احادیث امام رضا (ع)

إِنَّ اَللَّهَ يُبْغِضُ اَلْقِيلَ وَ اَلْقَالَ وَ إِضَاعَةَ اَلْمَالِ وَ كَثْرَةَ اَلسُّؤَالِ.

بی شک خداوند بگو و مگو و تباه کردن دارایی و خواهش بسیار را دشمن می دارد.

لاَ يَتِمُّ عَقْلُ اِمْرِئٍ مُسْلِمٍ حَتَّى تَكُونَ فِيهِ عَشْرُ خِصَالٍ اَلْخَيْرُ مِنْهُ مَأْمُولٌ وَ اَلشَّرُّ مِنْهُ مَأْمُونٌ يَسْتَكْثِرُ قَلِيلَ اَلْخَيْرِ مِنْ غَيْرِهِ وَ يَسْتَقِلُّ كَثِيرَ اَلْخَيْرِ مِنْ نَفْسِهِ لاَ يَسْأَمُ مِنْ طَلَبِ اَلْحَوَائِجِ إِلَيْهِ وَ لاَ يَمَلُّ مِنْ طَلَبِ اَلْعِلْمِ طُولَ دَهْرِهِ اَلْفَقْرُ فِي اَللَّهِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنَ اَلْغِنَى وَ اَلذُّلُّ فِي اَللَّهِ أَحَبُّ إِلَيْهِ مِنَ اَلْعِزِّ فِي عَدُوِّهِ وَ اَلْخُمُولُ أَشْهَى إِلَيْهِ مِنَ اَلشُّهْرَةِ ثُمَّ قَالَ ع اَلْعَاشِرَةُ وَ مَا اَلْعَاشِرَةُ قِيلَ لَهُ مَا هِيَ قَالَ ع لاَ يَرَى أَحَداً…

خرد مرد مسلمان کامل نشود تا آنگاه که ده ویژگی در او باشد: به نیکی او امید رود و از بدی او آسودگی باشد و نیکی اندک دیگری را بسیار شمارد و نیکی بسیار خویش را ناچیز داند، از نیاز خواهی دیگران از او دلگیر نمی شود و از علم جویی در طول عمرش دلخسته نمی شود و تهیدستی در راه خدا را بیشتر از توانگری دوست می دارد و خواری در راه خدا را از بزرگمندی در نزد دشمن خدا خوشتر دارد. و گمنامی برای او رغبت انگیزتر از بلندآوازگی است. سپس امام فرمود، دهمی و چه دهمی؟ از امام علیه السلام پرسیده شد: آن چیست؟ امام علیه السلام فرمود: کسی را نبیند مگر آن که گوید: او از من بهتر و پارساتر است، به راستی جز این نباشد که مردم دو گونه اند: مردی بهتر و پارساتر از او و مردی بدتر و فرومایه تر از او. پس آن هنگام که بدتر و فرومایه…

وَ سَأَلَهُ رَجُلٌ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ وَ مَنْ يَتَوَكَّلْ عَلَى اَللّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ َقَالَ ع اَلتَّوَكُّلُ دَرَجَاتٌ مِنْهَا أَنْ تَثِقَ بِهِ فِي أَمْرِكَ كُلِّهِ فِيمَا فَعَلَ بِكَ فَمَا فَعَلَ بِكَ كُنْتَ رَاضِياً وَ تَعْلَمَ أَنَّهُ لَمْ يَأْلُكَ خَيْراً وَ نَظَراً وَ تَعْلَمَ أَنَّ اَلْحُكْمَ فِي ذَلِكَ لَهُ فَتَتَوَكَّلَ عَلَيْهِ بِتَفْوِيضِ ذَلِكَ إِلَيْهِ وَ مِنْ ذَلِكَ اَلْإِيمَانُ بِغُيُوبِ اَللَّهِ اَلَّتِي لَمْ يُحِطْ عِلْمُكَ بِهَا فَوَكَلْتَ عِلْمَهَا إِلَيْهِ وَ إِلَى أُمَنَائِهِ عَلَيْهَا وَ وَثِقْتَ بِهِ فِيهَا وَ فِي غَيْرِهَا .

مردی از امام رضا علیه السلام در باره این سخن خداوند پرسید که: «و هر که بر خدا اعتماد کند او برای وی بس است». طلاق ، آیه 3 . امام علیه السلام فرمود: توکل را مراتبی باشد: یکی از مراتب این است که در همه کار خویش در آنچه با تو کند به او اطمینان کنی و هر کاری که انجام دهد خرسند باشی و بدانی که او در نیکی و رعایت حال تو کوتاهی نفرموده و بدانی که دستور دهی در این کار، از آن اوست، پس با وانهادن همه کارهایت به خداوند، به وی توکل نمایی و یکی دیگر از مراتب این باشد که به امور غیبی خداوند که دانش تو آن امور را در برنگیرد باور داشته باشی، پس آگاهی از امور غیبی را به خداوند و امنا او وانهی و به خداوند در آن و در غیر آن اعتماد داشته باشی.

وَ سَأَلَهُ أَحْمَدُ بْنُ نَجْمٍ عَنِ اَلْعُجْبِ اَلَّذِي يُفْسِدُ اَلْعَمَلَ فَقَالَ ع اَلْعُجْبُ دَرَجَاتٌ مِنْهَا أَنْ يُزَيَّنَ لِلْعَبْدِ سُوءُ عَمَلِهِ فَيَرَاهُ حَسَناً فَيُعْجِبُهُ وَ يَحْسَبُ أَنَّهُ يُحْسِنُ صُنْعاً وَ مِنْهَا أَنْ يُؤْمِنَ اَلْعَبْدُ بِرَبِّهِ فَيَمُنُّ عَلَى اَللَّهِ وَ لِلَّهِ اَلْمِنَّةُ عَلَيْهِ فِيهِ .

احمد بن نجم از امام علیه السلام در باره خود بزرگ بینی تباه کننده کردار پرسید. امام علیه السلام فرمود: خود بزرگ بینی را مراتبی باشد: از آن مراتب این است که زشت کرداری بنده را در نگاهش آراسته می کند، پس کردارش را نیکو می پندارد و کردارش را بزرگ می شمارد و گمان می کند که کار نیکویی کرده است و از دیگر مراتب این است که بنده به پروردگارش ایمان آورد، پس آنگاه بر خدا منت نهد و حال آن که در این مورد منت نهادن از آن خداست.

قُلْتُ لِأَبِي اَلْحَسَنِ اَلرِّضَا ع يُونُسُ بْنُ عَبْدِ اَلرَّحْمَنِ يَزْعُمُ أَنَّ اَلْمَعْرِفَةَ إِنَّمَا هِيَ اِكْتِسَابٌ قَالَ ع لاَ مَا أَصَابَ إِنَّ اَللَّهَ يُعْطِي مَنْ يَشَاءُ فَمِنْهُمْ مَنْ يَجْعَلُهُ مُسْتَقَرّاً فِيهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَجْعَلُهُ مُسْتَوْدَعاً عِنْدَهُ فَأَمَّا اَلْمُسْتَقَرُّ فَالَّذِي لاَ يَسْلُبُ اَللَّهُ ذَلِكَ أَبَداً وَ أَمَّا اَلْمُسْتَوْدَعُ فَالَّذِي يُعْطَاهُ اَلرَّجُلُ ثُمَّ يُسْلَبُهُ إِيَّاهُ .

فضل گفت: به حضرت ابو الحسن رضا علیه السلام عرض کردم: یونس بن عبد الرحمن گمان می کند که معرفت اکتسابی است. امام علیه السلام فرمود: نه، به خطا رفته است، به درستی که خداوند به هر که خواهد معرفت را بدهد، از آنان کسانی باشند که خداوند معرفت را در ایشان پابرجا داشته و کسانی دیگر باشند که خداوند معرفت را در ایشان به امانت سپرده است. اما معرفت پابرجا آن است که خداوند هیچ گاه آن را باز نستاند و اما معرفت به امانت سپرده شده آن است که به مرد داده شود سپس از او ستانده شود.

سَأَلْتُ اَلرِّضَا ع عَنِ اَلْمَعْرِفَةِ هَلْ لِلْعِبَادِ فِيهَا صُنْعٌ قَالَ ع لاَ قُلْتُ لَهُمْ فِيهَا أَجْرٌ قَالَ ع نَعَمْ تَطَوَّلَ عَلَيْهِمْ بِالْمَعْرِفَةِ وَ تَطَوَّلَ عَلَيْهِمْ بِالصَّوَابِ .

صفوان بن یحیی گفت: از امام رضا علیه السلام پرسیدم که آیا بندگان در معرفت دخالتی دارند؟ امام علیه السلام فرمود: نه، عرض کردم: آیا در آن پاداشی دارند؟ امام علیه السلام فرمود: آری. خداوند با فضل و بزرگی خویش به آنان معرفت داده و با فضل بزرگی اش به آنان درستی دهد.

سَأَلْتُ اَلرِّضَا ع عَنْ أَفَاعِيلِ اَلْعِبَادِ مَخْلُوقَةٌ هِيَ أَمْ غَيْرُ مَخْلُوقَةٍ قَالَ ع هِيَ وَ اَللَّهِ مَخْلُوقَةٌ أَرَادَ خَلْقَ تَقْدِيرٍ لاَ خَلْقَ تَكْوِينٍ ثُمَّ قَالَ ع إِنَّ اَلْإِيمَانَ أَفْضَلُ مِنَ اَلْإِسْلاَمِ بِدَرَجَةٍ وَ اَلتَّقْوَى أَفْضَلُ مِنَ اَلْإِيمَانِ بِدَرَجَةٍ وَ لَمْ يُعْطَ بَنُو آدَمَ أَفْضَلَ مِنَ اَلْيَقِينِ .

فضیل بن یسار گفت: از امام رضا علیه السلام پرسیدم که آیا کارهای بندگان آفریده باشد یا ناآفریده؟ امام علیه السلام فرمود: به خدا سوگند که کارها آفریده شده است-آفرینش به تقدیر را قصد فرمود نه آفرینش به تکوین را-آنگاه امام علیه السلام فرمود: همانا ایمان یک مرتبه از اسلام بالاتر است و پارسایی یک مرتبه را ایمان بالاتر است و به آدمیزاده چیزی برتر از یقین بخشیده نشده است.

وَ سُئِلَ عَنْ خِيَارِ اَلْعِبَادِ فَقَالَ ع اَلَّذِينَ إِذَا أَحْسَنُوا اِسْتَبْشَرُوا وَ إِذَا أَسَاءُوا اِسْتَغْفَرُوا وَ إِذَا أُعْطُوا شَكَرُوا وَ إِذَا اُبْتُلُوا صَبَرُوا وَ إِذَا غَضِبُوا عَفَوْا .

از امام رضا علیه السلام در باره بهترین بندگان پرسیده شد. امام علیه السلام فرمود: کسانی که چون نیکی کنند شادمان گردند و آن هنگام که بدی کنند از خدا آمرزش جویند و آنگاه که به آنان چیزی بخشیده شود سپاس گزار باشند و چون دچار بلایی شوند صبر پیشه دارند و آنگاه که خشم گیرند گذشت کنند.

وَ سُئِلَ ع عَنْ حَدِّ اَلتَّوَكُّلِ فَقَالَ ع أَنْ لاَ تَخَافَ أَحَداً إِلاَّ اَللَّهَ .

از امام رضا علیه السلام در باره اندازه توکل پرسیدند. امام علیه السلام فرمود: از کسی جز خداوند بیمناک نباشد.

مِنَ اَلسُّنَّةِ إِطْعَامُ اَلطَّعَامِ عِنْدَ اَلتَّزْوِيجِ.

هنگام ازدواج، مهمانی دادن به غذا از سنت است.

اَلْإِيمَانُ أَرْبَعَةُ أَرْكَانٍ اَلتَّوَكُّلُ عَلَى اَللَّهِ وَ اَلرِّضَا بِقَضَاءِ اَللَّهِ وَ اَلتَّسْلِيمُ لِأَمْرِ اَللَّهِ وَ اَلتَّفْوِيضُ إِلَى اَللَّهِ قَالَ اَلْعَبْدُ اَلصَّالِحُ وَ أُفَوِّضُ أَمْرِي إِلَى اَللّهِ فَوَقاهُ اَللّهُ سَيِّئاتِ ما مَكَرُوا

ایمان چهار ستون و پایه است: توکل بر خدا و خشنودی به قضای الهی و مطیع فرمان خدا شدن و وانهادن همه کارها به خدا. آن بنده درستکار گفت: «و کارم را به خدا می سپارم؛ خداست که به حال بندگان خود بیناست پس خدا او را از عواقب سو آنچه نیرنگ می کردند، حمایت فرمود». مومن غافر ، آیه 44 و 45 .

صِلْ رَحِمَكَ وَ لَوْ بِشَرْبَةٍ مِنْ مَاءٍ وَ أَفْضَلُ مَا تُوصَلُ بِهِ اَلرَّحِمُ كَفُّ اَلْأَذَى عَنْهَا وَ قَالَ فِي كِتَابِ اَللَّهِ لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ اَلْأَذى

با خویشاوند پیوندداری کنید، هر چند با جرعه ای آب باشد و بهترین پیوند داری با خویشاوند خودداری از آزار رسانی به اوست. و خداوند در کتاب خویش فرمود: «صدقه های خود را با منت و آزار باطل مکنید». بقره ، آیه 264 .