كَثْرَةُ اَلْأَمَانِيِّ مِنْ فَسَادِ اَلْعَقْل
آرزوهای بسیار، از تباهی عقل است.
امیر المؤمنین علی بن ابیطالب (علیه السلام)
كَثْرَةُ اَلْأَمَانِيِّ مِنْ فَسَادِ اَلْعَقْل
آرزوهای بسیار، از تباهی عقل است.
فَسَادُ اَلْعَقْلِ اَلاِغْتِرَارُ بِالْخُدَع
فریب حیله ها را خوردن، سبب تباهی خرد است.
لِلْمُؤْمِنِ عَقْلٌ وَفِيٌّ وَ حِلْمٌ مَرْضِيٌّ وَ رَغْبَةٌ فِي اَلْحَسَنَاتِ وَ فِرَارٌ مِنَ اَلسَّيِّئَات
مؤمن دارای خردی تمام، بردباری پسندیده، میل به نیکیها و گریز از بدیهاست.
اَلذِّكْرُ نُورُ اَلْعَقْلِ اَلْعُقُولِ وَ حَيَاةُ اَلنُّفُوسِ وَ جَلاَءُ اَلصُّدُور
ذکر، روشنایی خرد و زندگی نفسها و صیقل دلهاست.
كَفَاكَ مِنْ عَقْلِكَ مَا أَبَانَ لَكَ رُشْدَكَ مِنْ غَيِّك
از خرد تو را کافی است آنچه بالندگی تو را از گمراهی باز شناساند.
لو صحّ العقل لاغتنم كلّ امرء مهله
اگر خرد سالم باشد، هر مردی فرصت خود را غنیمت شمارد و از عمل توشه برگیرد.
كَفَى بِالْمَرْءِ عَقْلا أَنْ يُجْمِلَ فِي مَطَالِبِه
کافی است برای خرد آدمی، این که خواسته های خود را کوتاه کند.
يُسْتَدَلُّ عَلَى عَقْلِ كُلِّ اِمْرِىءٍ بِمَا يَجْرِي عَلَى لِسَانِه
به آنچه مرد بر زبان آورد، خرد او ارزیابی می شود.
سَفَهُكَ عَلَى مَنْ فِي دَرَجَتِكَ نِقَارٌ كَنِقَارِ اَلدِّيكَيْنِ وَ هِرَاشٌ كَهِرَاشِ اَلْكَلْبَيْنِ وَ لَنْ يَفْتَرِقَا إِلاَّ مَجْرُوحَيْنِ أَوْ مَفْضُوحَيْنِ وَ لَيْسَ ذَلِكَ فِعْلَ اَلْحُكَمَاءِ وَ لاَ سُنَّةَ اَلْعُقَلاَءِ وَ لَعَلَّهُ أَنْ يَحْلُمَ عَنْكَ فَيَكُونَ أَوْزَنَ مِنْكَ وَ أَكْرَمَ وَ أَنْتَ أَنْقَصُ مِنْهُ وَ أَلْأَم
دشنام دادن تو به کسی که با تو همسنگ است، همانند منقار زدن دو خروس و جنگ کردن دو سگ با هم است که از هم جدا نمی شوند، مگر این که هر دو زخم برداشته و یا رسوا شده باشند.و این کار دانایان و روش خردمندان نیست و ممکن است طرف تو بردباری کند، پس از تو سنگین تر و گرامیتر شود و تو از او سبکتر و پست تر شوی.
مَا عَقَلَ مَنْ أَطَالَ أَمَلَه
عقل ندارد کسی که آرزوی او دراز شود.
لاَ مَعْقِلَ أَحْرَزُ مِنَ اَلْوَرَع
پناهگاهی، استوارتر از پارسایی ورع نیست.
اَلْوَفَاءُ حِلْيَةُ اَلْعَقْلِ وَ عُنْوَانُ اَلنُّبْل
پیمانداری، زینت خرد و نشانۀ هوشمندی است.