احادیث درباره عقل مرد از امام علی (ع)

كَلاَمُ اَلرَّجُلِ مِيزَانُ عَقْلِه

سخن مرد، وسیلۀ سنجش خرد اوست.

يُسْتَدَلُّ عَلَى عَقْلِ اَلرَّجُلِ بِحُسْنِ مَقَالِهِ وَ عَلَى طَهَارَةِ أَصْلِهِ بِجَمِيلِ أَفْعَالِه

سخن نیکو نشانۀ خرد مرد است و کردار زیبا نشانۀ پاکیزگی ریشه اش.

ينبىء عن عقل كلّ امرىء ما ينطق به لسانه

آنچه زبان مرد به آن گویاست، از خرد او خبر می دهد.

إِزْرَاءُ اَلرَّجُلِ عَلَى نَفْسِهِ بُرْهَانُ رَزَانَةِ عَقْلِهِ وَ عُنْوَانُ وُفُورِ فَضْلِه

سرزنش کردن نفس خود، علامت پابرجا بودن خرد و نشانۀ بسیاری فضل مرد است.

لو صحّ العقل لاغتنم كلّ امرء مهله

اگر خرد سالم باشد، هر مردی فرصت خود را غنیمت شمارد و از عمل توشه برگیرد.

يُسْتَدَلُّ عَلَى عَقْلِ كُلِّ اِمْرِىءٍ بِمَا يَجْرِي عَلَى لِسَانِه

به آنچه مرد بر زبان آورد، خرد او ارزیابی می شود.

أَعْقَلُ اَلنَّاسِ مَنْ كَانَ بِعَيْبِهِ بَصِيرا وَ عَنْ عَيْبِ غَيْرِهِ ضَرِيرا

خردمندترین مردم کسی است که به عیب خود بینا و به عیب دیگران نابینا باشد.

رَأْسُ اَلْعَقْلِ اَلتَّوَدُّدُ إِلَى اَلنَّاس

اظهار دوستی کردن به مردم، سر خردورزی است.

أَعْقَلُ اَلنَّاسِ أَقْرَبُهُمْ مِنَ اَللَّه

خردمندترین مردم کسی است که به خداوند نزدیکتر باشد.

خَفَّتْ عُقُولُكُمْ وَ سَفِهَتْ حُلُومُكُمْ فَأَنْتُمْ غَرَضٌ لِنَابِلٍ وَ أُكْلَةٌ لِآكِلٍ وَ فَرِيسَةٌ لِصَائِلٍ وَ فَرِيسَةُ اَلصَّائِل

خردهای شما سبک و عقلهای شما ضعیف گردیده است، شما نشانۀ تیرها و لقمۀ خورندها و شکار حمله کنندگان هستید.

أَفْضَلُ اَلنَّاسِ عَقْلا أَحْسَنُهُمْ تَقْدِيرا لِمَعَاشِهِ وَ أَشَدُّهُمْ اِهْتِمَاما بِإِصْلاَحِ مَعَادِه

خردمندترین مردم کسانی هستند که زندگی خود را نیکو اندازه گیری نمایند و سخت ترین تلاش آنها در اصلاح روز بازگشت باشد.