امام محمد باقر (علیه السلام)
مَا عَرَفَ اَللَّهَ مَنْ عَصَاهُ وَ أَنْشَدَ تَعْصِي اَلْإِلَهَ وَ أَنْتَ تُظْهِرُ حُبَّهُ هَذَا لَعَمْرُكَ فِي اَلْفِعَالِ بَدِيعٌ لَوْ كَانَ حُبُّكَ صَادِقاً لَأَطَعْتَهُ إِنَّ اَلْمُحِبَّ لِمَنْ أَحَبَّ مُطِيعٌ
آن کس که نافرمانی خدای را کند، خدای را نشناخته است. این دو بیت را خواند: تو نافرمانی خدا را می کنی در حالی که با او اظهار دوستی می نمایی؟ به جانت قسم که این کاری شگفت است اگر دوستی تو راستین بود بی تردید از خدای فرمان می بردی. به راستی دوستدار فرمانبر کسی است که او را دوست می دارد.
إِيَّاكَ وَ اَلْكَسَلَ وَ اَلضَّجَرَ فَإِنَّهُمَا مِفْتَاحُ كُلِّ شَرٍّ مَنْ كَسِلَ لَمْ يُؤَدِّ حَقّاً وَ مَنْ ضَجِرَ لَمْ يَصْبِرْ عَلَى حَقٍّ.
از تنبلی و بی قراری بی حوصلگی بپرهیز چرا که این دو، کلید هر بدی هستند. کسی که تنبلی کند حقی را به انجام نرساند و آن کس که بی قراری کند بر حق نتواند شکیبایی کند.
لَوْ يَعْلَمُ اَلسَّائِلُ مَا فِي اَلْمَسْأَلَةِ مَا سَأَلَ أَحَدٌ أَحَداً وَ لَوْ يَعْلَمُ اَلْمَسْئُولُ مَا فِي اَلْمَنْعِ مَا مَنَعَ أَحَدٌ أَحَداً.
اگر گدا می دانست که در گدایی چه ذلتی نهفته است هرگز کسی از دیگری گدایی نمی کرد و اگر آن کسی که از او چیزی خواسته شده می دانست که در برآورده نکردن خواهش چه بدی ای وجود دارد هرگز کسی از دیگری مضایقه نمی کرد.
قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ سُئِلَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَنْهُمْ فَقَالَ إِذَا أَحْسَنُوا اِسْتَبْشَرُوا وَ إِذَا أَسَاءُوا اِسْتَغْفَرُوا وَ إِذَا أُعْطُوا شَكَرُوا وَ إِذَا اُبْتُلُوا صَبَرُوا وَ إِذَا غَضِبُوا غَفَرُوا .
امام باقر علیه السّلام می فرماید:از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله در باره مؤمنین پرسیدند، فرمود:هر گاه نیکی کنند شادمان گردند، و هر گاه بدی کنند طلب آمرزش نمایند، و هر گاه چیزی به آنها داده شود شکر گزارند، و هر گاه گرفتار شوند صبر کنند، و هر گاه خشمگین شوند ببخشند.
عَنْ جَابِرٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ فُقَهَاءَ اَلْكُوفِيِّينَ يَقُولُونَ إِنَّهُ إِذَا كَانَ يَوْمُ اَلْقِيَامَةِ جِيءَ بِعَبْدٍ مُلْجَمٍ بِلِجَامٍ مِنْ نَارٍ فَيَقُولُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ يَا عَبْدِي مَا حَمَلَكَ عَلَى أَنْ كَتَمْتَ عِلْما عَلَّمْتُكَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ خِفْتُ عِبَادَكَ فَيَقُولُ أَنَا كُنْتُ أَحَقَّ أَنْ تَخَافَنِي فَيُؤْمَرُ بِهِ إِلَى اَلنَّارِ فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ كَذَبَ وَ اَللَّهِ فُقَهَاءُ اَلْكُوفِيِّينَ أَمَا وَ اَللَّهِ لَوْ كَانَ ذَلِكَ حَقّا مَا أَثْنَى اَللَّهُ عَلَى مُؤْمِنِ آلِ فِرْعَوْنَ فِي…
جابر گوید:به امام باقر علیه السّلام عرض کردم:فقیهان کوفه می گویند:زمانی که روز قیامت شود بنده ای را در حالی که لجامی از آتش به دهان دارد می آورند، خداوند عزّ و جل می فرماید:ای بندۀ من چه چیز تو را واداشت که دانشی را به تو آموختم کتمان نمودی؟ عرض می کند:پروردگارا از بندگانت ترسیدم، خداوند می فرماید:من سزاوارتر بودم که از من بترسی، سپس فرمان می دهد که او را در آتش اندازند. امام باقر علیه السّلام فرمود:بخدا قسم فقیهان کوفه دروغ گفته اند، بخدا قسم اگر این مطلب حقیقت داشت، خداوند مؤمن آل فرعون را در کتابش ستایش نمی نمود در حالی که ششصد سال ایمانش را پنهان داشت، زیرا او خزانه دار فرعون بود.
عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ مُسْكَانَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ إِنَّ أَبِي كَرَّمَ اَللَّهُ وَجْهَهُ نَظَرَ إِلَى رَجُلٍ وَ مَعَهُ اِبْنُهُ وَ اَلاِبْنُ مُتَّكٍ عَلَى ذِرَاعِ اَلْأَبِ قَالَ فَمَا كَلَّمَهُ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ مَقْتا لَهُ حَتَّى فَارَقَ اَلدُّنْيَا .
امام باقر علیه السّلام فرمود:پدرم که خدا رویش را مکرّم بدارد به مردی نگاه کرد که پسرش همراه او بود، و آن پسر به شانۀ پدرش تکیه کرده بود، فرمود:پدرم با آن پسر به خاطر بدی آن کارش سخن نگفت تا از دنیا رفت.
فَضْلُ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ ع مَا جَاءَ بِهِ آخُذُ بِهِ وَ مَا نَهَى عَنْهُ أَنْتَهِي عَنْهُ جَرَى لَهُ مِنَ اَلطَّاعَةِ بَعْدَ رَسُولِ اَللَّهِ ص مَا لِرَسُولِ اَللَّهِ ص وَ اَلْفَضْلُ لِمُحَمَّدٍ ص اَلْمُتَقَدِّمُ بَيْنَ يَدَيْهِ كَالْمُتَقَدِّمِ بَيْنَ يَدَيِ اَللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اَلْمُتَفَضِّلُ عَلَيْهِ كَالْمُتَفَضِّلِ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ ص وَ اَلرَّادُّ عَلَيْهِ فِي صَغِيرَةٍ أَوْ كَبِيرَةٍ عَلَى حَدِّ اَلشِّرْكِ بِاللَّهِ فَإِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ ص بَابُ اَللَّهِ اَلَّذِي لاَ يُؤْتَى إِلاَّ مِنْهُ وَ سَبِيلُهُ اَلَّذِي مَنْ سَلَكَهُ وَصَلَ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ…
امام باقر(ع)فرمود: فضیلت امیر المومنین(ع)اینست که هر چه آورده من بآن عمل میکنم و از هر چه نهی کرده ترک میکنم، اطاعت او بعد از رسول خدا(ص)همان اطاعت رسول خدا(ص)است و فضیلت برای محمد(ص)است، هر که از او پیش افتد چون کسی است که از خدا و رسولش پیش افتاده و کسی که بر او برتری جوید مانند کسی است که بر رسول خدا(ص)برتری جسته و هر که در امر کوچک یا بزرگی او را رد کند در مرز شرک بخداست، زیرا رسول خدا(ص)باب منحصر معرفت خدا بود، و راهی بود که هر که آن را پوید بخدای عز و جل رسد و همچنین است امیر المومنین(ع)پس از وی و ایمه(ع)یکی پس از دیگری هم بهمین روشند، خدای عز و جل ایشان را ارکان زمین مقرر فرموده تا اهلش را نلرزاند و ستونهای اسلام و مرزدار راه هدایت ساخته. کسی جز با هدایت ایشان هدایت نشود و کسی که از…
إِنَّ مَنْ عِنْدَنَا يَزْعُمُونَ أَنَّ قَوْلَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَسْئَلُوا أَهْلَ اَلذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُون َنَّهُمُ اَلْيَهُودُ وَ اَلنَّصَارَى قَالَ إِذاً يَدْعُونَكُمْ إِلَى دِينِهِمْ قَالَ قَالَ بِيَدِهِ إِلَى صَدْرِهِ نَحْنُ أَهْلُ اَلذِّكْرِ وَ نَحْنُ اَلْمَسْئُولُونَ .
محمد بن مسلم بامام باقر علیه السلام: عرضکرد: همشهریان ما گمان کنند، قول خدای عز و جل«اگر نمیدانید از اهل ذکر بپرسید»اهل ذکر یهود و نصاری هستند، فرمود: بنا بر این آنها شما را بدین خود دعوت کنند سپس با دست بسینه اش اشاره کرد و فرمود: ما هستیم اهل ذکر و ما هستیم سوال شوندگان.
سَمِعْتُ حُمْرَانَ بْنَ أَعْيَنَ يَسْأَلُ أَبَا جَعْفَرٍ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ بَدِيعُ اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ قَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ اِبْتَدَعَ اَلْأَشْيَاءَ كُلَّهَا بِعِلْمِهِ عَلَى غَيْرِ مِثَالٍ كَانَ قَبْلَهُ فَابْتَدَعَ اَلسَّمَاوَاتِ وَ اَلْأَرَضِينَ وَ لَمْ يَكُنْ قَبْلَهُنَّ سَمَاوَاتٌ وَ لاَ أَرَضُونَ أَ مَا تَسْمَعُ لِقَوْلِهِ تَعَالَى وَ كانَ عَرْشُهُ عَلَى اَلْماءِ فَقَالَ لَهُ حُمْرَانُ أَ رَأَيْتَ قَوْلَهُ جَلَّ ذِكْرُهُ عالِمُ اَلْغَيْبِ فَلا يُظْهِرُ عَلى غَيْبِهِ أَحَداً فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِلاّ مَنِ اِرْتَضى مِنْ…
سدیر صیرفی گوید: شنیدم که حمران بن اعین از امام باقر علیه السلام راجع بقول خدای عز و جل(101 سوره 6)«خدا ایجادکننده آسمانها و زمین است»میپرسید: امام فرمود: خدای عز و جل همه چیز را با علمش ایجاد کرد، بدون آنکه نمونه قبلی داشته باشد، آسمانها و زمینها را آفرید در صورتی که پیش از آن آسمان و زمینی نبود، مگر نمیشنوی گفتار خودش را(7 سوره 11)«و عرش خدا روی آب بود»(پس اگر آسمان و زمین میبود، عرش خدا روی آنها قرار میگرفت)حمران عرضکرد: بفرمایید معنی گفتار خدای جل ذکره را(27 سوره 72)«خدا غیب میداند و کسی را بر علم غیب خود آگاه نکند»امام علیه السلام(دنبال آیه را)فرمود: «مگر پیغمبری که مورد پسند او باشد»بخدا که محمد از پسندیدگان او بود و اما اینکه فرماید: «خدا غیب می داند»همانا خدای عز و جل عالم است بآنچه…
قَالَ لَهُ حُمْرَانُ جُعِلْتُ فِدَاكَ أَ رَأَيْتَ مَا كَانَ مِنْ أَمْرِ عَلِيٍّ وَ اَلْحَسَنِ وَ اَلْحُسَيْنِ ع وَ خُرُوجِهِمْ وَ قِيَامِهِمْ بِدِينِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ مَا أُصِيبُوا مِنْ قَتْلِ اَلطَّوَاغِيتِ إِيَّاهُمْ وَ اَلظَّفَرِ بِهِمْ حَتَّى قُتِلُوا وَ غُلِبُوا فَقَالَ أَبُو جَعْفَرٍ ع يَا حُمْرَانُ إِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى قَدْ كَانَ قَدَّرَ ذَلِكَ عَلَيْهِمْ وَ قَضَاهُ وَ أَمْضَاهُ وَ حَتَمَهُ ثُمَّ أَجْرَاهُ فَبِتَقَدُّمِ عِلْمِ ذَلِكَ إِلَيْهِمْ مِنْ رَسُولِ اَللَّهِ قَامَ عَلِيٌّ وَ اَلْحَسَنُ وَ اَلْحُسَيْنُ وَ بِعِلْمٍ صَمَتَ مَنْ صَمَتَ مِنَّا .
حمران بامام باقر علیه السلام عرضکرد: قربانت گردم بمن خبر دهید که موضوع نهضت علی و حسن و حسین علیهم السلام و قیام ایشان برای دین خدای عز و جل و مصیبتهایی که دیدند، از کشته شدن بدست طغیانگران و پیروزی آنها بر ایشان تا آنجا که کشته شدند و مغلوب گشتند چگونه بود؟ امام باقر علیه السلام فرمود: ای حمران: خدای تبارک و تعالی آن مصیبات را بر ایشان مقدر کرد و حکم فرمود و امضا نمود و حتمی ساخت، و سپس اجرا کرد(پس همه آن مصیبات با علم و اجازه خدا بوده)و علی و حسن و حسین از روی 204 - 3 بصیرت و دانشی که قبلا از رسول خدا صلی الله علیه و آله دریافته بودند قیام کردند، و هر کس از ما خانواده هم که خاموشی گزیند. از روی علم است.
لِلزَّانِي سِتَّةُ خِصَالٍ ثَلاَثٌ فِي اَلدُّنْيَا وَ ثَلاَثٌ فِي اَلْآخِرَةِ أَمَّا اَلَّتِي فِي اَلدُّنْيَا فَيَذْهَبُ بِنُورِ اَلْوَجْهِ وَ يُورِثُ اَلْفَقْرَ وَ يُعَجِّلُ اَلْفَنَاءَ وَ أَمَّا اَلَّتِي فِي اَلْآخِرَةِ فيسخط فَسَخَطُ اَلرَّبِّ وَ سُوءُ اَلْحِسَابِ وَ اَلْخُلُودُ فِي اَلنَّارِ .
امام صادق از پدرش علیهما السلام روایت نموده که فرمود: زناکار را شش کیفر باشد؛ سه کیفر در دنیا و سه کیفر در آخرت؛ اما آنچه او را در دنیا در رسد: نور رخسارش را ببرد، ناداری را در پی آورد و مرگش را شتاب دهد؛ و اما آنچه در آخرت او را در رسد: خشم پروردگار، بدی حساب و جاودانگی در دوزخ.
مَا اِنْتَصَرَ اَللَّهُ مِنْ ظَالِمٍ إِلاَّ بِظَالِمٍ وَ ذَلِكَ قَوْلُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ وَ كَذلِكَ نُوَلِّي بَعْضَ اَلظّالِمِينَ بَعْضاً
امام باقر علیه السلام فرمود: خداوند از هیچ ستمگری جز با ستمگری دیگر انتقام نگیرد و این همان سخن خدای فرازمند است که می فرماید: «و بدینسان ستمکاران را بر یک دیگر می گماریم» انعام ، آیه 129
