تُنَاجِي مَا اِنْفَتَلْتَ.

امام صادق علیه السلام فرمود: نمازگزار را سه ویژگی باشد: چون به نماز ایستد نیکی ها از گستره آسمان بر سرش فرو بارد؛ فرشتگان او را از زیر پاهایش تا گستره آسمان در برگیرند؛ و فرشته ای ندا برآورد: ای نمازگزار اگر بدانی که با که مناجات می کنی، هیچ گاه از او روی نگردانی و پیوسته نماز گزاری

إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ لَيَهُمُّ بِعَذَابِ أَهْلِ اَلْأَرْضِ جَمِيعاً حَتَّى لاَ يُحَاشِيَ مِنْهُمْ أَحَداً إِذَا عَمِلُوا بِالْمَعَاصِي وَ اِجْتَرَحُوا اَلسَّيِّئَاتِ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى اَلشِّيبِ نَاقِلِي أَقْدَامِهِمْ إِلَى اَلصَّلاَةِ وَ اَلْوِلْدَانِ يَتَعَلَّمُونَ اَلْقُرْآنَ رَحِمَهُمْ فَأَخَّرَ ذَلِكَ عَنْهُمْ.

به راستی که چون زمینیان نافرمانی کنند و گناهان را مرتکب شوند، خداوند آهنگ آن کند که همگی آنان را عذاب کند ولی چون کهن سالانی را که به سوی نماز گام می سپارند و خردسالانی را که قرآن می آموزند بنگرد، بر زمینیان رحم آورد و عذاب را از آنان به تاخیر اندازد

مَنْ صَلَّى رَكْعَتَيْنِ يَعْلَمُ مَا يَقُولُ فِيهِمَا اِنْصَرَفَ وَ لَيْسَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اَللَّهِ ذَنْبٌ إِلاَّ غُفِرَ لَهُ.

هر که دو رکعت نماز گزارد در حالی که به آنچه در این دو رکعت می گوید آگاهی دارد، نماز را در حالی به پایان برد که میان او و خدا گناهی نباشد جز آنکه خدا آن را ببخشاید

إِنَّ اَلنَّبِيَّ ص لَمَّا اِنْصَرَفَ مِنْ عَرَفَاتٍ وَ سَارَ إِلَى مِنًى دَخَلَ اَلْمَسْجِدَ فَاجْتَمَعَ إِلَيْهِ اَلنَّاسُ يَسْأَلُونَهُ عَنْ لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ فَقَامَ خَطِيباً فَقَالَ بَعْدَ اَلثَّنَاءِ عَلَى اَللَّهِ أَمَّا بَعْدُ فَأَيُّكُمْ سَأَلْتُمُونِي عَنْ لَيْلَةِ اَلْقِدْرِ فَلَمْ أَطْوِهَا عَنْكُمْ لِأَنِّي لَمْ أَكُنْ بِهَا عَالِماً اِعْلَمُوا أَيُّهَا اَلنَّاسُ أَنَّهُ مَنْ وَرَدَ عَلَيْهِ شَهْرُ رَمَضَانَ وَ هُوَ صَحِيحٌ سَوِيٌّ فَصَامَ نَهَارَهُ وَ قَامَ وِرْداً مِنْ لَيْلِهِ وَ وَاظَبَ عَلَى صَلاَتِهِ وَ هَاجَرَ إِلَى جُمُعَتِهِ وَ غَدَا إِلَى عِيدِهِ فَقَدْ أَدْرَكَ…

امام باقر علیه السلام فرمود: چون پیامبر صلی الله علیه و آله از عرفات بازگشت و رهسپار منی گردید، به مسجد خیف در آمد و مردم بر گرد ایشان حلقه زدند و از او در باره شب قدر پرسیدند. پیامبر صلی الله علیه و آله برای سخنرانی به پا خاست و پس از درود بر خداوند فرمود: هر کدام از شما که در باره لیله القدر از من پرسید آن را نهان نمی دارم؛ زیرا به راستی که به آن آگاهی ندارم. بدانید که هر که با تندرستی به ماه رمضان در آید و روزش را روزه بدارد و پاره ای از شب آن را به عبادت سپری کند و بر نمازش مراقبت نماید و به سوی نماز جمعه اش گام سپارد و سپیده دمان راهی نماز عید فطرش گردد، بی گمان شب قدر را دریابد و به هدیه پروردگارش دست یابد. راوی گوید که امام صادق علیه السلام فرمود: به خدا سوگند که به هدیه هایی دست یابد…