قَالَ لَهُ رَجُلٌ أَوْصِنِي قَالَ ع وَ تَقْبَلُ قَالَ نَعَمْ قَالَ تَوَسَّدِ اَلصَّبْرَ وَ اِعْتَنِقِ اَلْفَقْرَ وَ اِرْفَضِ اَلشَّهَوَاتِ وَ خَالِفِ اَلْهَوَى وَ اِعْلَمْ أَنَّكَ لَنْ تَخْلُوَ مِنْ عَيْنِ اَللَّهِ فَانْظُرْ كَيْفَ تَكُونُ .
سخنانی کوتاه از امام جواد علیه السلام در همین زمینه ها(اخلاق و حکمت و غیره) -1-مردی به آن حضرت گفت: مرا اندرز و سفارش فرما. فرمود: آیا تو اندرز می پذیری؟ گفت: آری آنگاه امام جواد علیه السلام فرمود: صبر را بالش خود ساز و با فقر دست به گردن شو و شهوت ها را دور ساز و با هوای نفس مخالفت ورز و بدان که همواره در دیدرس خدایی، پس ببین چگونه باید باشی.
أَوْحَى اَللَّهُ إِلَى بَعْضِ اَلْأَنْبِيَاءِ أَمَّا زُهْدُكَ فِي اَلدُّنْيَا فَتُعَجِّلُكَ اَلرَّاحَةُ وَ أَمَّا اِنْقِطَاعُكَ إِلَيَّ فَيُعَزِّزُكَ بِي وَ لَكِنْ هَلْ عَادَيْتَ لِي عَدُوّاً وَ وَالَيْتَ لِي وَلِيّاً.
خداوند به یکی از پیامبران وحی کرد: اما بی رغبتی تو به دنیا راحتی تو را به زودی فراهم آورد و اما روی کردنت به من تو را شکست ناپذیر سازد، ولی آیا با دشمن من دشمنی کرده و با دوستم دوستی نموده ای؟
وَ رُوِيَ أَنَّهُ حُمِلَ لَهُ حِمْلُ بَزٍّ لَهُ قِيمَةٌ كَثِيرَةٌ فَسُلَّ فِي اَلطَّرِيقِ فَكَتَبَ إِلَيْهِ اَلَّذِي حَمَلَهُ يُعَرِّفُهُ اَلْخَبَرَ فَوَقَّعَ بِخَطِّهِ إِنَّ أَنْفُسَنَا وَ أَمْوَالَنَا مِنْ مَوَاهِبِ اَللَّهِ اَلْهَنِيئَةِ وَ عَوَارِيهِ اَلْمُسْتَوْدَعَةِ يُمَتِّعُ بِمَا مَتَّعَ مِنْهَا فِي سُرُورٍ وَ غِبْطَةٍ وَ يَأْخُذُ مَا أَخَذَ مِنْهَا فِي أَجْرٍ وَ حِسْبَةٍ فَمَنْ غَلَبَ جَزَعُهُ عَلَى صَبْرِهِ حَبِطَ أَجْرُهُ وَ نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ ذَلِكَ .
روایت شده است که یک بار پارچه های گران قیمت امام جواد علیه السلام را هنگام آوردن به خدمتش در راه ربودند. مامور حمل بار طی نامه ای جریان را برای حضرت نوشت امام جواد علیه السلام به خط مبارک خویش چنین مرقوم فرمودند: جان و مال ما از مواهب گوارای خداوند و رعایت و سپرده اوست تا آنجا که امکان بهره مندی از آن را داریم مایه شادی و خوشی است و آنچه از آن ببرند برای ما اجر و ثواب در بر دارد؛ پس هر که بیتابی اش بر صبرش چیره آید اجرش تباه گردد و از آن به خدا پناه می بریم.
مَنْ شَهِدَ أَمْراً فَكَرِهَهُ كَانَ كَمَنْ غَابَ عَنْهُ وَ مَنْ غَابَ عَنْ أَمْرٍ فَرَضِيَهُ كَانَ كَمَنْ شَهِدَهُ.
هر کس در کاری حضور داشته باشد ولی آن را ناپسند دارد مانند کسی است که در آن کار حضور نداشته است و هر کس در کاری حضور نداشته باشد ولی به آن کار رضایت دهد مانند کسی است که خود در آن کار حضور و شرکت نموده است.
مَنْ أَصْغَى إِلَى نَاطِقٍ فَقَدْ عَبَدَهُ فَإِنْ كَانَ اَلنَّاطِقُ عَنِ اَللَّهِ فَقَدْ عَبَدَ اَللَّهَ وَ إِنْ كَانَ اَلنَّاطِقُ يَنْطِقُ عَنْ لِسَانِ إِبْلِيسَ فَقَدْ عَبَدَ إِبْلِيسَ .
هر کس به گوینده ای گوش سپارد در حقیقت او را پرستیده، اگر آن گوینده از خدا گوید پس خدا را پرستیده و اگر از شیطان گوید پس شیطان را پرستیده است.
سَأَلْتُهُ عَنِ اَلصَّمَدِ فَقَالَ ع اَلَّذِي لاَ سُرَّةَ لَهُ قُلْتُ فَإِنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّهُ اَلَّذِي لاَ جَوْفَ لَهُ فَقَالَ ع كُلُّ ذِي جَوْفٍ لَهُ سُرَّةٌ .
داود بن قاسم گفت: معنی صمد را از آن حضرت جویا شدم. امام جواد علیه السلام فرمود: صمد آن را گویند که ناف ندارد. گفتم دیگران می گویند: آن است که درون تهی نباشد. فرمود: هر درون تهی دارای ناف است.
فَقَالَ لَهُ أَبُو هَاشِمٍ اَلْجَعْفَرِيُّ فِي يَوْمٍ تَزَوَّجَ أُمَّ اَلْفَضْلِ اِبْنَةَ اَلْمَأْمُونِ يَا مَوْلاَيَ لَقَدْ عَظُمَتْ عَلَيْنَا بَرَكَةُ هَذَا اَلْيَوْمِ فَقَالَ ع يَا أَبَا هَاشِمٍ عَظُمَتْ بَرَكَاتُ اَللَّهِ عَلَيْنَا فِيهِ قُلْتُ نَعَمْ يَا مَوْلاَيَ فَمَا أَقُولُ فِي اَلْيَوْمِ فَقَالَ قُلْ فِيهِ خَيْراً فَإِنَّهُ يُصِيبُكَ قُلْتُ يَا مَوْلاَيَ أَفْعَلُ هَذَا وَ لاَ أُخَالِفُهُ قَالَ ع إِذاً تُرْشَدُ وَ لاَ تَرَى إِلاَّ خَيْراً .
ابو هاشم جعفری گوید: در روزی که امام جواد علیه السلام، ام الفضل دختر مامون را به همسری گرفت، عرض کردم: ای مولای من، خیر و برکت امروز بر ما بزرگ بود. فرمود: ای ابو هاشم در واقع برکات خدا امروز بر ما بزرگ بود. گفتم: آری مولای من، پس امروز چه گویم؟ فرمود: خیر بگو تا خیر نصیبت گردد. گفتم: مولای من، من چنین کنم و بر خلاف این انجام ندهم. فرمود: در این صورت درست می روی و جز خیر نمی بینی.
وَ كَتَبَ إِلَى بَعْضِ أَوْلِيَائِهِ أَمَّا هَذِهِ اَلدُّنْيَا فَإِنَّا فِيهَا مُغْتَرِفُونَ وَ لَكِنْ مَنْ كَانَ هَوَاهُ هَوَى صَاحِبِهِ وَ دَانَ بِدِينِهِ فَهُوَ مَعَهُ حَيْثُ كَانَ وَ اَلْآخِرَةُ هِيَ دَارُ اَلْقَرَارِ .
امام جواد علیه السلام به یکی از دوستدارانش چنین نوشت: اما، این دنیاست که ما نیز از آن بهره مند هستیم، ولی هر که مورد دلخواه او همان دلخواه دوستش باشد و به مسلک و فکر او نزدیک گردد پس همواره با اوست. و آخرت اقامتگاه دایمی است.
تَأْخِيرُ اَلتَّوْبَةِ اِغْتِرَارٌ وَ طُولُ اَلتَّسْوِيفِ حَيْرَةٌ وَ اَلاِعْتِلاَلُ عَلَى اَللَّهِ هَلَكَةٌ وَ اَلْإِصْرَارُ عَلَى اَلذَّنْبِ أَمْنٌ لِمَكْرِ اَللَّهِ فَلا يَأْمَنُ مَكْرَ اَللّهِ إِلاَّ اَلْقَوْمُ اَلْخاسِرُونَ
تاخیر در توبه، خود را فریب دادن است و امروز و فردا کردن زیاد، باعث سرگردانی است و پیامد عذرتراشی برای خدا، هلاکت است و پافشاری بر گناه در اثر آسوده خاطر بودن از مکر خداست«و از مکر خدا آسوده خاطر نباشد مگر کسانی که زیانکارند». سوره اعراف ، آیه 99 .
أَنَّ جَمَّالاً حَمَلَهُ مِنَ اَلْمَدِينَةِ إِلَى اَلْكُوفَةِ فَكَلَّمَهُ فِي صِلَتِهِ وَ قَدْ كَانَ أَبُو جَعْفَرٍ ع وَصَلَهُ بِأَرْبَعِمِائَةِ دِينَارٍ فَقَالَ ع سُبْحَانَ اَللَّهِ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّهُ لاَ يَنْقَطِعُ اَلْمَزِيدُ مِنَ اَللَّهِ حَتَّى يَنْقَطِعَ اَلشُّكْرُ مِنَ اَلْعِبَادِ .
روایت شده که ساربانی امام جواد علیه السلام را از مدینه به کوفه آورد و با اینکه حضرت چهار صد دینار به وی پرداخته بود باز هم برای گرفتن انعام چانه می زد، امام علیه السلام فرمود: سبحان الله مگر نمی دانی افزونی نعمت از طرف خدا قطع نشود مگر آنکه شکرگزاری بندگان قطع گردد؟
إِظْهَارُ اَلشَّيْ ءِ قَبْلَ أَنْ يُسْتَحْكَمَ مَفْسَدَةٌ لَهُ.
اظهار چیزی قبل از آنکه محکم و قطعی گردد باعث تباهی آن است.
اَلْمُؤْمِنُ يَحْتَاجُ إِلَى تَوْفِيقٍ مِنَ اَللَّهِ وَ وَاعِظٍ مِنْ نَفْسِهِ وَ قَبُولٍ مِمَّنْ يَنْصَحُهُ.
مومن به سه خصلت محتاج است: توفیق از جانب خدا، واعظی از درون خود و پذیرش نصیحت از هر کس که او را نصیحت نماید.
