قال ع في وصف من ذمّه:يقول في الدّنيا بقول الزّاهدين و يعمل فيها بعمل الرّاغبين، يظهر شيمة المحسنين،و يبطن عمل المسيئين،يكره الموت لكثرة ذنوبه، و لا يتركها في حياته،يسلف الذّنب و يسوّف بالتّوبة،يحبّ الصّالحين و لا يعمل أعمالهم، و يبغض المسيئين و هو منهم يقول:لم أعمل فأتعنّى،بل أجلس فأتمنّى،يبادر دائبا ما يفنى،و يدع أبدا ما يبقى،يعجز عن شكر ما أوتى،و يبتغى الزّيادة فيما بقى يرشد غيره و يغوى نفسه،و ينهى النّاس بما لا ينتهى، و يأمرهم بما لا يأتي يتكلّف من النّاس ما لم يؤمر و يضيّع من نفسه ما هو أكثر،يأمر النّاس و لا تأتمر،و يحذّرهم و لا يحذر،يرجو ثواب ما لم يعمل،و يأمن عقاب جرم متيقّن،يستميل وجوه…
حضرت در وصف کسی که نکوهش می کرد فرمود: در دنیا همچون بی رغبتان سخن گوید و همچون شیفتگان عمل کند، خصلت نیکوکاران را آشکار می کند و در پنهان چون گنهکاران عمل می کند، مرگ را به جهت گناهان بسیارش ناخوش می دارد و آنها را در ایّام زندگی خود رها نمی کند، پیش می فرستد گناه را و پس اندازد توبه را، صالحان را دوست می دارد ولی همچون آنان عمل نمی کند، گناهکاران را دشمن می دارد ولی از آنان است، می گوید:چرا عمل کنم و رنج کشم، بلکه می نشینم و آرزو می کنم، پیشی می گیرد در کشیدن رنج آنچه نابود می شود و وامی گذارد همواره آنچه را باقی می ماند.از سپاس آنچه داده شده ناتوان است و زیادتی آنچه را باقی است می طلبد، دیگران را راه درست می نماید ولی نفس خود را گمراه می کند، مردم را نهی می کند از آنچه خود باز نمی ایستد و…
مَنْ كَرُمَتْ نَفْسُهُ صَغُرَتِ اَلدُّنْيَا فِي عَيْنِه
هر که نفسش گرامی باشد، دنیا در چشمش کوچک است.
لَيْسَ لباس اَلْمَتْجَرُ أَنْ تَرَى اَلدُّنْيَا لِنَفْسِكَ ثَمَنا وَ مِمَّا لَكَ عِنْدَ اَللَّهِ عِوَضا
تجارت نیست این که دنیا را قیمت نفس خویش ببینی و دنیا را به آنچه نزد خداوند است عوض کنی.
لَيْسَ عَنِ اَلْآخِرَةِ عِوَضٌ وَ لَيْسَتِ اَلدُّنْيَا لِلنَّفْسِ بِثَمَن
چیزی با آخرت قابل برابری نیست و دنیا قیمت نفس شما نمی باشد.
لاَ تُفْنِ عُمُرَكَ فِي اَلْمَلاَهِي فَتَخْرُجَ مِنَ اَلدُّنْيَا بِلاَ أَمَل
در بیهوده گریها عمر خود را نابود مکن، که از دنیا بدون امیدی خارج شوی.
لاَ تَغُرَّنَّكَ اَلْعَاجِلَةُ بِزُورِ اَلْمَلاَهِي فَإِنَّ اَللَّهْوَ يَنْقَطِعُ وَ يَلْزَمُكَ مَا اِكْتَسَبْتَ مِنَ اَلْمَآثِم
دروغ بازیهای دنیا تو را نفریبد، همانا بازی تمام شود و می ماند آنچه از گناهان کسب کرده ای.
مَنْ عَرَفَ قَدْرَ نَفْسِهِ لَمْ يُهِنْهَا بِالْفَانِيَات
کسی که منزلت نفس خود را بشناسد، آن را با دنیای نابود شدنی خوار نگرداند.
صَارَ اَلْفُسُوقُ فِي اَلدُّنْيَا نَسَبا وَ اَلْعَفَافُ عَجَبا وَ لَبِسَ اَلْإِسْلاَمُ لُبْسَ اَلْفَرْوِ مَقْلُوبا
گناهکاری در دنیا نسب مردم شده و پاکدامنی باعث شگفتی و بر مسلمانی پوستین وارونه پوشیده شده است.
اِجْعَلْ مِنْ نَفْسِكَ عَلَى نَفْسِكَ رَقِيبا وَ اِجْعَلْ لِآخِرَتِكَ مِنْ دُنْيَاكَ نَصِيبا
از خویشتن بر نفس خویش نگاهبانی قرار ده و از دنیا برای آخرت خود بهره ای بردار.
دَوَاءُ اَلنَّفْسِ اَلصَّوْمُ عَنِ اَلْهَوَى وَ اَلْحَمِيَّةُ عَنْ لَذَّاتِ اَلدُّنْيَا
داروی نفس، پرهیز از خواهشها و دوری از لذّتهای دنیاست.
مِنْ نَكَدِ اَلدُّنْيَا تَنْغِيصُ اَلاِجْتِمَاعِ بِالْفُرْقَةِ وَ اَلسُّرُورِ بِالْغُصَّة
از تیره گیهای دنیا، کم شدن جمعهاست با پراکندگی، و کم شدن خوشحالیهاست به وسیلۀ اندوه.
صَدِّقْ بِمَا سَلَفَ مِنَ اَلْحَقِّ وَ اِعْتَبِرْ بِمَا مَضَى مِنَ اَلدُّنْيَا فَإِنَّ بَعْضَهَا يُشْبِهُ بَعْضا وَ آخِرَهَا لاَحِقٌ بِأَوَّلِهَا
به گواهی گیر آنچه را از حق اتّفاق افتاده و عبرت گیر به آنچه از دنیا گذشته است.همانا برخی از آنها نظیر بعضی دیگراند و نهایت آن به ابتدایش می رسد.
