پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
و لا تذمّنّ أحدا علی ما لم یؤتک اللَّه فانّ رزق اللَّه لا یسوقه الیک حرص حریص، و لا یردّه عنک کراهة کاره.
ملامت مکن بدان چه خدای تعالی بتو نرساند که آنچه روزی تست بتو میرسد و خدای تعالی بحرص حریصان آنچه ترا نبود بتو نرساند و نه از کراهیت کارهان آنچه ترا بود باز نگیرد.
اطلبوا الخیر دهرکم، و تعرّضوا لنفحات رحمة اللَّه؛ فانّ للَّه نفحات من رحمته یصیب بها من یشاء من عباده.
طلب خیر کنید تا باشید و ناامید مباشید، و منتظر روزی خدای تعالی میباشید که خدای تعالی را نفحاتی بود که میرساند آن را که خواهد از بندگان خویش؛
وَ قَالَ : بَيْنَمَا رَسُولُ اَللَّهِ جَالِسٌ وَ بِيَدِهِ مِشْقَصٌ فَإِذَا نُظِرَ إِلَيْهِ فَقَالَ يَا صَاحِبَ اَلْعَيْنِ أَمَا إِنَّكَ إِنْ ثَبَتَّ لِي حَتَّى أَقُومَ إِلَيْكَ لَأَفْقَأَنَّ عَيْنَكَ بِمِشْقَصِي هَذَا قَالَ قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ مِنْ أَيْنَ يَنْظُرُ إِلَى اَلنَّبِيِّ وَ هُوَ جَالِسٌ فَقَالَ يَا أَبَا مَرْيَمَ مِنْ خَلَلِ اَلْجَرِيدِ .
امام باقر علیه السّلام فرمود:روزی رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله در حالی که چوبدستی به دستش بود در منزل نشسته بود، در این هنگام متوجه شدند کسی به ایشان نگاه می کند، فرمود:ای بیننده، اگر سر جایت بایستی تا من به سویت بیایم با این چوبدستیم چشمت را به در خواهم آورد، راوی گوید:به امام باقر علیه السّلام عرض کردم:پیامبر در حالی که نشسته بود از کجا فهمید که به او نگاه کرده می شود؟فرمود:ای ابا مریم، از لابلای شبکه های دیواری که از چوب خرما ساخته شده بود.
مِنْ كِتَابِ اَلنُّبُوَّةِ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ : إِنَّ عَبْدَ اَللَّهِ بْنَ سَلاَمٍ سَأَلَ اَلنَّبِيَّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَنْ شُعَيْبٍ فَقَالَ اَلنَّبِيُّ هُوَ اَلَّذِي بَشَّرَ بِي وَ بِأَخِي عِيسَى اِبْنِ مَرْيَمَ فَقَالَ جَلَّ جَلاَلُهُ لِشُعَيْبٍ قُمْ فِي قَوْمِكَ فَأَوْحِ عَلَى لِسَانِكَ فَلَمَّا قَامَ شُعَيْبٌ أَنْطَقَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَى لِسَانِهِ بِالْوَحْيِ وَ مِنْ جُمْلَةِ قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ لِأُمَّةِ شُعَيْبٍ كَيْفَ دُعَاؤُهُمْ وَ إِنَّمَا هُوَ قَوْلٌ بِأَلْسِنَتِهِمْ وَ اَلْعَمَلُ مِنْ ذَلِكَ بَعِيدٌ وَ إِنِّي قَضَيْتُ يَوْمَ خَلَقْتُ…
عبد اللّٰه بن سلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله در بارۀ شعیب نبی پرسید، حضرت فرمود:او همان کسی است که به رسالت من و برادرم عیسی بن مریم بشارت داد، خداوند به شعیب فرمود:در میان قومت قیام کن و با زبان خودت با آنان سخن بگو، هنگامی که شعیب قیام کرد خداوند عزّ و جلّ او را گویا کرد تا زبانش با مردم سخن گوید. یکی از سخنان خدای عزّ و جلّ به امت شعیب این بود:چگونه دعا می کنند، در حالی که این فقط سخن زبانشان است و از عمل به دور است، و من روزی که آسمان و زمین را خلق کردم نبوت را در انبیاء قرار دادم و لکن به وسیلۀ دعا ملک را تغییر دادم، و عزّت را در افراد ناتوان، و قوّت را در ضعیفان، و بی نیازی را در فقرا قرار دادم.
عَنِ اَلنَّوْفَلِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَصْبَحَ مُعَافا فِي سَمْعِهِ وَ بَصَرِهِ وَ عَقْلِهِ آمِنا فِي سَرْبِهِ مِنَ اَلسُّلْطَانِ وَ لَهُ رِزْقُ يَوْمٍ إِلَى اَللَّيْلِ فَقَدْ أُعْطِيَ خير خَيْرا مِمَّا أَشْرَقَتْ عَلَيْهِ اَلشَّمْسُ وَ غَرَبَتْ.
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس وارد صبح شود در حالی که چشم و گوش و عقلش سالم باشد، و از سلطان وقت در امان باشد، و روزی صبح تا شبش مهیّا باشد، به این شخص بهتر از آنچه خورشید بر آن بتابد و غروب کند عطا شده است.
يَا عَلِيُّ إِنَّ مِنَ اَلْيَقِينِ أَنْ لاَ تُرْضِيَ أَحَداً بِسَخَطِ اَللَّهِ وَ لاَ تَحْمَدَ أَحَداً بِمَا آتَاكَ اَللَّهُ وَ لاَ تَذُمَّ أَحَداً عَلَى مَا لَمْ يُؤْتِكَ اَللَّهُ فَإِنَّ اَلرِّزْقَ لاَ يَجُرُّهُ حِرْصُ حَرِيصٍ وَ لاَ تَصْرِفُهُ كَرَاهَةُ كَارِهٍ إِنَّ اَللَّهَ بِحُكْمِهِ وَ فَضْلِهِ جَعَلَ اَلرَّوْحَ وَ اَلْفَرَحَ فِي اَلْيَقِينِ وَ اَلرِّضَا وَ جَعَلَ اَلْهَمَّ وَ اَلْحَزَنَ فِي اَلشَّكِّ وَ اَلسَّخَطِ يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لاَ فَقْرَ أَشَدُّ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ لاَ مَالَ أَعْوَدُ مِنَ اَلْعَقْلِ وَ لاَ وَحْدَةَ أَوْحَشُ مِنَ اَلْعُجْبِ وَ لاَ مُظَاهَرَةَ أَحْسَنُ مِنَ…
آنچه از پیامبر گرامی صلی الله علیه و آله در همین زمینه ها(اخلاق و حکمت و غیره)روایت شده است. - سفارش پیامبر صلی الله علیه و آله به امیر المومنین علیه السلام -ای علی همانا یکی از نشانه های یقین این است که هیچ کس را با به خشم آوردن خداوند خشنود نسازی و به واسطه چیزی که خدا به تو داده است، هیچ کس را نستایی و برای چیزی که خدا به تو نداده است، هیچ کس را ملامت نکنی؛ زیرا نه حرص زدن آزمندی، روزی را می رساند و نه ناخوشایندی شخص بی میل، آن را از او باز می دارد. به درستی که خداوند به فضل و حکم خویش، نشاط و شادمانی را در یقین و خشنودی قرار داده و غم و اندوه را در شک و خشم نهاده است. ای علی همانا هیچ فقری سخت تر از جهل و هیچ مالی سودمندتر از عقل و هیچ تنهایی ای وحشت انگیزتر از خود بزرگ بینی و هیچ…
يَا عَلِيُّ إِنَّ لِلْمُؤْمِنِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ اَلصِّيَامُ وَ اَلصَّلاَةُ وَ اَلزَّكَاةُ وَ إِنَّ لِلْمُتَكَلِّفِ مِنَ اَلرِّجَالِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ يَتَمَلَّقُ إِذَا شَهِدَ وَ يَغْتَابُ إِذَا غَابَ وَ يَشْمَتُ بِالْمُصِيبَةِ وَ لِلظَّالِمِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ يَقْهَرُ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَةِ وَ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِيَةِ وَ يُظَاهِرُ اَلظَّلَمَةَ لِلْمُرَائِي ثَلاَثُ عَلاَمَاتٍ يَنْشَطُ إِذَا كَانَ عِنْدَ اَلنَّاسِ وَ يَكْسَلُ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَ يُحِبُّ أَنْ يُحْمَدَ فِي جَمِيعِ اَلْأُمُورِ وَ لِلْمُنَافِقِ ثَلاَثُ عَلاَمَاتٍ إِنْ حَدَّثَ كَذَبَ وَ إِنِ اُؤْتُمِنَ خَانَ وَ إِنْ…
سفارش کوتاه دیگری به امیر المومنین علیه السلام -ای علی مومن را سه نشانه است: روزه گرفتن، نماز گزاردن و زکات پرداختن. و مرد ظاهر ساز را سه نشانه باشد: پیش روی چاپلوسی، در پشت سر بدگویی کند و در مصیبت شماتت نماید. ستمکار را سه نشانه است: هنگام داشتن قدرت، زیر دست خود را سرکوب کند؛ از ما فوق خود سرپیچی نماید و پشتیبان ستمکاران باشد. ریاکار را سه نشانه است: نزد مردم شاداب و با نشاط است، چون تنها گردد افسرده و بی حال است و دوست دارد در همه کارها از او تعریف و تجلیل شود. منافق را سه نشانه است: چون سخن گوید دروغ گوید، چون به او اعتماد شود خیانت کند و چون وعده دهد بی وفایی نماید. تنبل را سه نشانه باشد: سستی کند تا به کوتاهی کشد، کوتاهی و تفریط نماید تا تباه سازد و تباه کند تا گناهکار شود. عاقل را…
يَا عَلِيُّ إِيَّاكَ وَ دُخُولَ اَلْحَمَّامِ بِغَيْرِ مِئْزَرٍ فَإِنَّ مَنْ دَخَلَ اَلْحَمَّامَ بِغَيْرِ مِئْزَرٍ مَلْعُونٌ اَلنَّاظِرُ وَ اَلْمَنْظُورُ إِلَيْهِ يَا عَلِيُّ لاَ تَتَخَتَّمْ فِي اَلسَّبَّابَةِ وَ اَلْوُسْطَى فَإِنَّهُ كَانَ يَتَخَتَّمُ قَوْمُ لُوطٍ فِيهِمَا وَ لاَ تُعَرِّ اَلْخِنْصِرَ يَا عَلِيُّ إِنَّ اَللَّهَ يُعْجَبُ مِنْ عَبْدِهِ إِذَا قَالَ ;رَبِّ اِغْفِرْ لِي فَإِنَّهُ لاَ يَغْفِرُ اَلذُّنُوبَ إِلاَّ أَنْتَ; يَقُولُ يَا مَلاَئِكَتِي عَبْدِي هَذَا قَدْ عَلِمَ أَنَّهُ لاَ يَغْفِرُ اَلذُّنُوبَ غَيْرِي اِشْهَدُوا أَنِّي قَدْ غَفَرْتُ لَهُ يَا عَلِيُّ إِيَّاكَ وَ اَلْكَذِبَ…
سفارشی دیگر از پیامبر صلی الله علیه و آله به امیر المومنین علیه السلام -ای علی مبادا بی لنگ به حمام روی؛ زیرا هر که چنین کند و هم کسی که در این حال به او بنگرد-هر دو-ملعون اند. ای علی انگشتری به انگشت شهادت و انگشت میانه مکن؛ زیرا قوم لوط چنین می کردند و لازم است انگشت کوچک را بی انگشتری مگذاری. ای علی به راستی خدا را خوش آید از بنده اش هنگامی که بگوید: پروردگارا مرا بیامرز که کسی جز تو گناه را نمی بخشد؛ خداوند به فرشتگانش خطاب می فرماید: فرشتگانم این بنده من دانسته که جز من آمرزنده ای نیست، اینک گواه باشید که او را آمرزیدم. ای علی از دروغ بپرهیز که دروغ رو سیاهی آرد و سپس او نزد خدا دروغگو نوشته می شود و به راستی که راستی انسان را روسفید می گرداند و نزد خدا راستگو نوشته می شود و بدان که…
قَالَ أَخْبِرْنِي عَنِ اَلْعَقْلِ مَا هُوَ وَ كَيْفَ هُوَ وَ مَا يَتَشَعَّبُ مِنْهُ وَ مَا لاَ يَتَشَعَّبُ وَ صِفْ لِي طَوَائِفَهُ كُلَّهَا فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ ص إِنَّ اَلْعَقْلَ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ اَلنَّفْسَ مِثْلُ أَخْبَثِ اَلدَّوَابِّ فَإِنْ لَمْ تُعْقَلْ حَارَتْ فَالْعَقْلُ عِقَالٌ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ إِنَّ اَللَّهَ خَلَقَ اَلْعَقْلَ فَقَالَ لَهُ أَقْبِلْ فَأَقْبَلَ وَ قَالَ لَهُ أَدْبِرْ فَأَدْبَرَ فَقَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ عِزَّتِي وَ جَلاَلِي مَا خَلَقْتُ خَلْقاً أَعْظَمَ مِنْكَ وَ لاَ أَطْوَعَ مِنْكَ بِكَ أُبْدِأُ وَ بِكَ أُعِيدُ لَكَ اَلثَّوَابُ وَ عَلَيْكَ…
در ضمن یک حدیث طولانی آمده است که راهبی به نام شمعون بن لاوی از نواده گان یهودا-که این یهودا خود از حواریان حضرت عیسی علیه السلام بود-پرسش های بسیاری از پیامبر صلی الله علیه و آله پرسید و حضرت به تمام آن پرسشها، پاسخ گفت تا اینکه آن راهب به پیامبر صلی الله علیه و آله ایمان آورد و نبوتش را تصدیق کرد و ما همان اندازه که مورد نیاز است از این حدیث نقل می کنیم. -از آن جمله شمعون راهب پرسید: به من بگو عقل چیست و چگونه است و چه چیز از آن منشعب می شود و چه چیز منشعب نمی شود و اقسام و انواع عقل را برایم توصیف نما؟ پس رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: همانا عقل زانوبندی است بر نادانی و نفس اماره مانند پلیدترین جانوران است که اگر پایش بسته نشود، بیراهه می رود و سرگردان می شود، پس عقل زانوبند نادانی…
اَلْحَمْدُ لِلَّهِ نَحْمَدُهُ وَ نَسْتَعِينُهُ وَ نَسْتَغْفِرُهُ وَ نَتُوبُ إِلَيْهِ وَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ شُرُورِ أَنْفُسِنَا وَ مِنْ سَيِّئَاتِ أَعْمَالِنَا مَنْ يَهْدِ اَللَّهُ فَلاَ مُضِلَّ لَهُ وَ مَنْ يُضْلِلْ فَلا هادِيَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ وَ أَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّداً عَبْدُهُ وَ رَسُولُهُ أُوصِيكُمْ عِبَادَ اَللَّهِ بِتَقْوَى اَللَّهِ وَ أَحُثُّكُمْ عَلَى اَلْعَمَلِ بِطَاعَتِهِ وَ أَسْتَفْتِحُ اَللَّهَ بِالَّذِي هُوَ خَيْرٌ أَمَّا بَعْدُ أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِسْمَعُوا مِنِّي مَا أُبَيِّنُ لَكُمْ فَإِنِّي لاَ أَدْرِي لَعَلِّي…
سخنرانی پیامبر صلی الله علیه و آله در آخرین سفر حج -حمد و سپاس از آن خداست، او را ستایش می کنیم و از او یاری می جوییم و از او آمرزش می خواهیم و به بارگاه او توبه می کنیم. و از شرهای نفس خود و از بدکرداری های خویشتن به خداوند پناه می بریم. هر آن کس که خداوندش هدایت کند، گمراه کننده ای ندارد و هر آن کس را که بی راه گذارد، هدایتگری ندارد. گواهی می دهم که هیچ معبودی جز خداوند شایسته پرستش نیست که یگانه است و شریکی ندارد و گواهی می دهم که محمد بنده و فرستاده اوست. ای بندگان خدا شما را به پروای الهی سفارش می کنم و بر طاعت او بر می انگیزم و با آنچه که بهتر است، سخن آغاز می کنم؛ اما بعد: ای مردم از من بشنوید تا برایتان روشن سازم؛ زیرا من نمی دانم، شاید پس از امسال دیگر در این جایگاه با شما دیدار…
إِنَّهُ وَ اَللَّهِ مَا مِنْ عَمَلٍ يُقَرِّبُكُمْ مِنَ اَلنَّارِ إِلاَّ وَ قَدْ نَبَّأْتُكُمْ بِهِ وَ نَهَيْتُكُمْ عَنْهُ وَ مَا مِنْ عَمَلٍ يُقَرِّبُكُمْ مِنَ اَلْجَنَّةِ إِلاَّ وَ قَدْ نَبَّأْتُكُمْ بِهِ وَ أَمَرْتُكُمْ بِهِ فَإِنَّ اَلرُّوحَ اَلْأَمِينَ نَفَثَ فِي رُوعِي أَنَّهُ لَنْ تَمُوتَ نَفْسٌ حَتَّى تَسْتَكْمِلَ رِزْقَهَا فَأَجْمِلُوا فِي اَلطَّلَبِ وَ لاَ يَحْمِلَنَّكُمُ اِسْتِبْطَاءُ شَيْ ءٍ مِنَ اَلرِّزْقِ أَنْ تَطْلُبُوا مَا عِنْدَ اَللَّهِ بِمَعَاصِيهِ فَإِنَّهُ لاَ يُنَالُ مَا عِنْدَ اَللَّهِ إِلاَّ بِطَاعَتِهِ .
سوگند به خدا هیچ کاری نیست که شما را به دوزخ نزدیک کند جز اینکه من شما را به آن آگاه ساختم و از آن باز داشتم و هیچ کاری نیست که شما را به بهشت نزدیک سازد مگر آن که شما را به آن آگاه کردم و به آن فرمان دادم؛ زیرا حضرت جبرییل به دل من الهام کرد که هرگز جانداری نمیرد مگر آن که همه روزی مقدر خود را دریافت نماید. پس برای به دست آوردن روزی شتاب مکنید و دیر رسیدن روزی، شما را بر آن ندارد که به آنچه نزد خدا برای شماست از راه گناه به دست آورید؛ زیرا آنچه نزد خداست جز به طاعتش به دست نیاید.
مَنْهُومَانِ لاَ يَشْبَعَانِ طَالِبُ دُنْيَا وَ طَالِبُ عِلْمٍ فَمَنِ اِقْتَصَرَ مِنَ اَلدُّنْيَا عَلَى مَا أَحَلَّ اَللَّهُ لَهُ سَلِمَ وَ مَنْ تَنَاوَلَهَا مِنْ غَيْرِ حِلِّهَا هَلَكَ إِلاَّ أَنْ يَتُوبَ أَوْ يُرَاجِعَ وَ مَنْ أَخَذَ اَلْعِلْمَ مِنْ أَهْلِهِ وَ عَمِلَ بِعِلْمِهِ نَجَا وَ مَنْ أَرَادَ بِهِ اَلدُّنْيَا فَهِيَ حَظُّهُ .
امیر المومنین علیه السلام گوید رسول خدا(ص)فرمود: دو پرخورند که سیر نشوند: دنیا طلب و دانشجو، کسی که از دنیا بآنچه خدا برایش حلال کرده قناعت کند سالم ماند و کسی که دنیا را از راه غیر حلالش بدست آورد هلاک گردد مگر اینکه توبه کند و بازگشت نماید، (مال حرام را بصاحبش برگرداند) و کسی که علم را از اهلش گرفته و بآن عمل کند نجات یابد و کسی که منظورش از طلب علم مال دنیا باشد بهره اش همانست(و در آخرت بهره ندارد).
