جستجوی «عقل»

اَلتَّوَاضُعُ رَأْسُ اَلْعَقْلِ وَ اَلتَّكَبُّرُ رَأْسُ اَلْجَهْل

فروتنی، سر خرد است و تکبّر، سر نادانی.

اَلْوَقَارُ حِلْيَةُ اَلْعَقْل

سنگینی، آرایش خرد است.

اَلسَّكِينَةُ عُنْوَانُ اَلْعَقْل

آرامش، نشانۀ خرد است.

يُسْتَدَلُّ عَلَى عَقْلِ اَلرَّجُلِ بِكَثْرَةِ وَقَارِهِ وَ حُسْنِ اِحْتِمَالِهِ وَ عَلَى كَرَمِ أَصْلِهِ بِحُسْنِ أَفْعَالِه

بر خرد مرد به سنگینی زیاد و مردمداری نیکویش دلیل آورده می شود و بر ارجمندی نژاد او به نیکوکاریش.

اَلْخُلْقُ اَلْمَحْمُودُ مِنْ ثِمَارِ اَلْعَقْل

خلق پسندیده از ثمرات خرد است.

ضَلاَلُ اَلْعَقْلِ أَشَدُّ ضَلَّةٍ وَ ذِلَّةُ اَلْجَهْلِ أَعْظَمُ ذِلَّة

گمراهی خرد، بدترین گمراهیهاست و پستی نادانی، بزرگترین پستیهاست.

مَنْ لَمْ يَمْلِكْ شَهْوَتَهُ لَمْ يَمْلِكْ عَقْلَه

هر کس صاحب اختیار شهوت خود نباشد، صاحب اختیار خرد خود نیز نخواهد بود.

قال ع في من ذمّه:قد خرقت الشّهوات عقله و أماتت قلبه و ولّهت عليها نفسه.

حضرت در برابر کسی که او را نکوهش کرده بود فرمود:شهوتها، خرد او را دریده؛ و دل او را میرانده؛ و نفسش او را شیفته کرده است.

قَرِينُ اَلشَّهْوَةِ مَرِيضُ اَلنَّفْسِ مَعْلُولُ اَلْعَقْل

نفس شهوتران بیمار و خرد او ناتوان است.

رِضَاكَ عَنْ نَفْسِكَ مِنْ فَسَادِ عَقْلِك

خودپسندی از تباهی خرد توست.

رِضَا اَلْمَرْءِ عَنْ نَفْسِهِ بُرْهَانُ سَخَافَةِ عَقْلِه

خودپسندی مرد، نشانۀ پستی و کوچکی خرد اوست.

إِذَا زَادَ عُجْبُكَ بِمَا أَنْتَ فِيهِ مِنْ سُلْطَانِكَ فَحَدَثَتْ لَكَ أُبَّهَةٌ أَوْ مَخِيلَةٌ فَانْظُرْ إِلَى عِظَمِ مُلْكِ اَللَّهِ وَ قُدْرَتِهِ مِمَّا لاَ تَقْدِرُ عَلَيْهِ مِنْ نَفْسِكَ فَإِنَّ ذَلِكَ يُلَيِّنُ مِنْ جَمَاحِكَ مِنْ جَنَاحِكَ وَ يَكُفُّ عَنْ غَرْبِكَ وَ يَفِيءُ إِلَيْكَ بِمَا عَزَبَ عَنْكَ مِنْ عَقْلِك

هر گاه خود بزرگ بینی تو بسیار شد به سبب آنچه از قدرت و توانایی در توست و برای تو تکبّر و نخوتی پدید آید، پس به عظمت پادشاهی و قدرت خداوند نگاه کن که بر آن قادر نیستی.این کار سرکشی تو را بالهای تو را آرام می کند و تیزی تو را کند می کند و آنچه از خرد تو با این حالت به دور افتاده به تو باز می گرداند.