احادیث درباره کار دنیا از امام صادق (ع)

عَنِ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اِتَّقُوا اَللَّهَ وَ قُوا أَنْفُسَكُمْ بِالاِسْتِغْنَاءِ عَنْ طَلَبِ اَلْحَوَائِجِ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ مَنْ خَضَعَ لِصَاحِبِ سُلْطَانٍ جَائِرٍ أَوْ لِمَنْ يُخَالِفُهُ فِي دِينِهِ طَلَبا لِمَا فِي يَدَيْهِ مِنْ دُنْيَاهُ أَخْمَلَهُ اَللَّهُ وَ مَقَّتَهُ عَلَيْهِ وَ وَكَلَهُ إِلَيْهِ فَإِنْ هُوَ غَلَبَ عَلَى شَيْءٍ مِنْ دُنْيَاهُ فَصَارَ إِلَيْهِ مِنْهُ شَيْءٌ نَزَعَ اَللَّهُ اَلْبَرَكَةَ مِنْهُ وَ لَمْ يُؤْجِرْهُ عَلَى شَيْءٍ يَنْفَعُهُ مِنْهُ فِي حَجٍّ وَ لاَ عِتْقٍ وَ لاَ بِرٍّ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:پرهیزگار باشید و خود را بی نیاز از طلب حاجتها نگاهدارید، و بدانید که هر کس برای سلطانی ستمگر یا برای کسی که در دین با او مخالف است برای طلب کردن آنچه دارد فروتنی نماید، خداوند او را گمنام کند و مورد غضبش قرار دهد و او را به خودش واگذارد، و اگر بر مقداری از دنیای سلطان غالب شود، و چیزی از آن به او برسد، خداوند برکت را از او سلب کند، و به او پاداشی در مقابل آنچه برای حج و آزاد کردن بنده و کار نیکش انفاق نموده ندهد.

عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : بَيْنَمَا رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَعَ أَصْحَابِهِ إِذَا سَجَدَ فَأَطَالَ اَلسُّجُودَ حَتَّى ظَنُّوا أَنَّهُ ... ثُمَّ رَفَعَ رَأْسَهُ فَقِيلَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ لَقَدْ أَطَلْتَ اَلسُّجُودَ حَتَّى ظَنَنَّا أَنَّكَ ... مِمَّا ذَاكَ فَقَالَ أَتَانِي جَبْرَئِيلُ مِنْ عِنْدِ اَللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَبَّكَ يُقْرِئُكَ اَلسَّلاَمَ وَ يَقُولُ لَكَ إِنِّي لَنْ أَسُوءَكَ فِيمَنْ وَالاَكَ مِنْ أُمَّتِكَ وَ لَنْ أَقْضِيَ عَلَى مُؤْمِنٍ قَضَاء سَاءَهُ أَوْ سَرَّهُ ذَلِكَ إِلاَّ وَ هُوَ خَيْرٌ لَهُ قَالَ…

امام صادق علیه السّلام فرمود:روزی رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله با اصحابش بودند زمانی که بسجده رفتند سجودشان طولانی شد به حدّی که گمان کردند ایشان...سپس سرشان را بلند کردند.از ایشان پرسیدند:ای رسول خدا سجده ات را طولانی نمودی به حدی که ما گمان کردیم که از دنیا رفته ای.فرمود:جبرئیل از نزد خداوند تبارک و تعالی نزد من آمد و گفت:ای محمد پروردگارت تو را سلام می رساند و به تو می فرماید، من هرگز در مورد بنده ای از امّتت که تو را دوست دارد ناراحتت نکردم، و بر مؤمنی امری را که ناراحتش کند یا خرسندش کند انجام ندادم مگر اینکه آن کار برای او خیر بود. رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:نه مالی نزد من بود که آن را صدقه دهم و نه بنده ای که او را آزاد سازم، سپس برای خدا به سجده افتادم و او را شکر کردم…

سَأَلَ رَجُلٌ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَجْرِ اَلْمُؤْمِنَيْنِ إِذَا اِلْتَقَيَا وَ اِعْتَنَقَا فَقَالَ لَهُ إِذَا اِعْتَنَقَا غَمَرَتْهُمَا اَلرَّحْمَةُ فَإِذَا اِلْتَزَمَا لاَ يُرِيدَانِ بِذَلِكَ إِلاَّ وَجْهَهُ وَ لاَ يُرِيدَانِ عَرَضا مِنْ أَعْرَاضِ اَلدُّنْيَا قِيلَ لَهُمَا مَغْفُورٌ لَكُمَا فَاسْتَأْنِفَا فَإِذَا أَقْبَلاَ عَلَى اَلْمُسَاءَلَةِ قَالَتِ اَلْمَلاَئِكَةُ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ تَنَحَّوْا عَنْهُمَا فَإِنَّ لَهُمَا سِرّا وَ قَدْ سَرَّ اَللَّهُ عَلَيْهِمَا قَالَ إِسْحَاقُ قُلْتُ لَهُ جُعِلْتُ فِدَاكَ فَلاَ يُكْتَبُ عَلَيْهِمَا لَفْظُهُمَا وَ قَدْ قَالَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ…

مردی از امام صادق علیه السّلام پرسید:پاداش دو نفر مؤمن که به هم برسند و با هم معانقه کنند چیست؟فرمود:هر گاه آنها با هم معانقه کنند رحمت فراگیرشان شود، و در صورتی که با این کار خود فقط رضای خدا را در نظر داشته باشند، و غرض دنیوی در بین نباشد، به آن دو گفته می شود:خداوند شما را رحمت کرد؛ عمل خود را از سر بگیرید، و هر گاه نزدیک هم آیند تا با هم گفتگو کنند، فرشتگان به همدیگر می گویند:از آنها دور شوید که گفتگوی سرّی دارند، و خداوند سرّ آنها را پنهان دارد. اسحاق گوید:به امام عرض کردم؛ فدایت شوم، آیا برای آنها چیزی نوشته نمی شود، در صورتی که خدای عزّ و جلّ فرموده: هر چه از زبان آنها بیرون شود دو فرشتۀ موکّل می نویسند؟راوی گوید:امام علیه السّلام آهی کشید و اشکش جاری شد، تا حدّی که محاسنش تر شد، و…

وَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَا مِنْ عَبْدٍ كَظَمَ غَيْظا إِلاَّ زَادَهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِ عِزّا فِي اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ وَ قَدْ قَالَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ اَلْكٰاظِمِينَ اَلْغَيْظَ وَ اَلْعٰافِينَ عَنِ اَلنّٰاسِ وَ اَللّٰهُ يُحِبُّ اَلْمُحْسِنِينَ : وَ آتَاهُ اَللَّهُ اَلْجَنَّةَ مَكَانَ غَيْظِهِ ذَلِكَ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:هیچ بنده ای خشمش را فرو نخورد، مگر اینکه خدای عزّ و جلّ در دنیا و آخرت عزّتش را زیاد گرداند، خداوند تبارک و تعالی فرمود: و فروخورندگان خشم و درگذرندگان از مردم، و خداوند نیکوکاران را دوست دارد و خداوند به جای خشمش به او بهشت دهد.

مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : ثَلاَثَةٌ مِنْ مَكَارِمِ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ أَنْ تَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَكَ وَ تَصِلَ مَنْ قَطَعَكَ وَ تَحْلُمَ إِذَا جُهِلَ عَلَيْكَ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:سه چیز از مکارم دنیا و آخرت است:از کسی که به تو ظلم کرد درگذری، با کسی که با تو قطع رابطه کرد رابطه برقرار کنی، اگر کسی نسبت به تو جهالتی کرد بردباری کنی.

عَنْ ثَابِتٍ مَوْلَى آلِ حَرِيزٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَقُولُ كَظْمُ اَلْغَيْظِ عَنِ اَلْعَدُوِّ فِي دَوْلَتِهِمْ تَقِيَّة حَزْمٌ لِمَنْ أَخَذَ بِهِ وَ تَحَرُّزٌ عَنِ اَلتَّعَرُّضِ لِلْبَلاَءِ فِي اَلدُّنْيَا وَ مُغَالَبَةُ اَلْأَعْدَاءِ فِي دَوْلَتِهِمْ وَ مُمَاظَّتُهُمْ فِي غَيْرِ تَقِيَّةٍ تَرْكُ أَمْرِ اَللَّهِ فَجَامِلُوا اَلنَّاسَ يَسْمَنْ ذَلِكَ لَكُمْ عِنْدَهُمْ وَ لاَ تَجْعَلُوهُمْ عَلَى رِقَابِكُمْ فَتُعَادُوهُمْ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:فرو خوردن خشم از دشمن در زمان دولت و اقتدار آنها تقیّه و احتیاطی است برای فرد دور اندیش، و جلوگیری از بلاست در دنیا، و مخاصمه نمودن با دشمن و دشنام دادن به آنها بدون تقیه؛ ترک نمودن دستور خداست، پس با مردم مدارا کنید تا عمل شما نزد آنان بزرگ و فربه شود، و کاری نکنید که آنها بواسطۀ دشمنی کردن شما با آنها بر گردن شما سوار شوند.

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ مَاتَ لاَ يُشْرِكُ بِاللَّهِ شَيْئا أَحْسَنَ أَوْ أَسَاءَ دَخَلَ اَلْجَنَّةَ .

امام صادق علیه السّلام از حضرت علی علیه السّلام نقل کند که:پیغمبر اکرم صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس از دنیا برود و شرک به خدا نورزیده باشد، چه کار نیکو کرده باشد و چه کار بد، داخل بهشت خواهد شد.

عَنْ مُيَسِّرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنَّ اَلْمُؤْمِنَ مِنْكُمْ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ لَيَمُرُّ بِهِ اَلرَّجُلُ وَ قَدْ أُمِرَ بِهِ إِلَى اَلنَّارِ فَيَقُولُ يَا فُلاَنُ أَغِثْنِي فَإِنِّي كُنْتُ أَصْنَعُ إِلَيْكَ اَلْمَعْرُوفَ فِي دَارِ اَلدُّنْيَا فَيَقُولُ لِلْمَلَكِ خَلِّ سَبِيلَهُ فَيَأْمُرُ اَللَّهُ بِهِ اَلْمَلَكَ فَيُخَلِّي سَبِيلَهُ.

امام صادق علیه السّلام فرمود:روز قیامت مردی که باید بسوی آتش جهنم رود با مؤمنی از شما روبرو می شود و می گوید:فلانی کمکم کن، من در دنیا کار نیکی برایت انجام دادم، بندۀ مؤمن به ملک می گوید:راهش را باز کنید، خداوند ملک را فرمان دهد که راهش را باز کنند تا داخل بهشت شود.

قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَجِبْتُ لِمَنْ فَزِعَ مِنْ أَرْبَعٍ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى أَرْبَعٍ عَجِبْتُ لِمَنْ خَافَ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ حَسْبُنَا اَللّٰهُ وَ نِعْمَ اَلْوَكِيلُ : فَإِنِّي سَمِعْتُ اَللَّهَ يَقُولُ بِعَقِبِهَا فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اَللّٰهِ وَ فَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ : وَ عَجِبْتُ لِمَنِ اِغْتَمَّ كَيْفَ لاَ يَفْزَعُ إِلَى قَوْلِهِ لاٰ إِلٰهَ إِلاّٰ أَنْتَ سُبْحٰانَكَ إِنِّي كُنْتُ مِنَ اَلظّٰالِمِينَ : فَإِنِّي سَمِعْتُ اَللَّهَ يَقُولُ بِعَقِبِهَا وَ نَجَّيْنٰاهُ مِنَ اَلْغَمِّ وَ كَذٰلِكَ نُنْجِي اَلْمُؤْمِنِينَ : وَ عَجِبْتُ…

امام صادق علیه السّلام فرمود:در شگفتم از کسی که از چهار چیز می هراسد؛ چرا به چهار چیز پناهنده نمی شود؟در شگفتم از آنکه می ترسد چرا پناه نمی برد به فرمودۀ خدای عز و جل خداوند ما را بس است و چه وکیل خوبی است زیرا شنیدم که خدای عزّ و جل به دنبال آن می افزاید: به واسطۀ نعمت و فضلی که از طرف خداوند شامل حالشان گردید بازگشتند و هیچ بدی به آنان نرسید . و در شگفتم از کسی که اندوهناک است؛ چرا پناه نمی برد به فرمودۀ خدای عزّ و جل: معبودی جز تو نیست، تو منزّهی راستی که من از ستمکاران هستم زیرا شنیدم که خدای عزّ و جل به دنبال آن می فرماید: و از اندوه نجاتش دادیم و مؤمنین را این چنین می رهانیم . و در شگفتم از کسی که در باره اش حیله ای بکار رفته چرا به فرمودۀ خدای تعالی پناه نمی برد کار خود را به خدا وامی…

كُنْتُ بَيْنَ يَدَيْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ ع جَالِساً وَ قَدْ سَأَلَهُ سَائِلٌ فَقَالَ جُعِلْتُ فِدَاكَ يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ مِنْ أَيْنَ لَحِقَ اَلشَّقَاءُ أَهْلَ اَلْمَعْصِيَةِ حَتَّى حَكَمَ اَللَّهُ لَهُمْ فِي عِلْمِهِ بِالْعَذَابِ عَلَى عَمَلِهِمْ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ ع أَيُّهَا اَلسَّائِلُ حُكْمُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ لاَ يَقُومُ لَهُ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِهِ بِحَقِّهِ فَلَمَّا حَكَمَ بِذَلِكَ وَهَبَ لِأَهْلِ مَحَبَّتِهِ اَلْقُوَّةَ عَلَى مَعْرِفَتِهِ وَ وَضَعَ عَنْهُمْ ثِقْلَ اَلْعَمَلِ بِحَقِيقَةِ مَا هُمْ أَهْلُهُ وَ وَهَبَ لِأَهْلِ اَلْمَعْصِيَةِ اَلْقُوَّةَ عَلَى…

ابو بصیر گوید: خدمت امام صادق علیه السلام نشسته بودم که شخصی از او پرسید و گفت: قربانت گردم ای پسر پیغمبر از چه جهت شقاوت بگنهکاران رسید تا خدا در علم خود بر عمل ایشان حکم بعذاب کرد امام(ع)فرمود: ای سیوال کننده، هیچ یک از خلق خدا نتواند بحق او قیام کند(و چنان که شایسته او است انجام وظیفه نماید)و چون این مطلب را دانست بآن حکم کرد باهل محبت خویش نیروی معرفتش عطا فرمود و سنگینی عمل(و اطاعت خویش)را از ایشان برداشت بطوری که سزاوار آن بودند، و باهل معصیت نیروی معصیت بخشید برای آنچه از پیش نسبت بایشان میدانست و ایشان را از توانایی پذیرش از خود باز داشت و حال آنها با آنچه از پیش نسبت بایشان میدانست موافق گشت(چون بدنیا آمدند آن نیرو را در معصیت صرف کردند)و نتوانستند وضعی پیش آورند که ایشان را از عذاب…

يُسْلَكُ بِالسَّعِيدِ فِي طَرِيقِ اَلْأَشْقِيَاءِ حَتَّى يَقُولَ اَلنَّاسُ مَا أَشْبَهَهُ بِهِمْ بَلْ هُوَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَتَدَارَكُهُ اَلسَّعَادَةُ وَ قَدْ يُسْلَكُ بِالشَّقِيِّ فِي طَرِيقِ اَلسُّعَدَاءِ حَتَّى يَقُولَ اَلنَّاسُ مَا أَشْبَهَهُ بِهِمْ بَلْ هُوَ مِنْهُمْ ثُمَّ يَتَدَارَكُهُ اَلشَّقَاءُ إِنَّ مَنْ كَتَبَهُ اَللَّهُ سَعِيداً وَ إِنْ لَمْ يَبْقَ مِنَ اَلدُّنْيَا إِلاَّ فُوَاقُ نَاقَةٍ خَتَمَ لَهُ بِالسَّعَادَةِ .

امام صادق علیه السلام فرمود: گاهی شخص سعید را برای اهل شقاوت برند تا آنجا که مردم گویند چقدر شبیه آنها شده بلکه این هم از آنهاست ولی سپس سعادت او را دریابد و اصلاحش کند(این شخص نیکو مآبی است که اتفاقا گناهانی از او سر زند و سپس با توبه و یا اعمال شایسته آنها را جبران کند)و گاهی شقی را براه سعادتمندان برند تا آنجا که مردم گویند: چه اندازه بآنها ماند بلکه این هم از آنهاست و سپس شقاوت او را دریابد(و این شخص بدجنسی است که بدون تصمیم جدی یا برای تظاهر عمل خیری انجام دهد و سپس بخمیره بد خویش گراید)آن را که خدا(در لوح محفوظ)با سعادت نوشته است پایان کارش بسعادت انجامد اگر چه از دنیا باندازه فاصله میان دو دوشیدن ماده شتر(که چند لحظه بیش نیست)باقی نمانده باشد. (پس ملاک سعادت و شقاوت پایان عمر و زمان…

سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ ع عَنْ قَوْلِ اَللَّهِ جَلَّ جَلاَلُهُ وَعَدَ اَللّهُ اَلَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ عَمِلُوا اَلصّالِحاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِي اَلْأَرْضِ كَمَا اِسْتَخْلَفَ اَلَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ َالَ هُمُ اَلْأَئِمَّةُ .

ابن سنان گوید از امام صادق(ع)پرسیدم تفسیر قول خدای جل جلاله را(55 سوره 24) «خدا از میان شما کسانی را که ایمان آورده و کار شایسته کرده اند وعده فرموده است که در زمین بخلافت گمارد چنان که پیشینیان ایشان را بخلافت گماشت»فرمود: ایشان ایمه هستند(و در روایت است که این آیه در باره حضرت مهدی قایم(ع)و اصحاب او است و اگر از دنیا نماند مگر یک روز خدا آن روز را دراز کند تا آن حضرت ظهور کند و در روی زمین فرمانروایی نماید و زمین را پر از عدل و داد کند چنانچه پر از ظلم و جور شده باشد).