احادیث درباره نیکی به پدر و مادر

وَ قَالَ : ثَلاَثُ دَعَوَاتٍ مُسْتَجَابَاتٍ دَعْوَةُ اَلْمَظْلُومِ وَ دَعْوَةُ اَلْمُسَافِرِ وَ دَعْوَةُ اَلْوَالِدِ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:سه دعا به اجابت می رسد:دعای مظلوم، دعای مسافر، دعای پدر.

عَنْ مُهَنَّى بْنِ حَكِيمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ : قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَا رَسُولَ اَللَّهِ مَنْ أبرر أَبَرُّ قَالَ أُمَّكَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ ثُمَّ أُمَّكَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ ثُمَّ أُمَّكَ قُلْتُ ثُمَّ مَنْ قَالَ ثُمَّ أَبَاكَ ثُمَّ اَلْأَقْرَبَ فَالْأَقْرَبَ .

مهنی بن حکیم از پدرانش نقل کند که گوید:از پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله پرسیدم:ای رسول خدا به که احسان کنم؟فرمود:به مادرت، گفتم:سپس به که؟فرمود:به مادرت، گفتم:سپس به چه کسی؟فرمود:سپس مادرت، گفتم:سپس چه کسی؟فرمود:پدرت، بعد از او هر که نزدیکتر باشد.

مِنْ كِتَابِ رَوْضَةِ اَلْوَاعِظِينَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ رَحِمَ اَللَّهُ اِمْرَأ أَعَانَ وَالِدَيْهِ عَلَى بِرِّهِ رَحِمَ اَللَّهُ اِمْرَأ أَعَانَ وُلْدَهُ عَلَى بِرِّهِ رَحِمَ اَللَّهُ جَارا أَعَانَ جَارَهُ عَلَى بِرِّهِ رَحِمَ اَللَّهُ رَفِيقا أَعَانَ رَفِيقَهُ عَلَى بِرِّهِ رَحِمَ اَللَّهُ خَلِيطا أَعَانَ خَلِيطَهُ عَلَى بِرِّهِ رَحِمَ اَللَّهُ رَجُلا أَعَانَ سُلْطَانَهُ عَلَى بِرِّهِ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:خداوند رحمت کند شخصی را که پدر و مادرش را در انجام کار نیک یاری می کند، خدا رحمت کند شخصی را که فرزندش را در انجام کار نیک یاری دهد، خدا رحمت کند همسایه ای را که به همسایه اش در انجام کار نیک کمک کند، خدا رحمت کند رفیقی را که رفیقش را در انجام کار نیک کمک کند، خدا رحمت کند همراهی را که به همراهش در انجام کار نیک کمک کند، خدا رحمت کند مردی را که پادشاهش را در انجام کار نیک کمک کند.

وَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ رِضَاءُ اَللَّهِ مَعَ رِضَاءِ اَلْوَالِدَيْنِ وَ سَخَطُ اَللَّهِ مَعَ سَخَطِ اَلْوَالِدَيْنِ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:رضایت و خوشنودی خداوند با خوشنودی پدر و مادر است و خشم خداوند به همراه خشم و غضب پدر و مادر است.

وَ قَالَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَا مِنْ وَلَدٍ بَارٍّ يَنْظُرُ إِلَى وَالِدَيْهِ نَظَرَ رَحْمَةٍ إِلاَّ كَانَ لَهُ بِكُلِّ نَظْرَةٍ حَجَّةٌ مَبْرُورَةٌ قَالُوا يَا رَسُولَ اَللَّهِ وَ إِنْ نَظَرَ كُلَّ يَوْمٍ مِائَةَ مَرَّةٍ قَالَ نَعَمْ اَللَّهُ أَكْبَرُ وَ أَطْيَبُ .

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر فرزند نیکوکاری که به پدر و مادرش به نگاه رحمت نظر کند در برابر هر نگاه کردن یک حج مقبول برایش منظور گردد، پرسیدند:ای رسول خدا اگر چه در هر روز صد مرتبه نگاه کند؟فرمود:بلی، خداوند بزرگتر از اینها و پاکیزه تر است.

وَ قَالَ : دُعَاءُ اَلْوَالِدِ لِوَلَدِهِ كَدُعَاءِ اَلنَّبِيِّ لِأُمَّتِهِ.

رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:دعای پدر برای فرزندش مانند دعای پیامبر برای امتش می باشد.

قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أُوصِي اَلشَّاهِدَ مِنْ أُمَّتِي وَ اَلْغَائِبَ وَ مَنْ فِي أَصْلاَبِ اَلرِّجَالِ وَ أَرْحَامِ اَلنِّسَاءِ إِلَى يَوْمِ اَلْقِيَامَةِ بِبِرِّ اَلْوَالِدَيْنِ وَ إِنْ سَافَرَ أَحَدُهُمْ فِي ذَلِكَ سَنَتَيْنِ فَإِنَّ ذَلِكَ مِنْ أَمْرِ اَلدِّينِ.

پیامبر صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:سفارش می کنم امت حاضر و غائبم را و آنهایی را که در پشت مردان و زنان هستند تا روز قیامت؛ که به پدر و مادر خود نیکی کنند، اگر چه به فاصلۀ دو سال راه بروند تا به آنان برسند، زیرا این کار جزء دین است.

مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : سُئِلَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَعْظَمُ حَقّا عَلَى اَلرَّجُلِ قَالَ وَالِدَاهُ .

امام باقر علیه السّلام فرمود:از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله سؤال شد:چه کسی بیشتر از همه بر مردم حق دارد؟فرمود:پدر و مادرش.

عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَلرَّجُلَ يَكُونُ بَارّا بِوَالِدَيْهِ وَ هُمَا حَيَّانِ فَإِذَا مَاتَا وَ لَمْ يَسْتَغْفِرْ لَهُمَا كُتِبَ عَاقّا لَهُمَا وَ إِنَّ اَلرَّجُلَ يَكُونُ عَاقّا لَهُمَا فِي حَيَاتِهِمَا فَإِذَا مَاتَا وَ أَكْثَرَ اَلاِسْتِغْفَارَ لَهُمَا فَكُتِبَ بَارّا .

امام باقر علیه السّلام فرمود:اگر مرد نسبت به پدر و مادرش در زمان حیاتشان نیکی کند، و هنگامی که مردند بر ایشان طلب آمرزش نکرد، در نامۀ عملش عاق والدین نوشته شود، و اگر مردی که در زمان حیاتشان عاق والدین بوده، و هنگامی که مردند بر ایشان استغفار زیاد کرد در نامۀ عملش جزء نیکوکاران محسوب شود.

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : أَتَى رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّ أَبَوَيَّ عُمِّرَا وَ إِنَّ أَبِي مَضَى وَ بَقِيَتْ أُمِّي فَبَلَغَ بِهَا اَلْكِبَرُ حَتَّى صِرْتُ أَمْضَغُ لَهَا كَمَا يُمْضَغُ لِلصَّبِيِّ وَ أُوَسِّدُهَا كَمَا يُوَسَّدُ لِلصَّبِيِّ وَ عَلَّقْتُهَا فِي مِكْتَلٍ أُحَرِّكُهَا فِيهِ لِتَنَامَ ثُمَّ بَلَغَ مِنْ أَمْرِهَا إِلَى أَنْ كَانَتْ تُرِيدُ مِنِّي اَلْحَاجَةَ فَلاَ أَدْرِي أَيُّ شَيْءٍ هُوَ وَ أُرِيدُ مِنْهَا اَلْحَاجَةَ فَلاَ تَدْرِي أَيُّ شَيْءٍ هُوَ فَلَمَّا رَأَيْتُ ذَلِكَ سَأَلْتُ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ…

امام باقر علیه السّلام فرمود:مردی خدمت رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله رسید و عرض کرد:پدر و مادرم پیر شده بودند و عمر زیادی کردند، پدرم از دنیا رفته و مادرم باقی مانده است، به حدّی پیر شده که غذا را برایش می جوم همان طور که برای طفل می جوند، و برایش بالش می گذارم همان طور که برای طفل بالش گذاشته می شود، او را در گهواره ای قرار می دهم و حرکتش می دهم تا بخوابد، سپس کارش به حدی رسیده که از من چیزی می خواهد ولی نمی داند آن چیز چیست، و من از او چیزی می خواهم و او نمی داند آن چیز چیست، چون این حال را دیدم، از خدای عزّ و جل خواستم تا بر سینه ام پستانی برویاند، و در آن شیر جاری شود تا او را شیر دهم، گفت:سپس روی سینه ام پستانی ظاهر شد، سپس آن را فشرد و از آن شیر خارج شد، بعد گفت:این گونه او را شیر می…

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي كَلاَمٍ لَهُ إِيَّاكُمْ وَ عُقُوقَ اَلْوَالِدَيْنِ فَإِنَّ رِيحَ اَلْجَنَّةِ تُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَلْفِ عَامٍ وَ لاَ يَجِدُهَا عَاقٌّ وَ لاَ قَاطِعُ رَحِمٍ وَ لاَ شَيْخٌ زَانٍ وَ لاَ جَارٌّ إِزَارَهُ خُيَلاَءَ إِنَّمَا اَلْكِبْرِيَاءُ لِلَّهِ رَبِّ اَلْعَالَمِينَ.

امام باقر علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:از آزردن پدر و مادر بپرهیزید، زیرا بوی بهشت از مسافت هزار سال شنیده شود؛ ولی عاق والدین و قطع کننده خویشاوندی، و پیرمرد زناکار، و آنکه جامه اش را از روی تکبر و بزرگ منشی بر زمین کشد آن را حس نکنند، و جز این نیست که بزرگی از آن پروردگار جهانیان است.

وَ قَالَ اَلْبَاقِرُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ يَا رَبِّ أَوْصِنِي قَالَ أُوصِيكَ بِي قَالَ فَقَالَ رَبِّ أَوْصِنِي قَالَ أُوصِيكَ بِي ثَلاَثا قَالَ يَا رَبِّ أَوْصِنِي قَالَ أُوصِيكَ بِأُمِّكَ قَالَ يَا رَبِّ أَوْصِنِي قَالَ أُوصِيكَ بِأُمِّكَ قَالَ يَا رَبِّ أَوْصِنِي قَالَ أُوصِيكَ بِأَبِيكَ قَالَ لِأَجْلِ ذَلِكَ إِنَّ لِلْأُمِّ ثُلُثَيِ اَلْبِرِّ وَ لِلْأَبِ اَلثُّلُثَ.

امام باقر علیه السّلام فرمود:موسی بن عمران عرض کرد:پروردگارا مرا نصیحت کن، فرمود: سفارش می کنم تو را به توجه داشتن نسبت به من، عرض کرد:پروردگارا مرا نصیحت کن، سه مرتبه فرمود:سفارش می کنم تو را به خودم، عرض کرد:پروردگارا مرا نصیحت کن، فرمود:سفارشت می کنم در بارۀ مادرت، عرض کرد:پروردگارا مرا نصیحت کن، فرمود:سفارش می کنم تو را در بارۀ مادرت، عرض کرد:پروردگارا مرا نصیحت کن، فرمود:سفارش می کنم تو را در مورد پدرت، فرمود:برای همین است که برای مادر دو ثلث نیکی و برای پدر یک ثلث است.