قال رسول اللّه صلى الله عليه و آله:
يَا عَلِيُّ إِنَّ لِلْمُؤْمِنِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ اَلصِّيَامُ وَ اَلصَّلاَةُ وَ اَلزَّكَاةُ وَ إِنَّ لِلْمُتَكَلِّفِ مِنَ اَلرِّجَالِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ يَتَمَلَّقُ إِذَا شَهِدَ وَ يَغْتَابُ إِذَا غَابَ وَ يَشْمَتُ بِالْمُصِيبَةِ وَ لِلظَّالِمِ ثَلاَثَ عَلاَمَاتٍ يَقْهَرُ مَنْ دُونَهُ بِالْغَلَبَةِ وَ مَنْ فَوْقَهُ بِالْمَعْصِيَةِ وَ يُظَاهِرُ اَلظَّلَمَةَ لِلْمُرَائِي ثَلاَثُ عَلاَمَاتٍ يَنْشَطُ إِذَا كَانَ عِنْدَ اَلنَّاسِ وَ يَكْسَلُ إِذَا كَانَ وَحْدَهُ وَ يُحِبُّ أَنْ يُحْمَدَ فِي جَمِيعِ اَلْأُمُورِ وَ لِلْمُنَافِقِ ثَلاَثُ عَلاَمَاتٍ إِنْ حَدَّثَ كَذَبَ وَ إِنِ اُؤْتُمِنَ خَانَ وَ إِنْ وَعَدَ أَخْلَفَ وَ لِلْكَسْلاَنِ ثَلاَثُ عَلاَمَاتٍ يَتَوَانَى حَتَّى يُفَرِّطَ وَ يُفَرِّطُ حَتَّى يُضَيِّعَ وَ يُضَيِّعُ حَتَّى يَأْثَمَ وَ لَيْسَ يَنْبَغِي لِلْعَاقِلِ أَنْ يَكُونَ شَاخِصاً إِلاَّ فِي ثَلاَثٍ مَرَمَّةٍ لِمَعَاشٍ أَوْ خُطْوَةٍ لِمَعَادٍ أَوْ لَذَّةٍ فِي غَيْرِ مُحَرَّمٍ يَا عَلِيُّ إِنَّهُ لاَ فَقْرَ أَشَدُّ مِنَ اَلْجَهْلِ وَ لاَ مَالَ أَعْوَدُ مِنَ اَلْعَقْلِ وَ لاَ وَحْدَةَ أَوْحَشُ مِنَ اَلْعُجْبِ وَ لاَ عَمَلَ كَالتَّدْبِيرِ وَ لاَ وَرَعَ كَالْكَفِّ وَ لاَ حَسَبَ كَحُسْنِ اَلْخُلُقِ إِنَّ اَلْكَذِبَ آفَةُ اَلْحَدِيثِ وَ آفَةُ اَلْعِلْمِ اَلنِّسْيَانُ وَ آفَةُ اَلسَّمَاحَةِ اَلْمَنُّ يَا عَلِيُّ إِذَا رَأَيْتَ اَلْهِلاَلَ فَكَبِّرْ ثَلاَثاً وَ قُلِ ;اَلْحَمْدُ لِلَّهِ اَلَّذِي خَلَقَنِي وَ خَلَقَكَ وَ قَدَّرَكَ مَنَازِلَ وَ جَعَلَكَ آيَةً لِلْعَالَمِينَ; يَا عَلِيُّ إِذَا نَظَرْتَ فِي مِرْآةٍ فَكَبِّرْ ثَلاَثاً وَ قُلِ ;اَللَّهُمَّ كَمَا حَسَّنْتَ خَلْقِي فَحَسِّنْ خُلُقِي; يَا عَلِيُّ إِذَا هَالَكَ أَمْرٌ فَقُلِ ;اَللَّهُمَّ بِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ إِلاَّ فَرَّجْتَ عَنِّي; قَالَ عَلِيٌّ ع قُلْتُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ فَتَلَقّى آدَمُ مِنْ رَبِّهِ كَلِماتٍ مَا هَذِهِ اَلْكَلِمَاتُ قَالَ يَا عَلِيُّ إِنَّ اَللَّهَ أَهْبَطَ آدَمَ بِالْهِنْدِ وَ أَهْبَطَ حَوَّاءَ بِجُدَّةَ وَ اَلْحَيَّةَ بِأَصْبَهَانَ وَ إِبْلِيسَ بِمِيسَانَ وَ لَمْ يَكُنْ فِي اَلْجَنَّةِ شَيْ ءٌ أَحْسَنَ مِنَ اَلْحَيَّةِ وَ اَلطَّاوُسِ وَ كَانَ لِلْحَيَّةِ قَوَائِمُ كَقَوَائِمِ اَلْبَعِيرِ فَدَخَلَ إِبْلِيسُ جَوْفَهَا فَغَرَّ آدَمَ وَ خَدَعَهُ فَغَضِبَ اَللَّهُ عَلَى اَلْحَيَّةِ وَ أَلْقَى عَنْهَا قَوَائِمَهَا وَ قَالَ جَعَلْتُ رِزْقَكِ اَلتُّرَابَ وَ جَعَلْتُكِ تَمْشِينَ عَلَى بَطْنِكِ لاَ رَحِمَ اَللَّهُ مَنْ رَحِمَكِ وَ غَضِبَ عَلَى اَلطَّاوُسِ لِأَنَّهُ كَانَ دَلَّ إِبْلِيسَ عَلَى اَلشَّجَرَةِ فَمَسَخَ مِنْهُ صَوْتَهُ وَ رِجْلَيْهِ فَمَكَثَ آدَمُ بِالْهِنْدِ مِائَةَ سَنَةٍ لاَ يَرْفَعُ رَأْسَهُ إِلَى اَلسَّمَاءِ وَاضِعاً يَدَهُ عَلَى رَأْسِهِ يَبْكِي عَلَى خَطِيئَتِهِ فَبَعَثَ اَللَّهُ إِلَيْهِ جَبْرَئِيلَ فَقَالَ يَا آدَمُ اَلرَّبُّ عَزَّ وَ جَلَّ يُقْرِئُكَ اَلسَّلاَمَ وَ يَقُولُ يَا آدَمُ أَ لَمْ أَخْلُقْكَ بِيَدِي أَ لَمْ أَنْفُخْ فِيكَ مِنْ رُوحِي أَ لَمْ أُسْجِدْ لَكَ مَلاَئِكَتِي أَ لَمْ أُزَوِّجْكَ حَوَّاءَ أَمَتِي أَ لَمْ أُسْكِنْكَ جَنَّتِي فَمَا هَذَا اَلْبُكَاءُ يَا آدَمُ تَتَكَلَّمُ بِهَذِهِ اَلْكَلِمَاتِ فَإِنَّ اَللَّهَ قَابِلٌ تَوْبَتَكَ قُلْ ;سُبْحَانَكَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ أَنْتَ عَمِلْتُ سُوءاً وَ ظَلَمْتُ نَفْسِي فَتُبْ عَلَيَّ إِنَّكَ أَنْتَ اَلتَّوّابُ اَلرَّحِيمُ يَا عَلِيُّ إِذَا رَأَيْتَ حَيَّةً فِي رَحْلِكَ فَلاَ تَقْتُلْهَا حَتَّى تَخْرُجَ عَلَيْهَا ثَلاَثاً فَإِنْ رَأَيْتَهَا اَلرَّابِعَةَ فَاقْتُلْهَا فَإِنَّهَا كَافِرَةٌ يَا عَلِيُّ إِذَا رَأَيْتَ حَيَّةً فِي طَرِيقٍ فَاقْتُلْهَا فَإِنِّي قَدِ اِشْتَرَطْتُ عَلَى اَلْجِنِّ أَلاَّ يَظْهَرُوا فِي صُورَةِ اَلْحَيَّاتِ يَا عَلِيُّ أَرْبَعُ خِصَالٍ مِنَ اَلشَّقَاءِ جُمُودُ اَلْعَيْنِ وَ قَسَاوَةُ اَلْقَلْبِ وَ بُعْدُ اَلْأَمَلِ وَ حُبُّ اَلدُّنْيَا مِنَ اَلشَّقَاءِ يَا عَلِيُّ إِذَا أُثْنِيَ عَلَيْكَ فِي وَجْهِكَ فَقُلِ ;اَللَّهُمَّ اِجْعَلْنِي خَيْراً مِمَّا يَظُنُّونَ وَ اِغْفِرْ لِي مَا لاَ يَعْلَمُونَ وَ لاَ تُؤَاخِذْنِي بِمَا يَقُولُونَ; يَا عَلِيُّ إِذَا جَامَعْتَ فَقُلْ ;بِسْمِ اَللَّهِ اَللَّهُمَّ جَنِّبْنَا اَلشَّيْطَانَ وَ جَنِّبِ اَلشَّيْطَانَ مَا رَزَقْتَنِي; فَإِنْ قُضِيَ أَنْ يَكُونَ بَيْنَكُمَا وَلَدٌ لَمْ يَضُرَّهُ اَلشَّيْطَانُ أَبَداً يَا عَلِيُّ اِبْدَأْ بِالْمِلْحِ وَ اِخْتِمْ بِهِ فَإِنَّ اَلْمِلْحَ شِفَاءٌ مِنْ سَبْعِينَ دَاءً أَذَلُّهَا اَلْجُنُونُ وَ اَلْجُذَامُ وَ اَلْبَرَصُ يَا عَلِيُّ اِدَّهِنْ بِالزَّيْتِ فَإِنَّ مَنِ اِدَّهَنَ بِالزَّيْتِ لَمْ يَقْرَبْهُ اَلشَّيْطَانُ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً يَا عَلِيُّ لاَ تُجَامِعْ أَهْلَكَ لَيْلَةَ اَلنِّصْفِ وَ لاَ لَيْلَةَ اَلْهِلاَلِ أَ مَا رَأَيْتَ اَلْمَجْنُونَ يُصْرَعُ فِي لَيْلَةِ اَلْهِلاَلِ وَ لَيْلَةِ اَلنِّصْفِ كَثِيراً يَا عَلِيُّ إِذَا وُلِدَ لَكَ غُلاَمٌ أَوْ جَارِيَةٌ فَأَذِّنْ فِي أُذُنِهِ اَلْيُمْنَى وَ أَقِمْ فِي اَلْيُسْرَى فَإِنَّهُ لاَ يَضُرُّهُ اَلشَّيْطَانُ أَبَداً يَا عَلِيُّ أَ لاَ أُنَبِّئُكَ بِشَرِّ اَلنَّاسِ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ مَنْ لاَ يَغْفِرُ اَلذَّنْبَ وَ لاَ يُقِيلُ اَلْعَثْرَةَ أَ لاَ أُنَبِّئُكَ بِشَرٍّ مِنْ ذَلِكَ قُلْتُ بَلَى يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ مَنْ لاَ يُؤْمَنُ شَرُّهُ وَ لاَ يُرْجَى خَيْرُهُ.
سفارش کوتاه دیگری به امیر المومنین علیه السلام -ای علی مومن را سه نشانه است: روزه گرفتن، نماز گزاردن و زکات پرداختن. و مرد ظاهر ساز را سه نشانه باشد: پیش روی چاپلوسی، در پشت سر بدگویی کند و در مصیبت شماتت نماید. ستمکار را سه نشانه است: هنگام داشتن قدرت، زیر دست خود را سرکوب کند؛ از ما فوق خود سرپیچی نماید و پشتیبان ستمکاران باشد. ریاکار را سه نشانه است: نزد مردم شاداب و با نشاط است، چون تنها گردد افسرده و بی حال است و دوست دارد در همه کارها از او تعریف و تجلیل شود. منافق را سه نشانه است: چون سخن گوید دروغ گوید، چون به او اعتماد شود خیانت کند و چون وعده دهد بی وفایی نماید. تنبل را سه نشانه باشد: سستی کند تا به کوتاهی کشد، کوتاهی و تفریط نماید تا تباه سازد و تباه کند تا گناهکار شود. عاقل را نشاید که جز در سه مورد سفر نماید: بهبود وضع معاش، گام برداشتن برای روز معاد و یا کامیابی از غیر حرام. -ای علی هیچ فقری سخت تر از نادانی، هیچ ثروتی سودمندتر از عقل، هیچ تنهایی دهشت زاتر از خودپسندی، هیچ عملی چون اندیشیدن، هیچ پارسایی چون خویشتن داری و هیچ اصالت خانوادگی چون خوش اخلاقی نیست. به راستی دروغ آفت سخن، فراموشی آفت دانستن و منت نهادن آفت بخشش است. ای علی چون ماه نو را رویت کردی سه بار تکبیر گوی و آنگاه بگو: سپاس آن خدایی را سزاست که مرا آفرید و تو را پدید آورد و برای تو منزلگاه هایی معین کرد و تو را برای همه مردم جهان نشانه ای ساخت. ای علی چون در آینه بنگری سه بار تکبیر گوی و سپس بگو: بار الها همان طور که آفرینش مرا نیکو ساختی، اخلاق مرا نیز نیکو گردان. ای علی هر گاه کاری تو را به هراس افکند بگو: بار خدایا از تو انتظاری جز این نیست که به حق محمد و آل محمد از این بیم و اضطراب رهایم سازی. علی علیه السلام گوید: به پیامبر عرض کردم: یا رسول الله، این کلمات که در قرآن آمده : «آنگاه آدم از پروردگار خود کلماتی دریافت نمود»چه کلماتی بوده است؟ فرمود: ای علی خداوند آدم را به هند، حوا را به جده، آن مار فریبا را به اصفهان و ابلیس را به سرزمین میسان فرو افکند و در بهشت چیزی زیباتر از مار و طاوس نبود و مار چهار پا مانند پاهای شتر داشت و ابلیس در درون مار نفوذ کرد و توسط او آدم را بفریفت و نیرنگ زد؛ پس خدا بر مار خشم نمود و آن چهارپا را از او بیفکند و فرمود: خوراک تو را خاک قرار دادیم و باید با شکم راه بروی و خدا رحم نکند بر آن کس که به تو رحم نماید و خدا بر طاوس نیز خشم گرفت چرا که او ابلیس را به آن درخت راهنمایی نمود؛ لذا آواز و دو پای طاوس نگونسار گشت. پس آدم صد سال در سرزمین هند درنگ کرد و حتی یک بار سر به آسمان بلند نکرد در حالی که دست بر سر نهاده و بر آن اشتباه خود می گریست؛ پس خداوند جبرییل را نزد او فرستاد پس جبرییل گفت: ای آدم پروردگار-عز و جل-تو را سلام می رساند و می فرماید: ای آدم آیا من تو را به دست خویش نیافریدم؟ آیا از روح خودم در تو ندمیدم؟ آیا فرشتگانم را به سجده کردن بر تو وادار نساختم؟ آیا کنیزم حوا را همسرت نساختم؟ آیا در بهشت خود تو را اسکان ندادم؟ پس ای آدم این همه گریه برای چیست؟ -ای آدم به این کلمات سخن گوی که خداوند توبه تو را می پذیرد: «منزهی تو، خدایی جز تو نیست، من بد کردم و به خود ستم نمودم، اینک توبه ام را بپذیر؛ زیرا تو بسیار توبه پذیر رحمتگری». ای علی اگر در بار و اسباب خود ماری دیدی تا سه بار او را مکش، پس چون بار چهارم چنین کرد او را بکش که کافر ماری است. ای علی اگر ماری در سر راه خود دیدی بکش که من با جن ها قرار گذاشته ام که به صورت مارها نمایان نشوند. ای علی سه چیز نشانه بدبختی است: خشک چشمی، سنگدلی، دراز آرزویی و دنیا دوستی شقاوت آمیز. ای علی چون در پیش رویت از تو ثناگویی کردند، بگو: «بار الها مرا بهتر از آنچه می پندارند قرار ده و آنچه را از من نمی دانند بر من بیامرز و به آنچه در مورد من می گویند مواخذه ام مکن». ای علی چون آمیزش کنی، بگو: «بسم الله، بار الها ما را از شیطان دور ساز و شیطان را از آنچه روزی من ارزانی داشته ای دور گردان» . پس اگر فرزندی برای شما ارزانی شد شیطان به او نمی تواند ضرری رساند. ای علی خوراک را با نمک آغاز کن و با آن نیز پایان بده، چرا که نمک درمان هفتاد درد است که کمترین آنها دیوانگی و جذام و پیسی است. ای علی بر بدن خود روغن زیتون بمال، که ابلیس تا چهل شب به کسی که با زیتون روغن مالی کرده نزدیک نشود. ای علی در نخستین شب ماه و شب نیمه آن با همسرت نزدیکی مکن، آیا ندیدی که دیوانه در شب اول ماه و شب نیمه ماه، غش و تشنج پیدا می کند؟ ای علی چون پسری یا دختری برایت متولد شد، در گوش راستش اذان و در گوش چپش اقامه بگو که شیطان هرگز به او آسیبی نرساند. ای علی می خواهی از بدترین مردمان تو را آگاه سازم؟ عرض کردم: آری، ای رسول خدا پیامبر فرمود: کسی است که گناه را نبخشد و از لغزش در نگذرد، سپس فرمود: آیا تو را به بدتر از او آگاه ننمایم؟ عرض کردم: آری، یا رسول الله پیامبر فرمود: کسی که از شرش ایمنی نیست و به خیرش امیدی نتوان بست.