احادیث امام صادق (ع)

سِرُّک مِن دَمِک فَلا یجرِینَّ مِن غَیرِ أوداجِک.

راز تو جزئی از خون توست. پس نباید که در رگ های غیر تو جریان یابد.

إیاکُم وُ التَّهاوُنَ بِأمرِاللّهِ؛ فَإنّ مَن تَهاوَنَ بَأمرِاللّهِ أهَانَهُ اللّهُ یَومَ القِیامَة

مبادا در اجرای فرمان خدا سستی کنید که هر کس در اجرای فرمان خداوند، سستی روا دارد، خداوند در روز رستاخیز، او را خوار گردانَد.

فی تَفسیرِ قَولِ اللّهِ عَزَّ وَجَلَّ «اهْدِنَا الصّرَاطَ الْمُسْتَقِیمَ»، یقُولُ الصّادِق علیه السلام: أرشِدنا الی الطَّریقِ المُؤدّی الی مَحَبَّتِک وَالمُبَلّغِ دینِک وَالمانِعِ مِن ان نَتَّبِعَ اهواءَنا فَنَعطَبَ او نَأخُذَ بِآرائِنا فَنَهلِک.

در تفسیر سخن خداوند: «ما را به راه راست هدایت کن»، امام صادق علیه السلام فرمود: ما را به راهی که به محبّت تو منتهی می شود و ما را به دین تو برساند و از پیروی هوی و هوس سرزنش بارمان و آرای شخصی هلاک کننده مان بازدارد ارشاد و راهنمایی کن.

1. عیون اخبار الرّضا علیه السلام، ج 2، ص 273، ح 65

إن قَدَرتُم أن لاتُعرَفوا فَافعَلوا، وَ ما عَلَیک إن لَم یثنِ الناسُ عَلَیک، وَ ما عَلَیک أن تَکونَ مَذموماً عِندَ الناسِ إذا کنتَ مَحموداً عِندَ اللّهِ تَبارَک وَ تَعالی.

اگر می توانید ناشناس بمانید، چنین کنید؛ و باکی بر تو نیست اگر مردمْ تو را ستایش نکنند و حتّی در میان مردم، نکوهیده باشی، اگر نزد خداوند تبارک و تعالی، ستوده باشی.

الْمُفَوِّضُ أَمْرَهُ إِلَی اللَّهِ تَعَالَی فِی رَاحَةِ الْأَبَدِ وَ الْعَیشِ الدَّائِمِ الرَّغَدِ وَ الْمُفَوِّضُ حَقّاً هُوَ الْعَالِی عَنْ کلِّ هِمَّةٍ دُونَ اللَّهِ تَعَالَی.

کسی که کارهای خود را به خدا بسپارد همواره از آسایش و خیر و برکت در زندگی برخوردار است و واگذارنده حقیقی کارها به خدا، کسی است که تمام همّتش تنها به سوی خدا باشد.

اَلا اُحَدِّثُک بِمَکارِمِ الاَخلاقِ؟ الصَّفحُ عَنِ النّاسِ وَ مُواساةُ الرَّجُلِ اَخاهُ فی مالِهِ وَ ذِکرُ اللّه کثیراِ

آیا به شما بگویم که مکارم اخلاق چیست؟ گذشت کردن از مردم، کمک مالی به برادر (دینی) خود و بسیار به یاد خدا بودن.

أکثِرُوا مِنَ الأصْدِقَاءِ فِی الدُّنْیا فَإنَّهُمْ ینْفَعُونَ فِی الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ، أمَّا فِی الدُّنْیا فَحَوَائِجُ یقُومُونَ بِهَا وَ أمَّا فِی الآخِرَةِ فَإنَّ أهْلَ جَهَنَّمَ قَالُوا: فَمَا لَنَا مِنْ شَافِعِینَ وَ لَاصَدِیقٍ حَمِیمٍ

تا می توانی در دنیا برای خودت دوست با ایمان انتخاب کن، که این دوستان هم در دنیا به نفع تو هستند و هم در آخرت، امّا در دنیا نیازهایت را برآورده می کنند و در آخرت به یاری تو می شتابند چرا که اهل جهنّم می گویند که ما شفاعت کننده و دوست گرم و شفیق نداشتیم.

1. وسائل الشیعه، ج 8، ص 407.

قَالَ الصَّادِقُ علیه السلام: «إنَّا نَریک مِنَ المُحْسِنِینِ» کانَ یوَسّعُ المَجْلِسَ وَ یسْتَقْرِضُ لِلْمُحْتَاجِ وَ یعِینُ الضَّعِیفَ.

امام صادق علیه السلام در تفسیر آیه شریفه « إنّا نریک من المحسنین » می فرماید: حضرت یوسف علیه السلام در مجالس برای تازه واردین جا درست می کرد و برای محتاجان قرض می گرفت و به ضعیفان کمک می کرد.

1. سوره یوسف، آیه 78.
2. وسائل الشیعه، ج 8، ص 405.

وَ عَنْ إبْنِ أعْینَ إنَّهُ سَأَلَ أبَا عَبْدِاللَّهِ علیه السلام عَنْ حَقِّ المُسْلِمِ عَلَی أخِیهِ فَلَمْ یجِبْهُ قَالَ: فَلَمَّا جِئْتُ أُودّعُهُ قُلْتُ: سَأَلْتُک فَلَمْ تُجِبْنِی قَالَ: إنّی أخَافُ أنْ تَکفُرُوا وَ إنَّ مَنْ أشَدّ مَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَی خَلْقِهِ ثَلَاثاً: إنْصَافُ المُؤْمِنِ مِنْ نَفْسِهِ حَتّی لَایرْضی لأخِیهِ المُؤْمِنِ مِنْ نَفْسِهِ إلَّابِمَا یرْضی بِنَفْسِهِ وَ مُوَاسَاةِ الأخِ المُؤْمِنِ فِی المَالِ وَ ذِکرِ اللَّهِ عَلی کلِّ حَالٍ وَ لَیسَ سُبْحَانَ اللَّهِ وَ الحَمْدُللَّهِ وَ لکنْ عِنْدَ مَا حَرَّمَ اللَّهُ عَلَیهِ فَیدَعُهُ

زرارة بن أعین (که از اصحاب امام باقر و امام صادق علیهما السلام است) می گوید: از امام صادق علیه السلام از حقّ مسلمان بر برادر مسلمانش پرسیدم و امام جواب نداند. زراره می گوید: وقتی خواستم از ایشان خداحافظی کنم، عرض کردم: از شما سؤال کردم و شما جواب مرا نداید. امام فرمود: بیم آن داشتم که کافر شوید و امّا از مهمترین چیزهایی که خدا بر مخلوقاتش واجب فرموده سه چیز است: نسبت به دیگران منصف باشد به طوری که چیزی در حقّ برادر مؤمنش قائل نشود مگر آنچه را که برای خود می پسندد و در اموال با برادر مؤمنش مواسات داشته باشد و در همه حال به یاد خدا باشد که آن فقط ذکر سبحان اللَّه والحمدللَّه (ذکر زبانی) نیست، بلکه وقتی گناه پیش آمد به یاد خدا باشد.

1. وسائل الشیعه، ج 8، ص 415.

قالَ الامام الصَّادِقُ علیه السلام لِبَعْضِ النَّاسِ: «إنْ أرَدْتَ أنْ یخْتِمَ بِخَیرٍ عَمَلُک حَتَّی تُقْبَضَ وَ أنْتَ فِی أفْضَلِ الأعْمَالِ فَعَظِّمْ لِلَّهِ حَقَّهُ أنْ تَبْذُلَ نَعْمَائَهُ فِی مَعَاصِیهِ وَ أنْ تَغْتَرَّ بِحِلْمِهِ عَنْک وَ أکرِمْ کلَّ مَنْ وَجَدْتَهُ یذْکرُ مِنَّا أوْ ینْتَحِلَّ مَوَدَّتَنَا».

امام صادق علیه السلام می فرماید: اگر اراده کرده ای که عاقبت به خیر شوی و قبض روح تو در بهترین حالات باشد، حقّ خداوند را بزرگ بشمار به این که از نعمت های خدا در معصیت او استفاده نکن و (اگر گناه کردی و خدا تو را عذاب نکرد) مغرور به حلم خدا نباش و گرامی بدار هر کس را که از ما اهل بیت سخن می گوید و موّدت ما را پذیرفته است.

1. میزان الحکمه، ح 4621.

حَدَّثَنِی أَبِی عَنْ أَبِیهِ علیهما السلام أَنَّ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الکوفَةِ کتَبَ إِلَی الحُسَینِ بْنِ عَلِی علیهما السلام: یا سَیدِی أَخْبِرْنِی بِخَیرِ الدُّنْیا وَ الآخِرَةِ. فَکتَبَ علیه السلام: بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیمِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ مَنْ طَلَبَ رِضَی اللّهِ بِسَخَطِ النَّاسِ کفَاهُ اللّهُ أمُورَ النَّاسِ وَ مَنْ طَلَبَ رِضَی النَّاسِ بِسَخَطِ اللّهِ وَکلَهُ اللّهُ إِلَی النَّاسِ، وَ السَّلَام

پدرم از پدرش روایت کرد که مردی از اهل کوفه خدمت امام حسین علیه السلام نامه نوشته و عرض کرد: ای آقا و سرورم، برنامه ای به من بدهید که خیر دنیا و آخرت در آن جمع باشد. امام علیه السلام (جواب کوتاه و پرمعنایی) برای او نوشتند: به نام خداوند بخشنده بخشایشگر، کسی که رضایت خدا را بر ناراحتی مردم ترجیح دهد، خداوند قلب های مردم را به سوی او جلب خواهد کرد و کسی که رضایت مردم را بر خشنودی خدا ترجیح دهد، خداوند او را به مردم وا می گذارد.

1. بحار الأنوار، ج 75، ص 126.

قَالَ الإمامُ الصَّادِقُ علیه السلام: أبْلِغَ مَوَالِینَا السَّلَامَ وَ أوْصِهِمْ بِتَقْوَی اللَّهِ العَظِیمِ وَ أنْ یعُودَ غَنِیهُمْ عَلَی فَقِیرِهِمْ وَقَوِیهُمْ عَلَی ضَعِیفِهِمْ وَ أنْ یشْهَدَ حَیهُمْ جَنَازَةَ مَیتِهِمْ وَ أنْ یتَلَاقُوا فِی بُیوتِهِمْ فَإنَّ فِی لِقَاءِ بَعْضِهِمْ بَعْضاً حَیاةُ أمْرِنَا

امام صادق علیه السلام (به یکی از شیعیانش) می فرماید: سلام مرا به دوستانم برسان و آنها را به تقوای الهی سفارش و وصیت کن و این که اغنیا به فکر فقیران باشند و قوی ها به ضعیفان کمک کنند و زنده ها به تشییع جنازه مرده ها بروند و احترام یکدیگر را حتّی از بعد از مرگ رعایت کنند و اینکه همدیگر را در خانه هایشان ملاقات کنند که در ملاقات بعضی با بعض دیگر زنده کردن مکتب اهل بیت علیهم السلام است.

1. وسائل الشیعه، ج 8، ص 410.