احادیث درباره علم

كَمْ مِنْ عَالِمٍ فَاجِرٍ وَ عَابِدٍ جَاهِلٍ فَاتَّقُوا اَلْفَاجِرَ مِنَ اَلْعُلَمَاءِ وَ اَلْجَاهِلَ مِنَ اَلْمُتَعَبِّدِين

چه بسا دانشمندی گناهکار و عابدی نادان است، پس از دانشمند گناهکار و عابد نادان بپرهیز.

لَوْ أَنَّ أَهْلَ اَلْعِلْمِ حَمَلُوهُ بِحَقِّهِ لَأَحَبَّهُمُ اَللَّهُ وَ مَلاَئِكَتُهُ وَ لَكِنَّهُمْ حَمَلُوهُ لِطَلَبِ اَلدُّنْيَا فَمَقَتَهُمُ اَللَّهُ تَعَالَى وَ هَانُوا عَلَيْه

اگر اهل دانش به حق آن را دانش خود را نقل می کردند، قطعا خداوند و فرشتگان، آنها را دوست می داشتند؛ ولی آنها دانش خود را برای طلب دنیا نقل کردند، کردند پس خداوند متعال ایشان را منفور و خوار نموده است.

إِنَّمَا اَلْعَالِمُ مَنْ دَعَاهُ عِلْمُهُ إِلَى اَلْوَرَعِ وَ اَلتُّقَى وَ اَلزُّهْدِ فِي عَالَمِ اَلْفَنَاءِ وَ اَلتَّوَلُّهِ بِجَنَّةِ اَلْمَأْوَى

تنها کسی دانشمند است که دانشش او را به ورع و پرهیزگاری و بی رغبتی به عالم فنا و شیفته شدن به جنّة المأوی بخواند.

إِذَا كُنْتَ جَاهِلا فَتَعَلَّمْ وَ إِذَا سُئِلْتَ عَمَّا لاَ تَعْلَمُ فَقُلْ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَم

آنگاه که نمی دانی، پس فراگیر و آنگاه که پرسیده شوی از آنچه نمی دانی، بگو: خدا و رسول او داناترند.

بَخْ بَخْ لِعَالِمٍ عَلِمَ فَكَفَّ وَ خَافَ اَلْبَيَاتَ فَأَعَدَّ وَ اِسْتَعَدَّ إِنْ سُئِلَ أَفْصَحَ وَ إِنْ تُرِكَ سَكَتَ كَلاَمُهُ صَوَابٌ وَ سُكُوتُهُ عَنْ غَيْرِ عِيٍّ عَنِ اَلْجَوَابِ فِي اَلْجَوَاب

آفرین، آفرین بر دانشمندی که دانا شده پس بازداشته شده باشد.از شبیخون ترسیده، پس آماده شده باشد.اگر از او سئوال شود اظهار کند و اگر واگذاشته شود خاموش ماند.به درستی سخن گوید و خاموشی او نه به سبب ناتوانی از جواب است.

قَوْلُ لاَ أَعْلَمُ نِصْفُ اَلْعِلْم

این سخن که «نمی دانم»، نیمی از دانش است.

وَاضِعُ اَلْعِلْمِ عِنْدَ غَيْرِ أَهْلِهِ ظَالِمٌ لَه

کسی از شما شرم نکند هنگامی که از او بپرسند آ

لاَ يَسْتَحْيِيَنَّ أَحَدٌ إِذَا سُئِلَ عَمَّا لاَ يَعْلَمُ أَنْ يَقُولَ لاَ أَعْلَم

کسی از شما شرم نکند هنگامی که از او بپرسند آنچه را که نمی داند، از این که بگوید «نمی دانم».

لاَ تُحَدِّثِ اَلْجُهَّالَ بِمَا لاَ يَعْلَمُونَ فَيُكَذِّبُوكَ بِهِ فَإِنَّ لِعِلْمِكَ عَلَيْكَ حَقّا وَ حَقَّهُ عَلَيْكَ بَذْلُهُ لِمُسْتَحِقِّهِ وَ مَنْعُهُ مِنْ غَيْرِ مُسْتَحِقِّه

با نادانان از آنچه نمی دانند سخن مگو، زیرا تو را به خاطر آن تکذیب کنند.بدرستی که دانش تو بر تو حقّی دارد و حقّش این است که عطا کنی آن را به کسی که شایستگی آن را دارد، و باز داری آن را از کسی که شایسته آن نیست.

لا يزكوا العلم بغير ورع

دانش بدون پرهیزگاری فزونی نمی یابد.

لاَ يَكُونُ اَلْعَالِمُ عَالِما حَتَّى لاَ يَحْسُدَ مَنْ فَوْقَهُ وَ لاَ يَحْتَقِرَ مَنْ دُونَهُ وَ لاَ يَأْخُذَ عَلَى عِلْمِهِ شَيْئا مِنْ حُطَامِ اَلدُّنْيَا

دانشمند، دانشمند نخواهد بود تا این که رشک نبرد به کسی که بالاتر از اوست، و کوچک نشمارد کسی را که پایین تر از اوست.و از برای دانش خود چیزی از متاع دنیا نگیرد.

يَنْبَغِي أَنْ يَكُونَ عِلْمُ اَلرَّجُلِ زَائِدا عَلَى نُطْقِهِ وَ عَقْلُهُ غَالِبا عَلَى لِسَانِه

شایسته است که دانش مرد از سخنش بیشتر، و خردش غالب بر زبانش باشد.