عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ قَالَ : إِنْ شَتَمَكَ رَجُلٌ عَنْ يَمِينِكَ ثُمَّ تَحَوَّلَ إِلَى يَسَارِكَ فَاعْتَذَرَ إِلَيْكَ فَاقْبَلْ مِنْهُ.
امام سجاد علیه السّلام فرمود:اگر مردی از طرف راستت به تو دشنام داد سپس به طرف چپ رفته و عذر خواست عذرش را بپذیر.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : ثَلاَثَةٌ لاَ يَزِيدُ اَللَّهُ بِهِنَّ اَلْمَرْءَ اَلْمُسْلِمَ إِلاَّ عِزّا اَلصَّفْحُ عَمَّنْ ظَلَمَهُ وَ إِعْطَاءُ مَنْ حَرَمَهُ وَ صِلَةُ مَنْ قَطَعَهُ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:سه چیز است که شخص مسلمان فقط با آنها کسب عزت می کند: گذشت از ظالم، دلجویی از محروم، رفت و آمد با کسی که قطع رابطه نموده.
مِنْ كِتَابِ اَلْمَحَاسِنِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : ثَلاَثَةٌ مِنْ مَكَارِمِ اَلدُّنْيَا وَ اَلْآخِرَةِ أَنْ تَعْفُوَ عَمَّنْ ظَلَمَكَ وَ تَصِلَ مَنْ قَطَعَكَ وَ تَحْلُمَ إِذَا جُهِلَ عَلَيْكَ.
امام صادق علیه السّلام فرمود:سه چیز از مکارم دنیا و آخرت است:از کسی که به تو ظلم کرد درگذری، با کسی که با تو قطع رابطه کرد رابطه برقرار کنی، اگر کسی نسبت به تو جهالتی کرد بردباری کنی.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ عَلَيْكُمْ بِالْعَفْوِ فَإِنَّ اَلْعَفْوَ لاَ يَزِيدُ اَلْعَبْدَ إِلاَّ عِزّا فَتَعَافَوْا يُعِزَّكُمُ اَللَّهُ.
امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله روایت کند که فرمود:عفو کنید، زیرا عفو و گذشت موجب عزّت بنده می شود، پس یک دیگر را عفو کنید تا خداوند عزیزتان کند.
عَنْهُ قَالَ : إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أُتِيَ بِالْيَهُودِيَّةِ اَلَّتِي سَمَّتِ اَلشَّاةَ لِلنَّبِيِّ فَقَالَ لَهَا مَا حَمَلَكِ عَلَى مَا صَنَعْتِ فَقَالَتْ قُلْتُ إِنْ كَانَ نَبِيّا لَمْ يَضُرَّهُ وَ إِنْ كَانَ مَلِكا أَرَحْتُ اَلنَّاسَ مِنْهُ قَالَ فَعَفَا رَسُولُ اَللَّهِ عَنْهَا .
امام باقر علیه السّلام فرمود:زن یهودیه ای را که گوشت گوسفندی را مسموم کرده بود تا پیغمبر صلّی اللّٰه علیه و آله بخورد، خدمت آن حضرت آوردند، فرمود:چرا این کار را کردی؟زن گفت:با خود گفتم اگر پیغمبر باشد زیانش نرساند، و اگر پادشاه باشد مردم را از وی آسوده خاطر خواهم کرد، رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله از او در گذشت.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اِقْبَلُوا اَلْعُذْرَ مِنْ كُلِّ مُتَنَصِّلٍ مُحِقّا كَانَ أَوْ مُبْطِلا وَ مَنْ لَمْ يَقْبَلِ اَلْعُذْرَ مِنْهُ فَلاَ نَالَتْهُ شَفَاعَتِي.
امام صادق علیه السّلام از رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله نقل کند که فرمود:عذر کسی را که معذرت خواست بپذیرید، چه به حق باشد و چه باطل، هر کس عذر چنین کسی را نپذیرد شفاعت من به او نخواهد رسید.
عَنِ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِلْيَهُودِيِّ اَلَّذِي سَحَرَهُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ قَالَ عَلِمْتُ أَنَّهُ لاَ يَضُرُّكَ وَ أَنْتَ نَبِيٌّ قَالَ فَعَفَا عَنْهُ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ .
امام رضا علیه السّلام فرمود:رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله به مردی که ایشان را سحر کرده بود فرمود:چرا مرتکب آن کار شدی؟گفت:دانستم که اگر پیامبر باشی در تو اثر نمی کند، در اینجا رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله از او گذشت کرد.
عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِ اَلرِّضَا عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : أَبَقَ غُلاَمٌ لِأَبِي اَلْحَسَنِ إِلَى مِصْرَ فَأَصَابَهُ إِنْسَانٌ مِنْ أَهْلِ اَلْمَدِينَةِ فَقَيَّدَهُ وَ خَرَجَ بِهِ فَدَخَلَ اَلْمَدِينَةَ لَيْلا فَأَتَى بِهِ مَنْزِلَ أَبِي اَلْحَسَنِ فَخَرَجَ إِلَيْهِ أَبُو اَلْحَسَنِ فَقَامَ إِلَيْهِ اَلْغُلاَمُ يُسَلِّمُ عَلَيْهِ فَسَمِعَ حَرَكَةَ اَلْقَيْدِ فَقَالَ مَنْ هَذَا قَالَ غُلاَمُكَ فُلاَنٌ وَجَدْتُهُ فَقَالَ لِلْغُلاَمِ اِذْهَبْ فَأَنْتَ حُرٌّ .
یکی از یاران امام رضا علیه السّلام گوید:غلامی از غلامان امام رضا علیه السّلام فرار کرد، و به مصر رفت، یکی از اهالی مدینه که در آنجا بود او را شناخت و دستگیرش کرد، و به طرف مدینه آورد، شب هنگام او را وارد منزل امام علیه السّلام نمود، حضرت به نزد او رفت، هنگامی که غلام برای سلام کردن حرکت کرد امام صدای غل و زنجیرش را شنید، فرمود:این کیست؟آن مرد گفت:این همان غلام فراری شماست که من او را یافته ام، حضرت به غلام فرمود:برو تو آزادی.
عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : اَلنَّدَامَةُ عَلَى اَلْعَفْوِ أَفْضَلُ وَ أَيْسَرُ مِنَ اَلنَّدَامَةِ عَلَى اَلْعُقُوبَةِ.
امام باقر علیه السّلام فرمود:پشیمانی بر عفو و گذشت، بهتر و ساده تر از پشیمانی بر عقوبت است.
وَ قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنِ اِعْتَذَرَ إِلَى أَخِيهِ اَلْمُسْلِمِ فَلَمْ يَقْبَلْ مِنْهُ جَعَلَ اَللَّهُ عَلَيْهِ أضر إِصْرَ صَاحِبِ مكسر مَكْسٍ .
رسول خدا صلّی اللّٰه علیه و آله فرمود:هر کس از برادر مسلمان خود عذر بخواهد و او نپذیرد، خداوند او را گرفتار رفیق بدی کند که به او زیان رساند.