جستجوی «عقل»

لَيْسَ لِمَلُولٍ صَدِيقٌ وَ لاَ لِحَسُودٍ غِنًى وَ كَثْرَةُ اَلنَّظَرِ فِي اَلْحِكْمَةِ تَلْقَحُ اَلْعَقْلَ.

زودرنج را دوستی و حسود را بی نیازی نباشد و بسیار توجه نمودن به حکمت، خرد را بارور کند.

عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : لِكُلِّ شَيْءٍ حِيلَةٌ وَ حِيلَةُ اَلْإِخْوَانِ اَلنَّقْلُ لاَ يَنْبَغِي لِلْمُؤْمِنِ أَنْ يَجْلِسَ إِلاَّ حَيْثُ يَنْتَهِي بِهِ اَلْجُلُوسُ فَإِنَّ تَخَطِّي أَعْنَاقِ اَلرِّجَالِ سَخَافَةٌ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:برای هر چیز چاره ای است، و چارۀ برادران جا دادن به آنها در مجلس است، مؤمن وقتی وارد مجلسی شد باید در انتهای آن بنشیند، و اگر از روی گردنهای مردان عبور کند نشانۀ بی عقلی اوست.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ لُقْمَانُ لاِبْنِهِ يَا بُنَيَّ تَوَاضَعْ لِلْحَقِّ تَكُنْ أَعْقَلَ اَلنَّاسِ فَإِنَّ اَلْكَيِّسَ لَدَى اَلْحَقِّ أَسِيرٌ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:لقمان به فرزندش گفت:ای پسرکم، در برابر حق متواضع باش تا خردمندترین مردم باشی، زیرا شخص با هوش و زیرک در نزد حق اسیر است.

«کمالُ الادب وَ الْمُروءَةِ سَبْعُ خِصالٍ: اَلْعَقلُ وَ الْحِلْمُ وَ الصَّبْرُ وَ الرِّفْقُ وَ الصَّمْتُ وَ حُسْنُ الْخُلْقِ وَ الْمُداراةُ؛»

«کمال ادب و مروت، در هفت چیز است: خردمندی، بردباری، شکیبایی، ملایمت، خاموشی، نیکخویی، و مدارا.»

لَا جَمَالَ أَزْینُ مِنَ الْعَقْلِ وَ لَاسَوْأَةَ أَسْوَأُ مِنَ الْکذِبِ

هیچ زیبایی آراسته تر از عقل و خرد نیست، هیچ زشتی بدتر از دروغ نیست،

إنَّ لُقمانَ علیه السلام قالَ لاِبنِهِ: تَواضَع لِلحَقِّ تَکن أعقَلَ النّاسِ، وإنَّ الکیسَ لَدَی الحَقِّ یسیرٌ؛

لقمان به پسرش گفت: در برابر حق، فروتن باش تا عاقل ترینِ مردم باشی. زیرک و باهوش، در برابر حق، آرام است.

تَصَدَّقوا عَلی اُولِی العُقولِ الزَّمِنَةِ وَالأَلبابِ الحائِرَةِ بِالعُلومِ الَّتی هِی أفضَلُ صَدَقاتِکم

به صاحبان عقل های بیمار و خِرَدهای سرگردان، علوم را صدقه دهید که بالاترین صدقه شما همین است.

المَعذِرَةُ بُرهانُ العَقلِ

عذرخواهی، دلیل خردمندی است.

أَفْضَلُ مَا مَنَّ اَللَّهُ سُبْحَانَهُ بِهِ عَلَى عِبَادِهِ عِلْمٌ وَ عَقْلٌ وَ مُلْكٌ وَ عَدْل

برترین چیزی که خداوند به بندگان خود بخشیده، دانش، خرد، دارایی و دادگری است.

وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ إِنَّ لِلَّهِ عِبَادا كَسَرَتْ قُلُوبَهُمْ خَشْيَةٌ فَأَسْكَتَهُمْ عَنِ اَلنُّطْقِ وَ إِنَّهُمْ لَفُصَحَاءُ عُقَلاَءُ اَلِبَّاءُ نُبَلاَءُ يَسْتَبِقُونَ إِلَيْهِ بِالْأَعْمَالِ اَلزَّكِيَّةِ لاَ يَسْتَكْثِرُونَ لَهُ اَلْكَثِيرَ وَ لاَ يَرْضَوْنَ لَهُ بِالْقَلِيلِ يَرَوْنَ فِي أَنْفُسِهِمْ أَنَّهُمْ شِرَارٌ وَ أَنَّهُمْ أَكْيَاسٌ أَبْرَارٌ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:خداوند متعال بندگانی دارد که از خوف الهی قلبهایشان شکسته، و آنان را از سخن گفتن باز داشته، در حالی که آنها دانشمندانی خوش سخن و عقلایی کامل العقل هستند، و به وسیلۀ اعمال نیک خود بسوی خدا از یک دیگر پیشی می گیرند، عملشان را زیاد نمی دانند، و به کم راضی نمی شوند، خودشان را شرور می دانند در حالی که آنها با هوشانی نیکوکارند.

عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَرْوَانَ قَالَ : سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ هَلْ يَسْتَوِي اَلَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَ اَلَّذِينَ لاٰ يَعْلَمُونَ إِنَّمٰا يَتَذَكَّرُ أُولُوا اَلْأَلْبٰابِ : قَالَ نَحْنُ اَلَّذِينَ نَعْلَمُ وَ عَدُوُّنَا اَلَّذِي لاَ يَعْلَمُ وَ شِيعَتُنَا أُولُو اَلْأَلْبَابِ .

محمد بن مروان می گوید:از امام صادق علیه السّلام در مورد قول خدای متعال پرسیدم آیا دانشمندان با غیر دانشمندان برابرند، این را فقط صاحبان خرد می فهمند فرمود:ما آن کسانی هستیم که علم داریم و دشمنان ما کسانی هستند که غیر عالمند، و شیعیان ما صاحبان خرد و عقلند.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : طَلَبَةُ اَلْعِلْمِ ثَلاَثَةٌ فَاعْرِفُوهُمْ بِأَعْيَانِهِمْ وَ صِفَاتِهِمْ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلْجَهْلِ وَ اَلْمِرَاءِ وَ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلاِسْتِطَالَةِ وَ اَلْخَتْلِ وَ صِنْفٌ يَطْلُبُهُ لِلْفِقْهِ وَ اَلْعَقْلِ فَصَاحِبُ اَلْجَهْلِ وَ اَلْمِرَاءِ مُؤْذٍ مُمَارٍ مُتَعَرِّضٌ لِلْمَقَالِ فِي أَنْدِيَةِ اَلرِّجَالِ بِتَذَاكُرِ اَلْعِلْمِ وَ صِفَةِ اَلْحِلْمِ قَدْ تَسَرْبَلَ بِالْخُشُوعِ وَ تَخَلَّى مِنَ اَلْوَرَعِ فَدَقَّ اَللَّهُ خَيْشُومَهُ وَ قَطَعَ مِنْهُ حَيْزُومَهُ وَ صَاحِبُ اَلاِسْتِطَالَةِ وَ اَلْخَتْلِ ذُو خِبٍّ وَ مَلَقٍ…

امام صادق علیه السّلام فرمود:دانشجویان سه دسته اند؛ آنان را با نشانه ها و صفاتشان بشناسید: دسته ای دانش را برای حربۀ نادانی و جدال می جویند، و دسته ای برای برتری جستن و فریفتن آن را می آموزند، و دسته ای برای خودورزیدن و فهمیدن یاد گیرند، یار نادانی و ستیزه، مردم آزار و ستیزه گر است، و در مجالس مردان به سخنگوئی متوسل می شود، از علم یاد می کند و حلم را می ستاید، به فروتنی تظاهر می کند ولی از پرهیزگاری تهی است، خدا بینیش را کوبیده و کمرش را جدا کرده. و یار برتری جستن و فریفتن، نیرنگ باز و چاپلوس است، و بر همگنان خود گردن فرازی کند، و برای ثروتمندان پست تر از خود کوچکی نماید، شیرینیهای آنان را بخورد و دین خود را بشکند، بنا بر این خدا چشمش را کور گردانیده و اثرش را از میان آثار علماء قطع نمود. و…